Ana Sayfa Yeşil Ekonomi EPDK 15 Haziran paketi: Lisanssız üretimde 900 kW ve SCADA dönemi

EPDK 15 Haziran paketi: Lisanssız üretimde 900 kW ve SCADA dönemi

Yazar

Haz 6, 2026 @ 13:28 Değiştirilme tarihi: Haz 6, 2026 @ 13:28

EPDK’nın 15 Haziran’a kadar görüşe açtığı elektrik piyasası paketi, lisanssız üretimde acil talimat, SCADA ve dengeleme düzeni öngörüyor.

Hızlı bakış

EPDK, elektrik piyasasında lisanssız üretim, YEKDEM, dengeleme, bağlantı ve yan hizmetler başlıklarını kapsayan geniş bir taslak paketini 15 Haziran 2026’ya kadar görüşe açtı.
Taslak paket, dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesislerinde acil durum talimatı, 900 kW eşiği ve yük atma sıralamasını öne çıkarıyor.
SCADA entegrasyonu ve uzaktan kontrol, lisanssız üretimde izlenebilirlik ve kontrol edilebilirlik için yeni operasyonel standart haline gelebilir.
OSB ve endüstri bölgeleri, lisanssız üretimde yük atma talimatı ve veri paylaşımı yükümlülüğüyle şebeke işletim zincirine daha doğrudan bağlanıyor.
YEKDEM ve depolama düzenlemeleri, talimata uyum, sanal kayıt ve destek kapsamına giren enerji ayrımı üzerinden yeni bir ödeme disiplini kuruyor.
Dengeleme güç piyasasında %50 teklif sınırı, KGÜP, KÜPSM, KÜPST ve yerine getirilmeyen talimat raporlaması piyasa oyuncuları için izlenmesi gereken yeni risk alanları oluşturuyor.

Firecarrier özel dosya. EPDK, elektrik piyasasında çeşitli yönetmelik, kurul kararı ve bağlantı anlaşması taslaklarını 15/06/2026 mesai bitimine kadar kamuoyu görüşüne açtı. Paket; dengeleme ve uzlaştırma, lisanssız üretim, YEKDEM, bağlantı ve sistem kullanımı, yan hizmetler, OSB ve endüstri bölgeleri, KÜPSM ve KÜPST katsayıları, dengeleme güç piyasasında yerine getirilmeyen talimatların raporlanması, dengeleme güç piyasasında teklif fiyat farkı ve lisanssız üreticilerin dağıtım sistemine bağlantı anlaşmasını kapsıyor. Taslakların ana ekseni, güneş üretiminin öğle saatlerinde yarattığı üretim fazlasının artık daha sert bir şebeke kontrol, veri paylaşımı, talimat ve yaptırım düzeniyle yönetilmesi.

EPDK lisanssız üretim taslağı 900 kW şebeke kontrolü ve SCADA dengeleme kuralları — EPDK lisanssız üretim taslağı, 900 kW eşiği, SCADA ve dengeleme kurallarını aynı şebeke kontrol paketinde topluyor.

EPDK hangi düzenlemeleri görüşe açtı

EPDK duyurusuna göre Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği, Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği ile Organize Sanayi Bölgelerinin ve Endüstri Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik için değişiklik taslakları kamuoyu görüşüne açıldı.

Paket yalnızca yönetmeliklerle sınırlı değil. EPDK ayrıca KÜPSM değerinin ve KÜPSM ile KÜPST hesaplamalarında kullanılacak katsayıların belirlenmesine ilişkin kararda değişiklik taslağını, dengeleme güç piyasasında yerine getirilmeyen talimatların raporlanmasına ilişkin kurul karar taslağını, dengeleme güç piyasasında teklif fiyatları arasında olabilecek farka ilişkin oran taslağını ve lisanssız elektrik üreticileri için dağıtım sistemine bağlantı anlaşmasına ilişkin karar taslağını da görüşe açtı.

Bağlantı anlaşması kararı ayrı bir taslak olarak yer alırken, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği taslağı da mevcut bağlantı anlaşmalarının revizyonuna ve cezai şartların uygulama tarihine ilişkin geçici madde içeriyor. Bu nedenle SCADA, uzaktan kontrol ve bağlantı anlaşması başlıkları paketin birbiriyle bağlantılı ama ayrı metinlerde izlenmesi gereken bölümleri olarak öne çıkıyor.

İlgililerin görüş ve önerilerini 15/06/2026 mesai bitimine kadar EPDK’nın görüş formu ile göndermesi gerekiyor. Duyuruda taslaklara göre epdotsp@epdk.gov.tr, epdiletim@epdk.gov.tr ve epddagitim@epdk.gov.tr adresleri kullanılıyor; ayrıca yazılı başvuruların Kurumun Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığına iletilmesi isteniyor. Bu nedenle paket, yalnızca teknik bir mevzuat değişikliği değil, sektörün 15 Haziran’a kadar pozisyon alması gereken geniş kapsamlı bir piyasa tasarımı başlığı.

Güneş üretimi neden gerçek zamanlı şebeke meselesine dönüştü

EPDK lisanssız üretim taslağı güneş fazlası ve gerçek zamanlı şebeke dengeleme ihtiyacını gösteriyor — Öğle saatlerinde artan güneş üretimi, lisanssız santralleri gerçek zamanlı şebeke dengeleme sürecinin parçası haline getiriyor.

Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği taslağının genel gerekçesi, paketin ana nedenini açık biçimde tarif ediyor. Buna göre elektrik piyasasında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin miktarı hızla artıyor. Özellikle güneş enerjisine dayalı üretim santrallerinin öğle vakitlerinde yüksek düzeyde üretim yapması ve öğle saatleri dışında sistemden çıkması, elektrik piyasasının gerçek zamanlı dengelenmesi sürecinde yeni düzenlemelere ihtiyaç doğuruyor.

Taslak gerekçe, sistemde gerçek zamanda fazla arz oluştuğunda acil durumlarda dağıtımdan bağlı lisanssız santrallerin de süreçte rol almasını ve talep tarafı yönetiminin sağlanmasını önemli görüyor. Aynı gerekçe, öğle saatleri dışında sistemin dengelenmesinde rol oynayan termik santrallerin de sistem işletmecisi tarafından verilen talimatlara uyum sağlamasının önem kazandığını belirtiyor.

Firecarrier açısından bu cümle paketin çekirdeği. Türkiye’de güneş üretimi artık yalnızca kapasite, yatırım, mahsuplaşma veya destek mekanizması dosyası değil. Güneş üretimi arttıkça sistem işletmecisi için asıl soru, üretimin ne zaman geldiği, ne kadar hızlı değiştiği, hangi noktadan düşürülebileceği ve şebekenin bunu gerçek zamanda nasıl dengeleyeceği haline geliyor.

Lisanssız üretimde acil talimat ve 900 kW eşiği öne çıkıyor

900 kW şebeke kontrolü lisanssız GES acil talimat ve yük atma sürecini gösteriyor — 900 kW ve üzeri lisanssız GES tesisleri, acil talimat ve yük atma sürecinde daha görünür bir şebeke kontrol eşiğine taşınıyor.

Paketin en dikkat çekici başlıklarından biri lisanssız üretimin acil durum talimatı kapsamına daha açık biçimde alınması. Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği taslağı, sistem işletmecisi tarafından verilen acil durum yük atma talimatlarına uymayan lisanssız elektrik üretim tesisleri için, ilgili uzlaştırma döneminde yerine getirilmeyen talimata karşılık gelen üretim miktarına ödeme yapılmamasını öngörüyor.

Bu durumda ilgili tutar, YEK Kanununun EK-I sayılı cetvelinde yer alan fiyat ya da lisanssız üretim tesisinin ihtiyaç fazlası enerji fiyatının belirlenmesinde esas alınan abone grubu ve kademe tarife fiyatı kullanılarak görevli tedarik şirketleri veya toplayıcılar tarafından belirlenecek. Taslağa göre bu tutar ilgili lisanssız üreticilerden tahsil edilecek ve YEK toplam bedeli içinde değerlendirilmek üzere piyasa işletmecisine bildirilecek.

Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği taslağı ise dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesisleri için daha somut bir sıralama kuruyor. Portföyünde dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesisi bulunan görevli tedarik şirketleri ve toplayıcılara acil durum talimatı verilirse, talimat işletmedeki elektriksel kurulu gücü 900 kW ve üzeri olan santrallerden başlayacak. Sıralama, en büyük elektriksel kurulu güce sahip tesisten başlayarak yürütülecek.

Bu eşik, özellikle büyük çatı GES’leri, sanayi tesislerine bağlı lisanssız güneş santralleri, organize sanayi bölgelerindeki üretim tesisleri ve yüksek güçlü dağıtım bağlantılı projeler için kritik. Taslak kesinleşirse, bu tesisler yalnızca üretici değil, sistemin acil durum dengeleme sürecinde yönetilebilir unsur haline gelecek.

60 gün içinde bağlantı anlaşması ve 31 Aralık 2026 detayı

Lisanssız üretim taslağında geçici maddeyle, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75’inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki lisanssız üreticilerin mevcut bağlantı anlaşmalarının, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurul tarafından onaylanmış bağlantı anlaşması genel hükümlerine uygun biçimde revize edilmesi için ilgili şebeke işletmecisine başvurması öngörülüyor.

Ayrı bağlantı anlaşması karar taslağında ise Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75’inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki lisanssız üretim tesisleri için SCADA entegrasyonu ve acil durum uzaktan açma işleminin yapılamaması halinde uygulanacak cezai şartlar düzenleniyor. Lisanssız üretim taslağındaki geçici madde, bu cezai şartların 31/12/2026 tarihinden sonra uygulanacağını belirtiyor. Bu tarih, sektör için uyum takviminin en kritik eşiklerinden biri olacak.

SCADA ve uzaktan kontrol lisanssız üretimin yeni standardı olabilir

SCADA dengeleme kuralları lisanssız üretimde uzaktan izleme ve şebeke kontrolü dönemini gösteriyor — SCADA dengeleme kuralları, lisanssız üretimde uzaktan izleme, uzaktan kontrol ve acil durum yönetimini yeni operasyonel standarda dönüştürebilir.

Lisanssız elektrik üreticileri için dağıtım sistemine bağlantı anlaşması karar taslağı, kontrol edilebilirlik meselesini doğrudan cezai şartlara bağlıyor. Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75’inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında olan lisanssız üretim tesisinin, ilgili dağıtım şirketinin SCADA kontrol merkezine uzaktan izleme ve kontrol fonksiyonlarını sağlayacak şekilde entegre edilmemesi halinde cezai şart öngörülüyor.

Taslağa göre SCADA entegrasyonu sağlanmayan her ay için, ilgili aya ait sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin bir katı oranında cezai şart uygulanabilecek. Üretim ve tüketim tesisinin bütünleşik olması halinde kontrolün yalnızca üretim kısmını kontrol edebilecek şekilde sağlanması gerektiği özellikle belirtiliyor.

Ayrı bir cezai şart da acil durum talimatı için öngörülüyor. Lisanssız üretim tesisinin SCADA veya iletişim teçhizatının arızalı olması nedeniyle dağıtım şirketi tarafından uzaktan açma işleminin yapılamaması halinde, her bir ihlal için ihlalin gerçekleştiği aya ait sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin bir katı oranında cezai şart uygulanabilecek.

Bu düzenleme, lisanssız üretimde yeni dönemin anahtar kelimesinin yalnızca bağlantı değil, izlenebilirlik ve kontrol edilebilirlik olduğunu gösteriyor. Dağıtım bağlantılı güneş üretimi büyüdükçe, sistem işletmecisinin ihtiyacı yalnız üretim verisi değil; gerektiğinde üretimi düşürebilecek, durdurabilecek ve tekrar devreye alma sorumluluğunu tarif edebilecek bir kontrol mimarisi.

OSB ve endüstri bölgelerine yük atma ve veri paylaşımı yükümlülüğü geliyor

EPDK lisanssız üretim taslağı OSB veri paylaşımı ve 900 kW şebeke kontrolü yükümlülüğünü gösteriyor — OSB ve endüstri bölgeleri, lisanssız üretimde yük atma talimatı ve veri paylaşımı zincirinin parçası haline geliyor.

Organize Sanayi Bölgelerinin ve Endüstri Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik taslağı, OSB ve endüstri bölgelerinin rolünü de netleştiriyor. Genel gerekçeye göre elektrik şebekelerinde üretim fazlası sebebiyle yaşanabilecek acil durum önlemleri kapsamında TEİAŞ, görevli tedarik şirketleri ve toplayıcılar üzerinden lisanssız elektrik üretim tesislerinin üretimlerinin kesilmesi için talimat verebiliyor.

Taslak, dağıtım lisansı sahibi OSB ve endüstri bölgesinden sorumlu tüzel kişinin, acil durumlara ilişkin hükümler çerçevesinde görevli tedarik şirketleri ve toplayıcılar tarafından iletilen lisanssız üretim tesislerine ilişkin yük atma talimatlarını yerine getirmekle yükümlü olmasını öngörüyor. Talimatların yerine getirilmemesi halinde Elektrik Piyasası Kanunu’nun 16’ncı maddesi kapsamındaki yaptırımlar gündeme gelebilecek.

Aynı taslak veri paylaşımı için de yeni hüküm getiriyor. Dağıtım lisansı sahibi OSB ve endüstri bölgeleri, dağıtım sistemlerine bağlı lisanssız üretim tesislerine ilişkin bilgileri ve talimat kapsamındaki tesislerin talimatı yerine getirme bilgilerini görevli tedarik şirketleri ve toplayıcılarla paylaşmakla yükümlü olacak. Veri iletim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde de Kanunun 16’ncı maddesi kapsamındaki yaptırımlar uygulanabilecek.

Bu, OSB’ler için önemli bir değişim. OSB dağıtım altyapısı, yalnızca sanayi tüketimini besleyen bir dağıtım yapısı olmaktan çıkıp, lisanssız üretimin acil durum yönetimi ve veri akışında aktif sorumluluk taşıyan bir şebeke işletim halkası haline geliyor.

YEKDEM ve lisanssız üretim ödemelerinde talimata uyum belirleyici hale geliyor

YEKDEM taslağı, acil durum ve dengeleme güç piyasası talimatlarına uyumu destek ödemeleriyle doğrudan ilişkilendiriyor. Genel gerekçede, dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesislerinin acil durum kapsamında talimatlandırılması halinde KGÜP ve EAK bildirim sürecinin görevli tedarik şirketleri ve toplayıcılar nezdinde yürütülmesi nedeniyle, lisanssız üretim tesislerine yapılacak ödemelerde talimatın yerine getirilmediği miktar için hesaplanan tutarın ödemelerden düşülmesi yönünde düzenleme yapıldığı belirtiliyor.

Taslakta YEK toplam bedeli hesabına “teslim edilmeyen talimat lisanssız maliyet tutarı” anlamına gelen TELMT kalemi ekleniyor. Bu kalem, YEKDEM katılımcısı toplayıcı veya görevli tedarik şirketi tarafından bölgesindeki teslim edilemeyen talimat miktarına ilişkin olarak hesaplanacak ve gerçek veya tüzel kişilerden tahsil edilecek tutarı ifade ediyor.

YEKDEM katılımcıları için de daha ayrıntılı bir üretim disiplini kuruluyor. Taslağa göre sistem işletmecisi tarafından acil durum veya dengeleme güç piyasası kapsamında yük atma talimatı verilmesi ya da piyasa takas fiyatı veya sistem marjinal fiyatının belirli eşiklerin altında olduğu ve sistem yönünün enerji fazlasını gösterdiği uzlaştırma dönemlerinde, piyasa katılımcısının net beklenen üretim veya tüketim düzeyi hesaplanacak.

Bu hesapta KGÜP değerinden verilen YAT talimatı düşülecek; varsa YAL talimatı, net sekonder frekans kontrol rezerv dengesizlik miktarı ve sınırlı frekans hassasiyet modu hizmeti kapsamında sağlanan rezerv miktarı eklenecek. KGÜP bildirilmemesi halinde ilgili uzlaştırma döneminde KGÜP değeri sıfır olarak dikkate alınacak. Net üretim beklenen düzeyin üzerinde çıkarsa, bu pozitif farkın YEKDEM kapsamında dikkate alınıp alınmayacağı fiyat koşullarına göre belirlenecek.

Piyasa takas fiyatı, ilgili üretim miktarına karşılık gelen YEK fiyatı veya yerli aksam destek fiyatına eşit ya da üstündeyse söz konusu üretim miktarı YEKDEM kapsamında dikkate alınabilecek. Ancak piyasa takas fiyatı ilgili YEK fiyatı veya yerli aksam destek fiyatının altındaysa, beklenen düzey üzerindeki üretim YEKDEM kapsamındaki üretim miktarı olarak dikkate alınmayabilecek.

Depolamada sanal kayıt ve destek ayrımı

EPDK lisanssız üretim taslağı YEKDEM depolama sanal kayıt ve ödeme ayrımını gösteriyor — YEKDEM ve depolama düzenlemeleri, enerjinin kaynağı ve talimata uyum üzerinden daha izlenebilir bir ödeme yapısı kuruyor.

YEKDEM taslağı, depolama tarafında da daha ayrıntılı bir muhasebe mantığı getiriyor. Depolama ünitesi veya tesislerinde, şebekeden çekilen enerji ile üretim tesisinde üretilerek depolanan enerji için enerji tipi kırılımında sanal kayıt tutulması öngörülüyor. Bu sanal kayıtlar toplamı en fazla depolama ünitesi veya tesisinin işletmedeki kapasitesi kadar olabilecek.

Depolama kapasitesine ulaşıldıktan sonra yeni enerji depolanması halinde mevcut sanal kayıttaki enerji, depolanacak enerji miktarı kadar oransal olarak azaltılacak ve sanal kayıt bilgileri güncellenecek. YEKDEM kapsamında değilken YEKDEM’e katılacak santrallerde ise, YEKDEM’e katıldığı ilk uzlaştırma döneminde sanal kayıt bilgisinde şebekeden çekilerek ya da üretim tesisinde üretilerek depolanmış enerji varsa, depodan verilen bu enerjiye YEKDEM kapsamında ödeme yapılmayacak.

Bu düzenleme, depolamalı projelerde destek ekonomisini daha izlenebilir hale getiriyor. Depolanan enerjinin kaynağı, ne zaman depolandığı ve destek kapsamına girip girmediği artık yalnız teknik işletme değil, doğrudan gelir hesabı konusu haline geliyor.

Dengeleme güç piyasasında %50 teklif sınırı nasıl yazıldı

Dengeleme güç piyasasında teklif fiyatları arasında olabilecek farka ilişkin kurul karar taslağı, hidrolik tesisler hariç olmak üzere dengeleme güç piyasası kapsamındaki piyasa katılımcıları için yük alma ve yük atma yönünde ayrı ayrı bir fiyat sınırı öngörüyor. Karar taslağına göre tüm miktar seviyeleri için en yüksek ve en düşük teklif fiyatları arasındaki fark oranının %50 olarak uygulanması planlanıyor.

Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği taslağında ise aynı başlık daha teknik bir formülle yazılıyor. Taslakta, hidrolik santraller hariç olmak üzere uzlaştırma dönemi bazında yük alma ve yük atma teklif fiyatları arasındaki farkın, yük alma yönünde en düşük teklif fiyatının, yük atma yönünde ise en yüksek teklif fiyatının %50’sini aşmaması öngörülüyor. Bu nedenle nihai metinde %50 sınırının hesaplama dili sektör açısından özellikle izlenmeli.

Hidroelektrik santrallerin bu fiyat farkı kuralının dışında tutulması dikkat çekiyor. Bu ayrım, hidrolik üretimin su kullanımı, rezerv yönetimi ve sistem esnekliği açısından farklı değerlendirilmek istendiğini gösteriyor. Diğer kaynaklarda ise teklif açıklığının sınırlanması, dengeleme piyasasında fiyat davranışını daha dar bir banda çekebilir.

Yerine getirilmeyen talimatların raporlanması sayısallaşıyor

Dengeleme Güç Piyasasında Yerine Getirilmeyen Talimatların Raporlanmasına İlişkin Kurul Karar Taslağı, TEİAŞ tarafından EPDK’ya yapılacak raporlamaya ilişkin eşik ve kriterleri sayısallaştırıyor. Taslağa göre yük alma ve yük atma talimatlarında 15 dakikanın üzerindeki talimatlar baz alınacak; 15 dakikanın altındaki talimat süreleri yerine getirilmeyen talimat raporlamasında değerlendirmeye alınmayacak.

Aylık olarak verilen talimat adedi 10 ve altında olan uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimleri raporlamada dikkate alınmayacak. Aylık toplam talimat enerji miktarı 500 MWh’nin altında olan uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimleri de değerlendirme dışında kalacak.

Kaynak bazlı oranlar da taslakta açık biçimde yer alıyor. Rezervuarlı hidrolik kaynaklarda %85, doğal gazda %80, diğer kaynaklarda ise %70 oranının altında kalan birimler yerine getirilmeyen talimat raporlamasında dikkate alınabilecek. Ancak verilen talimatın yerine getirilmemesi nedeniyle, acil durum talimatları dahil sistem güvenliğinin tehlikeye düşmesi halinde bu kriterlere bakılmaksızın değerlendirme yapılabilecek.

KGÜP ve sapma hesapları net üretim tüketim mantığına yaklaşıyor

KÜPSM değeri ve KÜPSM ile KÜPST hesaplamalarında kullanılacak katsayılara ilişkin taslağın genel gerekçesi, KGÜP bildirimlerinde net üretim ve tüketim yaklaşımına geçilerek sistem işletmecisinin gerçek zamanlı dengeleme sürecinde kullanacağı verinin etkinliğinin artırılmasını amaçlıyor.

Bu kapsamda dağıtım sisteminden bağlı lisanssız santraller için, üretim planından sapmaya ilişkin tutarın hesaplanmasında kullanılacak fiyat katsayısının piyasa katılımcısı bazlı olarak 0,01 olması öngörülüyor. Müstakil elektrik depolama tesisleri için ise fiyat katsayısı 0,02 olarak tasarlanıyor.

Aynı karar taslağında diğer elektrik üretim tesisleri için fiyat katsayısı arıza adedine bağlı olarak değişiyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarında aylık arıza adedi 30 ve üzerindeyse 0,08, değilse 0,05; diğer kaynaklarda ise aylık arıza adedi 25 ve üzerindeyse 0,08, değilse 0,05 katsayısı uygulanması öngörülüyor.

Tolerans katsayılarında da yeni kalemler dikkat çekiyor. Taslakta rüzgar için 0,15, güneş için 0,08, depolamalı elektrik üretim tesisleri ve diğer kaynaklar için 0,05 değerleri korunurken; dağıtım sisteminden bağlı lisanssız santraller için 0,25, müstakil depolama tesisleri için 0,20 tolerans katsayısı öngörülüyor.

Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği taslağı, toplayıcı portföyünde yer alan dengeleme birimi olmayan lisanslı ve lisanssız üretim tesisleri ile müstakil depolama tesislerinin KÜPST hesaplamasında da ayrım yapıyor. Tesislerin topluluk oluşturmaması halinde lisanslı üretim tesisleri için münferit, iletim sisteminden bağlı lisanssız üretim tesisleri için santral bazlı, dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesisleri için ise dengeleme güç piyasası için piyasa katılımcısı bazında oluşturulan uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimi bazında hesaplama öngörülüyor.

Depolama bağlantı ve sistem kullanım maliyetleri yeniden tarif ediliyor

Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği taslağı, depolama tesisleri için bağlantı ve sistem kullanım çerçevesini değiştiriyor. Müstakil elektrik depolama tesisleri, depolamalı elektrik üretim tesisleri ve üretime bütünleşik depolama ünitesi bulunan tesislerin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarına dercedilecek veriş ve çekiş değerlerinin, lisanslarına dercedilmiş depolama ünitelerinin elektriksel gücünden düşük olamayacağı öngörülüyor.

Taslak ayrıca müstakil depolama tesisleri, depolamalı üretim tesisleri ve Kanunun ilgili maddeleri kapsamında yapılan kapasite artışları için iletim sistemi sabit sistem kullanım bedelleri ile çift terimli dağıtım tarifesinin sabit sistem kullanım bedellerinin tek yönlü uygulanmasını öngörüyor.

Burada dikkat edilmesi gereken teknik nokta, iletimden bağlı tesisler için uygulanacak sabit sistem kullanım bedellerinin hesaplanmasında kullanılacak birim bedellerin taslakta alternatifli bırakılmış olması. Metinde üretim ve tüketim bedellerinin “ortalaması”, “yüksek olanı” veya “düşük olanı” şeklinde alternatifli ifadeler yer alıyor. Bu nedenle nihai karar verilmeden önce bu bölüm, depolama ekonomisi açısından özellikle izlenmeli.

Talep tarafı katılımında fazla yük düşümü sağladı sayılabilecek

Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği taslağı, talep tarafı katılımı tarafında toplayıcılar için önemli değişiklikler içeriyor. Genel gerekçeye göre, talep tarafı katılımında toplayıcıların TEİAŞ tarafından verilen yük düşürme talimatlarını ±%10 tolerans dahilinde sağlaması gerekiyor. Ancak Aralık 2025-Şubat 2026 dönemli tedarik sürecinde, toplayıcıların verilen talimattan daha fazla yük düşmesi durumları yaşandı.

Taslak, verilen talimat miktarından daha fazla yük düşülmesi halinde bunun “sağladı” olarak değerlendirilmesini öngörüyor. Gerekçede, bu değişikliğin sistem ve şebeke operasyonlarının lehine olacak şekilde önerildiği belirtiliyor. Verilen talimattan %50’ye kadar fazla yük düşümünde talimatın sağlanmış sayılması, öncesinde TEİAŞ’tan onay alınması durumunda ise aktivasyon talimatından daha fazla ücret ödenmemek koşuluyla %150’ye kadar fazla yük düşülebilmesi öneriliyor.

Bu düzenleme, talep tarafı katılımının pratikte daha esnek çalışmasını amaçlıyor. Ancak aynı zamanda toplayıcılar için ölçüm, izleme, tesis bazlı veri ve müşteri portföyü yönetimi başlıklarını daha kritik hale getiriyor. Artık yük düşümü yalnızca sözleşme kapasitesi değil; sistem operasyonu, ödeme ve yerine getirme performansı dosyası.

Termik santraller ve piyasa alacakları da paketin içinde

Paket yalnızca yenilenebilir ve lisanssız üretimle sınırlı değil. Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği taslağı, sistem işletmecisinin devrede olan termik kaynaklı dengeleme birimlerine yük değişim eğrilerini dikkate alarak talimat verebilmesini de öngörüyor. Geçici maddeye göre devrede olan termik kaynaklı uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimine yük değişim eğrilerine göre talimat verilmesi 1/10/2026 tarihinden itibaren uygulanacak.

Bu düzenleme, termik santrallerin özellikle güneş üretiminin yoğun olduğu saatler dışında sistem dengesi açısından esneklik sağlayan bir unsur olarak görülmeye devam ettiğini gösteriyor. Güneş üretimi arttıkça yalnız güneşin kontrol edilmesi değil, termik santrallerin yüklenme ve yük düşme davranışlarının da daha hassas yönetilmesi gerekiyor.

Faturalama tarafında da dikkat çekici bir ek hüküm var. Taslak, önlisansa veya lisansa konu projeler kapsamında taşınmaz temini, kamulaştırmasız el atma ya da proje ile ilişkili taşınmazlardan kaynaklı alacak ve tazminat talepleri nedeniyle oluşan bedellerin ödenmemesi halinde, ilgili tüzel kişinin piyasa alacaklarından tahsil sürecini genişletiyor. Ödeme yapılmaması halinde satış yönündeki uzlaştırmaya esas ikili anlaşma bildirimlerinin engellenmesi, ileriye dönük satış yönlü ikili anlaşma bildirimlerinin iptali ve ilgili taraflara PYS üzerinden bilgi verilmesi gibi işlemler öngörülüyor.

Ayrıca ilgili tüzel kişinin herhangi bir toplayıcı portföyüne dahil edilmesine ve dengeden sorumlu grupta yer almasına izin verilmemesi; mevcut bir grupta veya portföyde bulunması halinde takip eden ilk fatura döneminde çıkarılması ve dengeden sorumlu grubun tarafıysa grubun dağıtılması da taslakta yer alıyor. Bu bölüm, piyasa alacakları ile piyasa faaliyetlerine erişim arasında daha sert bir bağ kurulabileceğine işaret ediyor.

Bu paket kimleri etkileyecek

Taslak paket doğrudan lisanssız elektrik üreticilerini, özellikle 900 kW ve üzeri dağıtım bağlantılı güneş santrallerini, çatı GES sahiplerini, sanayi tesislerini, OSB ve endüstri bölgelerini, dağıtım şirketlerini, görevli tedarik şirketlerini, toplayıcıları, YEKDEM katılımcılarını, depolamalı üretim ve müstakil depolama yatırımcılarını, termik santral işletmecilerini ve dengeleme güç piyasasına katılan piyasa oyuncularını ilgilendiriyor.

Sanayi tarafında en kritik etki, üretim tesisine bağlı lisanssız GES yatırımlarının artık yalnızca tüketim mahsuplaşması ve geri dönüş süresiyle değerlendirilemeyecek olması. SCADA entegrasyonu, uzaktan kontrol, acil talimat uyumu, veri paylaşımı, bağlantı anlaşması revizyonu ve ödeme kesintisi gibi başlıklar yatırımın operasyonel risk hesabına girecek.

Depolama yatırımcıları için ise iki kanal öne çıkıyor. Birincisi, bağlantı ve sistem kullanım bedellerinin nasıl hesaplanacağı; ikincisi, depolanan enerjinin kaynağına göre YEKDEM kapsamında nasıl değerlendirileceği. Sanal kayıt düzeni, depolamalı projelerde gelir modelini daha detaylı takip edilecek bir muhasebe sistemine bağlayabilir.

Firecarrier okuması: üretim fazlası artık sistem kuralına dönüşüyor

Bu taslak paketin ana mesajı, Türkiye elektrik piyasasında güneş üretiminin artık yalnızca kapasite artışı başarı hikayesi olarak okunamayacağıdır. Güneş üretimi büyüdükçe, öğle saatlerinde oluşan üretim fazlası, fiyat sinyali, şebeke kısıtı, dengeleme maliyeti, acil durum talimatı ve veri paylaşımı aynı dosyada birleşiyor.

Firecarrier açısından EPDK’nın paketi, “yenilenebilir enerji şebekeye bağlanıyor” döneminden “yenilenebilir enerji şebeke tarafından yönetilebilir hale getiriliyor” dönemine geçiş işaretidir. Bu geçişte lisanssız üretici, OSB, dağıtım şirketi, görevli tedarik şirketi, toplayıcı, depolama tesisi ve termik santral aynı gerçek zamanlı dengeleme mimarisinin farklı parçaları haline geliyor.

Bu nedenle taslaklar yalnızca hukuk metni değil, elektrik sisteminin yeni fiziksel gerçekliğine verilen düzenleyici cevap olarak okunmalı. Daha fazla güneş, daha fazla temiz üretim anlamına geliyor; ancak aynı zamanda daha fazla veri, daha fazla kontrol, daha fazla esneklik ve talimata uyulmaması halinde daha açık mali sonuçlar anlamına da geliyor.

15 Haziran’a kadar izlenecek başlıklar

Taslaklar henüz yürürlüğe girmiş düzenleme değil. EPDK, paketi 15/06/2026 mesai bitimine kadar kamuoyu görüşüne açtı. Bu nedenle sektör için önümüzdeki kritik eşik, düzenlemelerin nihai halinden önce görüşlerin Kuruma iletilmesi olacak.

Sektör açısından 15 Haziran’a kadar izlenecek ilk başlık, 900 kW ve üzeri lisanssız üretim tesislerinin acil durum yük atma sürecine nasıl dahil edileceği. İkinci başlık, SCADA entegrasyonu ve uzaktan açma yükümlülüklerinin uygulama takvimi. Üçüncü başlık, OSB ve endüstri bölgelerinin veri paylaşımı ve talimat uygulama sorumluluğu. Dördüncü başlık, YEKDEM ve lisanssız üretim ödemelerinde talimata uyulmayan üretimin nasıl hesaplanacağı.

Beşinci başlık depolama ekonomisi olacak. Bağlantı ve sistem kullanım bedellerinin tek yönlü uygulanması, veriş ve çekiş değerlerinin depolama elektriksel gücünden düşük olamaması ve YEKDEM sanal kayıt mantığı, depolamalı projelerin finansal modelini etkileyebilir. Altıncı başlık ise dengeleme güç piyasasında %50 teklif sınırı ve yerine getirilmeyen talimatların raporlanmasında 15 dakika, 10 talimat, 500 MWh ve kaynak bazlı oranların nasıl uygulanacağıdır.

Okura soru

EPDK’nın bu taslak paketi kesinleşirse, lisanssız üretimde en kritik uyum başlığı sizce 900 kW eşiği, SCADA entegrasyonu, YEKDEM ödeme disiplini veya dengeleme piyasası kuralları arasından hangisi olacak?