Avukat Çiğdem Dilek: 19 Ekim elektrik düzenlemelerinde GES yatırımcısı nelere dikkat etmeli?

19 Ekim Elektrik Piyasası Düzenlemeleri: Güneş Enerjisi Yatırımcıları ve Lisanssız Üreticiler Nelere Dikkat Etmeli?

Avukat Çiğdem Dilek
CLA Partner Hukuk Bürosu Yönetici Avukatı

19 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan sekiz yönetmelik değişikliği, elektrik piyasasının farklı alanlarında önemli düzenlemeler getiriyor. Dengeleme ve uzlaştırma, şebeke bağlantısı, lisanssız üretim, depolama ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması’na (YEKDEM) ilişkin bu değişikliklerin özellikle güneş enerjisi yatırımcıları ve lisanssız üreticiler tarafından dikkatle incelenmesi gerekiyor.

Lisanssız üreticiler açısından ilk öncelik, bağlantı anlaşmalarının gözden geçirilmesi olmalı. Yeni düzenleme kapsamında belirli nitelikteki lisanssız üretim tesislerinin mevcut dağıtım sistemine bağlantı anlaşmalarının revize edilmesi için, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 günlük süre öngörülüyor. Bu nedenle kapsama giren üreticilerin ilgili şebeke işletmecisiyle vakit kaybetmeden iletişime geçerek anlaşmalarını ve başvuru gerekliliklerini kontrol etmeleri önem taşıyor. Sürenin kaçırılması hâlinde, yürürlükteki bağlantı anlaşması hükümleri çerçevesinde işlem yapılması söz konusu olabilecek.

Düzenlemede, bağlantı anlaşmasının belirli hükümlerinde yer alan bazı cezai şartların 30 Nisan 2027 tarihine kadar uygulanmayacağı da belirtiliyor. Ancak bu geçiş hükmü, bütün yükümlülüklerin ertelendiği veya üreticilerin bağlantı anlaşmalarına ilişkin sorumluluklarının ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmamalı. Hangi cezai şartların geçici olarak uygulanmayacağının ve ilgili üretim tesisinin bu düzenlemenin kapsamında bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Bir diğer önemli konu, şebeke işletmecilerinin acil durumlarda lisanssız üretim tesislerini uzaktan kontrol edebilmesi. Dengeleme Güç Piyasası kapsamında verilen acil durum yük atma talimatları bakımından belirli lisanssız üretim tesislerine ilişkin yeni hükümler getirildi. Talimatın yerine getirilmemesi hâlinde, ilgili miktar için ödeme yapılmaması ve belirlenen tutarların üreticiden tahsil edilmesi söz konusu olabilecek. Bu nedenle üreticilerin uzaktan kontrol altyapısını, işletme prosedürlerini ve şebeke işletmecisiyle iletişim süreçlerini gözden geçirmesi gerekiyor. Acil durum sona erdiğinde tesisin yeniden enerjilendirilmesine ilişkin sorumluluğun da üretici bakımından ayrıca dikkate alınması önemli.

Depolama yatırımları ve YEKDEM uygulaması da yeniden değerlendirilmesi gereken alanlar arasında. Depolama tesislerinin bağlantısı, işletilmesi ve şebekeye enerji verilmesiyle ilgili düzenlemeler; mevcut projelerin teknik ve ticari varsayımlarını etkileyebilir. Özellikle güneş enerjisi tesisine entegre depolama yatırımı bulunan veya depolama yatırımı planlayan şirketlerin, bağlantı koşullarını, ölçüm ve uzlaştırma süreçlerini ve gelir hesaplarını yeni hükümler çerçevesinde kontrol etmeleri yararlı olacaktır.

YEKDEM bakımından ise depolama yoluyla sisteme verilen enerjinin hesaplanmasına ilişkin kuralların yanı sıra, destek mekanizmasından haksız yararlanılması hâlinde uygulanabilecek sonuçlar da önem taşıyor. Yanıltıcı veya sahte belge sunulması ya da YEKDEM’den yararlanma hakkının bulunmadığının tespit edilmesi durumunda, geçmişte yapılan ödemelerin faiziyle birlikte geri alınması ve mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulanması gündeme gelebilecek. Bu nedenle üretim verileri, ölçüm kayıtları, başvuru belgeleri ve YEKDEM kapsamındaki hesaplamaların birbiriyle tutarlı olması kritik önem taşıyor.

Genel olarak değerlendirildiğinde, 19 Ekim tarihli değişiklikler yalnızca yeni yatırım yapacak şirketleri değil, işletmede olan tesisleri ve mevcut sözleşmeleri de ilgilendiriyor. Yatırımcıların öncelikle kendi tesislerinin hangi düzenlemelerin kapsamında olduğunu belirlemesi; bağlantı anlaşmalarını, şebeke kullanım ve teminat koşullarını, üretim ve uzlaştırma kayıtlarını ve varsa depolama ile YEKDEM hesaplarını birlikte gözden geçirmesi gerekiyor.

Burada en önemli husus, mevzuat değişikliklerini yalnızca teknik uyum meselesi olarak görmemek. Bu düzenlemeler; üretim gelirleri, cezai şartlar, sözleşmesel sorumluluklar ve yatırımın finansal sürdürülebilirliği üzerinde de etkili olabilir. Bu nedenle yatırımcıların geçiş sürelerini yakından takip etmesi, gerekli başvuruları zamanında yapması ve mevcut sözleşmelerini yeni düzenlemeler ışığında değerlendirmesi, ileride doğabilecek hukuki ve mali risklerin azaltılması açısından önem taşıyor.