COP31’de başlatılan girişim, jeotermal ısı ve elektrik arzını 2050’de 2025 düzeyinin 12 katına çıkarmayı hedefliyor.
Antalya’daki COP31’de Türkiye COP31 Başkanlığı ile IRENA, Küresel Jeotermal Hedefi 2050 girişimini başlattı. Avrupa Komisyonunun 10 Kasım açıklaması, Avrupa Birliğinin girişime katıldığını doğruluyor. Ortak amaç, jeotermal kaynaklardan sağlanan ısı ve elektrik arzını 2050’ye kadar 2025 düzeyinin 12 katına çıkarmak.
Üç sayfalık resmî taahhüt metni, iki ayrı ölçü kullanıyor. Isı ve elektrik için toplam birincil jeotermal enerji arzı yaklaşık 2,5 ekzajulden 31 ekzajule çıkabilecek. Elektrik üretim kapasitesi ise 2025’teki 15,6 GW’tan 2050’de 193 GW’a yükselen bir yol olarak gösteriliyor. Enerji miktarı ile kurulu güç aynı gösterge değil; rakamlar gerçekleşmiş artışı anlatmıyor.
Elektrik kapasitesindeki bu yol, 2025–2050 arasına eşit dağıtıldığında yılda ortalama yaklaşık 7,1 GW net artış gerektiriyor. Bu, yıllık kurulum takvimi değil, iki uç değerden yapılan hesap. IRENA’nın Mart 2026 istatistiklerinde küresel kapasitenin 2020–2025 yıllarındaki yıllık net artışları 245–396 MW aralığında. Karşılaştırma, hedefin gerektirdiği hız farkını gösteriyor; brüt yeni santral kurulumunu ölçmüyor.
Katılımcılar ulusal enerji politikalarını belirleme yetkisini koruyor. Metin, arama riskini azaltan finansman araçları, öngörülebilir yatırım koşulları, izin süreçleri, elektrik şebekeleri ve ısı ağlarına odaklanıyor. Binalar, sanayi ve tarımda jeotermal ısının doğrudan kullanımı da kapsamda. Çevresel ve sosyal sorumluluk ile yerel toplulukların katılımı ayrıca vurgulanıyor. Bu yenilenebilir enerji kaynağına ilişkin ortak hedef, Türkiye için yeni bir kapasite taahhüdü olarak okunamaz.
Jeotermalde yatırım risklerinin ele alındığı Afrika finansman eğitimi duyurusunun ardından, uygulama gündemi COP31’de de sürüyor. IRENA programında 13 Kasım saat 10.00–10.45 için Türkiye Pavyonu’nda sanayi ortaklıkları oturumu planlanıyor. Finansman, risk azaltma ve proje geliştirme ele alınacak; oturum henüz gerçekleşmedi.
AB’nin katılımı doğrulanmış olsa da erişilen resmî açıklama, program ve taahhüt metninde bütün destekçileri gösteren bir liste yer almıyor. Bu inceleme sınırı, başka bir yerde liste yayımlanmadığı anlamına gelmiyor.
IRENA’nın Mart 2026 raporundaki 2025 sonu verilerine göre Türkiye’nin jeotermal elektrik kapasitesi 1.758 MW. Ülke tablosunda Endonezya, ABD ve Filipinler’in ardından dünyada dördüncü; Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada. Bu sıralama elektrik kapasitesine aittir, doğrudan ısı kullanımını kapsamaz.
