IEA’nın Dünya Enerji Görünümü 2026 raporu, Hürmüz şokunun yakıt ithalatçılarını yerli üretime, enerji verimliliğine ve daha fazla elektrifikasyona yönelttiğini gösteriyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 19 Kasım’da yayımladığı Dünya Enerji Görünümü 2026 raporunda Hürmüz Boğazı’ndaki aksamayı dünyanın bugüne kadar karşılaştığı en büyük enerji arz şoku olarak tanımlıyor. Ajansın kasım itibarıyla hesabına göre Körfez’den sağlanamayan arzın birikimli miktarı 2,8 milyar varil petrol ve 60 milyar metreküp doğal gaza ulaştı. IEA’ya göre şokun ne kadar süreceği, hükümetlerin geçici önlemlerle yetinip yetinmeyeceğini belirleyecek.
Hürmüz’e bağımlılık ne kadar azalabilir?
Ajans tek bir gelecek tahmini vermiyor. Mevcut ve açıklanmış politikaları inceleyen senaryolar, Körfez ihracatındaki aksamaların giderek hafifleyeceğini ve 2027 sonuna kadar Boğaz’dan geçişin yeniden kesintisiz hâle gelebileceğini varsayıyor. Ayrı bir senaryo ise deniz taşımacılığında ciddi riskin uzun süre devam etmesi hâlinde ne olacağını sınamak için kuruldu.
Bu ikinci durumda alternatif arz kaynakları, Boğaz’ı devre dışı bırakan boru hatları ve ithalatçıların petrol talebini azaltacak adımları, Hürmüz’den geçmesi gereken petrol miktarını günde kriz öncesi yaklaşık 20 milyon varilden 2030’da 8,5 milyona, 2035’te ise 2 milyon varilin altına indirebilir. Bu sayılar uzun süreli risk senaryosuna ait. IEA, bu durumda bile Orta Doğu’nun dünyanın en büyük petrol ihracat bölgesi olarak kalacağını belirtiyor. Körfez’in sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı için ise petrol boru hatlarına benzer uygulanabilir bir alternatif güzergâh bulunmuyor.

Daha fazla elektrik, daha güçlü şebeke ihtiyacı
Dünyada elektrik talebi 2019’dan bu yana yılda ortalama yüzde 3,3 büyüdü. Toplam enerji talebinin aynı dönemdeki yıllık artışı yüzde 1,5’ti. IEA’nın yönetici özetinde elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payı 2025’te yüzde 23. Mevcut ve açıklanmış politikalar senaryolarında bu pay 2035’te yüzde 30’a yaklaşıyor. Bu oran, yenilenebilirin elektrik üretimindeki payı değil; ulaşım, binalar ve sanayi dâhil tüm nihai enerji kullanımında elektriğin ağırlığı.
Elektrikli ulaşım ve ısı pompaları ithal yakıt ihtiyacını sınırlayabilir. Ancak talebin arttığı saatlerde elektriğin karşılanabilmesi için iletim ve dağıtım yatırımları, batarya depolama ve tüketimi uygun saatlere kaydırabilen uygulamalar gerekiyor. IEA, önümüzdeki on yılda en az 25 milyon kilometre yeni hattın yanı sıra 15 milyon kilometre mevcut hattın yenilenmesi veya güçlendirilmesi gerekeceğini hesaplıyor. Rapora göre cihaz standartları ve enerji verimliliği de bu yükü azaltabilir.

Türkiye’de asıl soru, talep ve şebekenin birlikte planlanması
Türkiye’nin Millî Enerji 2040 planı, 2040’ta 680 TWh elektrik talebiyle birlikte 175 GW rüzgâr ve güneş kurulu gücü hedefliyor. Bunlar Türkiye’nin planındaki değerler, IEA’nın Türkiye için yeni tahminleri değil. IEA’nın daha önceki Renewables 2026 raporu ise güneşin 2031’de Türkiye’nin en büyük yenilenebilir elektrik üretim kaynağı olabileceğine işaret ediyordu. Hürmüz sonrası enerji güvenliği açısından ikisini birbirine bağlayan soru şu: Yeni elektrik talebi, yenilenebilir üretim ve şebeke yatırımı aynı hızda ilerleyebilecek mi?














