IRENA’nın 2026 Yenilenebilir Kapasite İstatistikleri raporu, 2025 sonunda küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 5.149 GW’a ulaştığını ve enerji sisteminin ağırlık merkezinin hızla değiştiğini gösteriyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın yayımladığı rapora göre 2025 yılında dünya genelinde yenilenebilir enerji kapasitesi 692 GW arttı ve toplam kurulu güç 5.149 GW seviyesine çıktı. Bu artış yıllık bazda %15,5 büyümeye karşılık gelirken, yeni elektrik kapasitesi eklemelerinin %85,6’sını yenilenebilir kaynaklar oluşturdu. Raporun en dikkat çekici eşiği ise yenilenebilir kaynakların küresel kurulu elektrik kapasitesindeki payının %49’a ulaşmış olması. Bu tablo, yenilenebilir enerjinin artık yalnızca iklim politikalarının bir bileşeni değil, küresel elektrik sisteminin ana eksenlerinden biri haline geldiğini gösteriyor.
Hızlı Bakış
- Küresel yenilenebilir enerji kapasitesi 2025 sonunda 5,1 TW seviyesine ulaştı.
- Yeni kapasite artışlarının %85,6’sı yenilenebilir kaynaklardan geldi.
- Güneş ve rüzgar toplam büyümenin %96,8’ini oluşturdu.
- Kapasite artışı büyük ölçüde Çin, ABD ve AB’de yoğunlaştı.
- Türkiye’de yenilenebilir kaynakların kurulu güç içindeki payı %62,1’e yükseldi.
2025 verileri hangi dönüşümü işaret ediyor
Rapor, 2025’in yalnızca güçlü bir büyüme yılı olmadığını, aynı zamanda yenilenebilir enerjinin küresel güç sistemindeki ağırlığının yapısal olarak arttığı bir eşik yılı olduğunu ortaya koyuyor. Kurulu güç içinde %49 paya ulaşılması, yenilenebilir enerjinin artık marjinal bir alternatif değil, sistemin ana gövdesine yerleşen bir kapasite sınıfı olduğunu gösteriyor. Ancak bu tabloyu doğru okumak için kurulu güç ile gerçek üretim arasındaki farkı da akılda tutmak gerekiyor. Güneş ve rüzgar gibi değişken kaynaklar hızla büyüse de, şebeke esnekliği, depolama altyapısı ve talep yönetimi gibi başlıklar aynı hızla gelişmediği sürece kapasite artışı tek başına tam sistem dönüşümü anlamına gelmiyor. IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera da raporun önsözünde büyümenin güçlü seyrine rağmen şebeke esnekliği ve değişken yenilenebilir üretime uyum konularının giderek daha kritik hale geldiğini vurguluyor.
Kurulu güçte %49 eşiği neden önemli
Kurulu güç payının %49’a yükselmesi, yenilenebilir enerjinin dünya elektrik sisteminde artık yarı eşiğine dayandığını gösteriyor. Bu veri sembolik olduğu kadar operasyonel bir anlam da taşıyor. Çünkü yeni yatırımların baskın biçimde yenilenebilir kaynaklara yönelmesi, fosil bazlı yeni kapasite yatırımlarının görece ağırlık kaybettiğini ortaya koyuyor. Başka bir ifadeyle sistem yalnızca büyümüyor, yön de değiştiriyor. Bu değişim gelecek yıllarda elektrik piyasası tasarımı, iletim yatırımları, depolama çözümleri ve esnek üretim teknolojileri üzerinde daha güçlü baskı oluşturacak.
692 GW artış ne anlatıyor
2025’te kaydedilen 692 GW’lık artış, bugüne kadarki en yüksek yıllık yenilenebilir kapasite artışı olarak öne çıkıyor. Bu büyüklük, birçok ülkenin toplam elektrik sistemini aşan bir yeni kurulum hacmine işaret ediyor. Bu nedenle veri yalnızca niceliksel bir rekor olarak değil, yatırım akışlarının yönünü, teknoloji maliyetlerindeki düşüşü ve enerji güvenliği kaygılarının yatırım kararlarına nasıl yansıdığını gösteren bir işaret olarak okunmalı. Ekonomik rekabetçilik, daha kısa kurulum süreleri ve ithal fosil yakıta bağımlılığı azaltma isteği, bu büyümenin ardındaki temel itici güçler arasında yer alıyor.
Güneş ve rüzgar büyümenin merkezine nasıl yerleşti
IRENA verileri, 2025’teki kapasite artışının ezici bölümünün güneş ve rüzgar teknolojilerinden geldiğini ortaya koyuyor. Güneş enerjisi yaklaşık 510 GW ilave kapasiteyle yıllık artışın neredeyse dörtte üçünü oluştururken, rüzgar enerjisi 159 GW’lık artışla ikinci büyük katkıyı sundu. Bu iki teknoloji birlikte toplam yenilenebilir kapasite artışının yaklaşık %96,8’ini oluşturdu. Bu tablo, maliyetlerin düştüğü ve yatırımcı güveninin en yüksek olduğu alanların yine güneş ve rüzgar olduğunu gösteriyor. Ancak aynı tablo, sistemin giderek daha değişken üretim profiline sahip kaynaklara dayandığını da ortaya koyuyor.
Güneş enerjisinin baskın yükselişi ne anlama geliyor
Güneş enerjisinin 2025’te yaklaşık 510 GW artması, yenilenebilir büyümenin ana omurgasının artık fotovoltaik sistemler olduğunu gösteriyor. Bu durum maliyet avantajı, hızlı devreye alma kapasitesi ve yaygın uygulama alanı açısından olumlu bir tablo sunsa da, elektrik sistemleri açısından yeni bir denge arayışını da beraberinde getiriyor. Gün içi üretim yoğunlaşması, akşam saatlerinde talep ile üretim arasındaki farkın büyümesi ve depolama ihtiyacının hızla artması, güneşin bu denli baskın büyümesinin doğal sonuçları arasında yer alıyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnızca yeni güneş kapasitesi değil, batarya depolama, iletim güçlendirmesi ve talep esnekliği çözümleri de daha belirleyici hale gelecek.
Rüzgar neden ikinci sırada ama hala stratejik önemde
Rüzgar enerjisi 2025’te 159 GW artış kaydetti ve küresel toplam rüzgar kapasitesi 1.291 GW düzeyine yükseldi. Bu artış güneşe kıyasla daha düşük görünse de, sistem dengesi açısından stratejik önemini koruyor. Özellikle kara rüzgarı ile açık deniz rüzgarı projeleri, üretim profilini çeşitlendirme ve daha uzun saatlere yayılan elektrik üretimi sağlama açısından kritik rol oynuyor. Bu büyüklük, rüzgarın artık yalnızca tamamlayıcı değil, büyük ölçekli temel yatırım sınıflarından biri olduğunu teyit ediyor.
Diğer teknolojiler neden geri planda kaldı
2025 verileri hidroelektrik, biyoenerji ve jeotermal gibi diğer yenilenebilir kaynakların büyümeyi sürdürdüğünü ancak yeni kapasite genişlemesinde güneş ve rüzgar kadar belirleyici olmadığını gösteriyor. Hidroelektrikte 18,4 GW’lık artışın çok büyük kısmı Çin kaynaklı gerçekleşirken, biyoenerji 3,4 GW ve jeotermal 0,3 GW artış gösterdi. Bu tablo, yenilenebilir dönüşümün teknolojik olarak çeşitlendiği bir aşamadan çok, birkaç ana teknolojinin ölçek üstünlüğü üzerinden ilerlediği bir döneme işaret ediyor.
Büyüme neden eşit dağılmıyor ve hangi bölgeler öne çıkıyor
Raporun en kritik bulgularından biri, yenilenebilir kapasite artışının küresel ölçekte homojen dağılmaması. Çin, ABD ve Avrupa Birliği birlikte 2025 yılında kurulan yeni yenilenebilir kapasitenin 550 GW’ını, yani yaklaşık %79,5’ini oluşturdu. Buna karşılık Afrika’nın toplam katkısı 11,3 GW ile yalnızca %1,6 düzeyinde kaldı. Asya 513,3 GW yeni kapasite ile açık ara lider olurken, Orta Doğu %28,9 ile en hızlı büyüyen bölge olarak kayda geçti. Küçük ada gelişmekte olan devletler ise %19,6 büyümeye rağmen toplam 11 GW kapasiteyle küresel toplamın yalnızca %0,2’sini oluşturdu. Bu eşitsizlik, enerji dönüşümünün yalnızca teknoloji yarışı değil, aynı zamanda finansman, tedarik zinciri, sanayi politikası ve jeopolitik güç yarışı olduğunu gösteriyor.
Asya neden açık ara lider
Asya’nın toplam yenilenebilir kapasitesinin 2.891 GW’a ulaşması ve 2025’te 513,3 GW yeni kapasite eklemesi, bölgenin ölçek avantajını açık biçimde ortaya koyuyor. Bu büyümenin merkezinde Çin yer alıyor. Çin’in toplam yenilenebilir kapasitesi 2025 sonunda 2.258 GW’a ulaştı. Güneş, rüzgar ve hidroelektrikteki eş zamanlı genişleme, Çin’i yalnızca büyük bir yatırım pazarı değil, aynı zamanda küresel enerji teknolojileri düzeninin belirleyici aktörlerinden biri haline getiriyor. Asya’nın bu ağırlığı, tedarik zincirlerinden ekipman maliyetlerine kadar birçok başlığı küresel ölçekte etkiliyor.
Afrika ve Orta Doğu verileri neden ayrı okunmalı
Afrika 2025’te 82 GW toplam kapasiteye ulaşarak tarihindeki en yüksek yenilenebilir kapasite seviyelerinden birini gördü. Etiyopya, Güney Afrika ve Mısır bu büyümenin öne çıkan ülkeleri oldu. Orta Doğu’da ise Suudi Arabistan öncülüğünde %28,9’luk büyüme dikkat çekti. Ancak bu iki bölgeyi yalnızca büyüme oranı üzerinden okumak yeterli değil. Çünkü düşük başlangıç seviyeleri, yüksek yüzdesel artışları kolaylaştırabiliyor. Asıl mesele, bu bölgelerin küresel yatırım akışından ne kadar pay alabildiği, yerli üretim kapasitesini ne ölçüde geliştirebildiği ve enerji güvenliğini yenilenebilir kaynaklar üzerinden ne kadar güçlendirebildiği. Bu nedenle Afrika ve Orta Doğu verileri hem fırsat hem de yapısal kırılganlık göstergesi olarak birlikte değerlendirilmeli.
Yeni enerji dengesi neden jeopolitik bir mesele
Yenilenebilir enerjiye geçiş çoğu zaman iklim politikası çerçevesinde ele alınsa da, 2025 verileri bu dönüşümün aynı zamanda jeopolitik bir yeniden konumlanma süreci olduğunu gösteriyor. Fosil yakıt ithalatına dayalı enerji sistemleri dış şoklara ve fiyat oynaklığına daha açık kalırken, güneş ve rüzgar gibi yerli kaynaklara dayanan sistemler enerji güvenliği açısından daha dirençli hale geliyor. IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, daha dağınık ve çok aktörlü enerji sistemlerinin yapısal dayanıklılığına dikkat çekerek enerji dönüşümüne yatırım yapan ülkelerin ekonomik şokları daha sınırlı hasarla atlattığını vurguluyor. Bu nedenle yenilenebilir kapasite büyümesi yalnızca çevresel değil, ekonomik ve stratejik bir güç göstergesi olarak da okunmalı.
Türkiye açısından bu veriler ne anlatıyor
IRENA tabloları Türkiye’nin 2025 sonunda toplam yenilenebilir enerji kapasitesini 76.300 MW düzeyine çıkardığını gösteriyor. Aynı dönemde hidroelektrik kapasitesi 32.294 MW, rüzgar kapasitesi 14.781 MW, güneş enerjisi kapasitesi 25.469 MW, biyoenerji kapasitesi 1.999 MW ve jeotermal kapasitesi 1.758 MW seviyesine ulaştı. Ayrıca IRENA’nın yenilenebilir enerji payı tablosuna göre Türkiye’de elektrik kurulu gücünün %62,1’i 2025 sonunda yenilenebilir kaynaklardan oluştu. Bu dağılım, Türkiye’de yenilenebilir büyümenin artık daha dengeli bir teknoloji sepeti üzerinde ilerlediğini gösterse de, özellikle güneş tarafındaki hızlanma dikkat çekiyor. 2016’da 833 MW olan güneş fotovoltaik kapasitesinin 2025’te 25.468 MW’a çıkması, son on yılda yaşanan dönüşümün ölçeğini açık biçimde ortaya koyuyor. Aynı dönemde rüzgarda da 5.751 MW’tan 14.781 MW’a yükseliş görülüyor.
Türkiye’nin kapasite dağılımı nasıl değişti
Türkiye’nin yenilenebilir portföyü uzun süre büyük ölçüde hidroelektrik ağırlıklı bir yapı sergiledi. IRENA verileri bu yapının son yıllarda belirgin biçimde çeşitlendiğini gösteriyor. Hidroelektrik hala en büyük kapasite kalemi olsa da, güneşin çok hızlı yükselişi ve rüzgarın kademeli genişlemesi, sistemin farklı üretim profilleri üzerine yayılmaya başladığını ortaya koyuyor. Bu durum yatırım açısından olumlu bir çeşitlenme anlamına gelse de, sistem işletmesi açısından yeni sorumluluklar doğuruyor. Özellikle öğle saatlerindeki güneş yoğunluğu, iletim kapasitesi, bölgesel üretim dengesizlikleri ve depolama ihtiyacı Türkiye açısından da önümüzdeki dönemin kritik başlıkları olacak.
Türkiye için hangi stratejik soru öne çıkıyor
Türkiye açısından temel soru artık yalnızca ne kadar yeni yenilenebilir kapasite kurulacağı değil, bu kapasitenin hangi altyapı ve piyasa tasarımıyla destekleneceği olmalı. Çünkü küresel veriler, yüksek yenilenebilir payının ancak güçlü şebeke planlaması, esnek üretim, depolama, dijital dengeleme ve iletim yatırımlarıyla kalıcı değer üretebildiğini gösteriyor. Türkiye’nin güneş ve rüzgarda artan kapasitesi, enerji ithalat bağımlılığını azaltma potansiyeli taşıyor. Ancak bu potansiyelin ekonomik ve sistemsel değere dönüşmesi için kapasite artışının yanında esneklik yatırımlarının da hızlanması gerekecek. IRENA raporunun küresel ölçekte işaret ettiği asıl ders de tam burada yatıyor: kapasite artışı bir başlangıç, sistem dönüşümü ise daha derin bir ikinci aşama.
IRENA raporu neden sadece bir kapasite tablosu değil
2026 Yenilenebilir Kapasite İstatistikleri raporu ilk bakışta yıllık kurulu güç değişimlerini veren teknik bir veri derlemesi gibi görünebilir. Ancak 2025 sonuçları birlikte okunduğunda, bu rapor küresel enerji sistemindeki ağırlık kaymasının yeni bir aşamaya ulaştığını gösteriyor. Yenilenebilir enerjinin kurulu güçte yarı eşiğine dayanması, yeni yatırımlardaki baskın konumunu koruması ve birkaç büyük merkez etrafında yoğunlaşması, önümüzdeki dönemin sadece daha fazla kapasite değil daha fazla sistem zekası gerektireceğini ortaya koyuyor. Bu nedenle 5,1 TW eşiği yalnızca bir büyüklük değil, yeni enerji çağının nasıl şekilleneceğine dair güçlü bir sinyal olarak okunmalı.
Okura soru
Sizce yenilenebilir enerji büyümesi bu hızla devam ederse, küresel enerji dengesi nasıl değişir?
İlgili Haberler
- Almanya rüzgar ihalelerinde fiyatlar düşüyor
- Avrupa’da elektrikli araç payı ve enerji dengesi
- Türkiye’de sıfır atık ve enerji verimliliği politikaları
- Hyundai’den hidrojen ve AI yatırımı: Enerji dönüşümünde yeni adım
- Türkiye’de doğa riskleri ve veri altyapı açığı
© 2026 Yeşil Haber