Hidroelektrik santrallerde artan üretime rağmen düşen piyasa fiyatları, sektörün finansal sürdürülebilirliğini zorlarken yeni yatırım iştahını da baskılıyor.
Hızlı bakış
- HESİAD mevcut fiyat yapısının hidroelektrik santrallerin finansal sürdürülebilirliğini zorladığını açıkladı.
- 2026 ilk çeyreğinde toplam HES üretimi %60 artarken PTF üzerinde aşağı yönlü baskı oluştu.
- HESİAD hidroelektrik için taban fiyat mevsimsel düzenleme ve üretime dayalı kapasite mekanizması talep ediyor.
- EPDK’nın 1500 MW hibrit kapasite tahsisi HES tarafında yatırım alanı açarken fiyat yapısı fizibiliteyi zorlaştırıyor.
- Pompaj depolamalı HES’ler yenilenebilir enerji entegrasyonu ve şebeke esnekliği için stratejik başlık haline geliyor.
- Yüksek hidroelektrik üretimi doğal gaz santrallerinin üretimdeki payını %12 seviyesine çekti.
Hidroelektrik Santralleri Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD), hidroelektrik santrallerin Türkiye için stratejik sistem güvenliği ve yenilenebilir enerji entegrasyonu açısından vazgeçilmez olduğunu belirterek mevcut piyasa atmosferi ve fiyat-maliyet yapısıyla HES’lerin sürdürülemez hale geldiği görüşünü yeniden gündeme taşıdı. Dernek, hidroelektrik santrallerin sürdürülebilirliğinin enerji güvenliğinin doğrudan bir parçası olduğunu ve dışa bağımlılığın azaltılmasında kritik rol oynadığını vurguladı.
Yüksek üretim fiyatları aşağı çekti
HESİAD analizine göre 2026 yılının ilk çeyreğinde özellikle Fırat-Dicle ve Akdeniz havzalarındaki büyük barajlarda artan su seviyeleri üretimde önemli bir yükseliş yarattı. Barajlı HES üretimi %70, akarsu tipi HES üretimi %39 artarken toplam hidroelektrik üretimi %60 yükseldi.
Bu artışa rağmen piyasa takas fiyatı (PTF) TL bazında %21, dolar bazında ise %33 geriledi. Arz artışının doğal gaz fiyat tarifesindeki %24’lük artışa rağmen fiyatları aşağı çekmesi, hidroelektrik üretimin piyasa üzerindeki doğrudan etkisini ortaya koydu.
HESİAD temsilcilerine göre hidrolojik koşullar, tarifelerden bağımsız olarak piyasa fiyatlarını belirleyen en güçlü unsurlardan biri haline gelmiş durumda.
Güncelleme: Sektör kaynaklarına göre Mayıs ayı itibarıyla spot elektrik piyasasında düşük fiyat baskısının sürdüğü, özellikle gündüz saatlerinde yenilenebilir üretim kaynaklı arz fazlasının fiyat oluşumunu zorladığı görülüyor. Bu tablo, HESİAD’ın hidroelektrik santraller için dile getirdiği finansal sürdürülebilirlik uyarısını daha görünür hale getiriyor.
Gelir ve maliyet yapısı arasındaki kopuş büyüyor
Sektör temsilcileri mevcut durumda gelirlerin değişken ve öngörülemez, maliyetlerin ise büyük ölçüde sabit olduğunu belirtiyor. Kurulu güç üzerinden oluşan gider yapısı ile piyasa fiyatına bağlı gelir yapısı arasındaki uyumsuzluk, hidroelektrik santraller için yapısal bir sorun olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle hidroelektrik santrallerinin yüksek üretim dönemlerinde dahi düşük fiyatlarla satış yapmak zorunda kaldığı ve bunun finansal sürdürülebilirliği ciddi biçimde tehdit ettiği ifade ediliyor.
HESİAD: Yatırımcı cezalandırılmamalı
HESİAD Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, mevcut piyasa takas fiyatlarının santrallerin finansal sürdürülebilirliğini zora soktuğunu ve yeni yatırımların cazibesini azalttığını belirtti. Güven, hidroelektrik santraller için özel bir taban fiyat mekanizması oluşturulması, bahar ayları için mevsimsel fiyat düzenlemesi getirilmesi ve üretime dayalı bir kapasite mekanizmasının devreye alınması gerektiğini ifade etti.
Güven, yağışların yüksek olduğu bir dönemin üretim açısından olumlu olsa da fiyatlar üzerinde baskı yarattığını ve sektörün kamuyla bu konuda temaslarının sürdüğünü belirtti.
Yeşil Haber notu: HES tarafındaki tartışma yalnızca üretici gelirleriyle sınırlı değil. Hidroelektrik santrallerin esnek üretim kabiliyeti, yüksek yenilenebilir üretim dönemlerinde sistem güvenliği ve dengeleme ihtiyacı açısından da kritik bir başlık olarak öne çıkıyor.
Hibrit kapasite kararı ile piyasa gerçekliği arasındaki fark
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) açıkladığı 1.500 MW hibrit kapasite tahsisi, hidroelektrik santraller için önemli bir genişleme alanı açtı. Bu kapasitenin 1.300 MW’lık bölümünün HES’lere ayrılması, sistemin hidroelektrik üretimi destekleme yönünde güçlü bir politika sinyali verdiğini gösteriyor.
Ancak sektör temsilcilerine göre mevcut piyasa fiyatları ve gelir yapısı, bu kapasitenin yeni yatırımlara dönüşmesini zorlaştırıyor. Bu durum, enerji politikası ile piyasa gerçekliği arasındaki uyumsuzluğu görünür hale getiriyor.
İlgili analiz:
EPDK 1.500 MW hibrit kapasite açtı HES ağırlıklı başvuru süreci başladı
Güncel değerlendirme: Hibrit kapasite tahsisine rağmen mevcut fiyat yapısının yatırım kararlarını ötelediği, özellikle HES ve GES hibrit projelerinde finansman bulunabilirliğini zorlaştırdığı değerlendiriliyor. Sektör açısından temel soru, tahsis edilen kapasitenin hangi fiyat ve gelir modeliyle yatırıma dönüşeceği.
Sektörden uyarılar
Enerji şirketi temsilcileri de mevcut fiyat yapısının sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Bilgin Enerji, Ak Enerji, Limak Enerji ve Güriş gibi şirketlerin temsilcileri, düşük fiyatlar, yüksek sabit giderler ve düzenleyici uygulamaların yatırımcıyı zorladığını belirtiyor.
Özellikle barajlı HES’lerde uygulanan su kotu politikalarının verim kaybına yol açtığı, düşük kotta üretimin aynı sudan daha az enerji elde edilmesine neden olduğu ifade ediliyor. Bu durumun %20’ye varan verim kayıpları yarattığı belirtiliyor.
Pompaj depolamalı HES’ler yeni dönemin ana başlığı
Sektör temsilcilerine göre pompaj depolamalı hidroelektrik santraller, enerji arz güvenliği ve şebeke esnekliği açısından önümüzdeki dönemin en kritik yatırım alanlarından biri olacak. Türkiye’de henüz aktif bir pompaj depolamalı santral bulunmaması, bu alandaki potansiyelin henüz kullanılmadığını gösteriyor.
Bu alanda hukuki çerçevenin oluşturulması, teşvik mekanizmalarının devreye alınması ve proje stokunun açıklanması gerektiği ifade ediliyor.
Yeşil Haber yorumu: Güneş ve rüzgar kapasitesindeki hızlı artış, şebeke esnekliği ihtiyacını büyütüyor. Benzer elektrik sistemlerinde pompaj depolamalı HES’ler, yüksek yenilenebilir enerji payını dengelemek için temel araçlardan biri olarak kullanılıyor. Bu nedenle pompaj depolamalı HES’ler, yalnızca hidroelektrik sektörü için değil, Türkiye’nin yenilenebilir enerji entegrasyonu ve sistem dengesi için de stratejik bir yatırım alanı haline geliyor.
İlgili okuma:
İlgili okuma:
Hidro üretim doğal gaz ithalatını sınırladı
HESİAD verilerine göre 2026 yılının ilk çeyreğinde hidroelektrik üretimdeki artış sayesinde doğal gaz santrallerinin üretimdeki payı %12 seviyesine geriledi. Bu durum, enerji ithalatının azalmasına ve cari açığın düşürülmesine katkı sağladı.
Ayrıca yüksek hidroelektrik üretiminin elektrik üretim maliyetlerini aşağı çektiği ve arz güvenliğini güçlendirdiği vurgulanıyor.
2030 perspektifi ve piyasa beklentisi
Türkiye’nin toplam kurulu gücü 2026 yılı Mart sonu itibarıyla 125.078 MW seviyesine ulaşırken, hidroelektrik santraller 32.334 MW ile toplamın %25,9’unu oluşturuyor. Güneş ve rüzgar enerjisinin toplam payı ise %33,2 seviyesine yükselmiş durumda.
HESİAD’ın değerlendirmesine göre 2026 yılı toplam elektrik üretiminin 340–360 TWh bandında gerçekleşmesi beklenirken piyasa fiyatlarının yıl boyunca 1.200–2.200 TL/MWh aralığında dalgalanacağı öngörülüyor. 2030’a kadar yenilenebilir enerji kapasitesinde artış, hibrit ve depolama yatırımlarında hızlanma ve daha dengeli bir piyasa yapısı hedefleniyor.
Sektörün son durumu: Fiyat baskısının kısa vadede devam etmesi halinde hidroelektrik santraller için gelir görünürlüğü, bakım finansmanı ve yeni yatırım iştahı temel gündem başlıkları olmaya devam edecek. HES tartışması, enerji piyasasında üretim artışı ile fiyatlama mekanizması arasındaki denge sorununu açık biçimde gösteriyor.
Okura soru
Sizce HES’ler için öncelik taban fiyat düzenlemesi mi, pompaj depolamalı yatırım modeli mi, yoksa üretime dayalı kapasite mekanizması mı olmalı?
İlgili haberler
- HES’lere hibrit kapasite verildi ancak fiyat baskısı sürüyor
- EPDK hibrit dönüşüm için 1500 MW kapasite tahsis etti
- HES’lerin depolamadaki rolü artmalı
- HESİAD kuraklık ve pompaj depolamalı HES çağrısı yaptı
- EPDK depolamalı tesislere kapasite tahsisini durdurdu
© 2026 Yeşil Haber