Ana Sayfa Yeşil Endeks 26,7 milyon ton karbon: Çimentoda Kapsam 3 muafiyetinin son yılı ve CBAM...

26,7 milyon ton karbon: Çimentoda Kapsam 3 muafiyetinin son yılı ve CBAM hesabı

Yazar

Ağu 21, 2026 @ 9:10 Değiştirilme tarihi: Ağu 21, 2026 @ 9:10

Altı çimento şirketinin 2025 TSRS raporları yaklaşık 26,7 milyon ton doğrudan emisyonu, Kapsam 3 muafiyetinin son yılını ve veri uyuşmazlıklarını gösteriyor.

Hızlı bakış

İncelenen altı çimento şirketinin Kapsam 1 emisyonları yaklaşık 26,7 milyon tCO₂e’ye ulaşırken bu rakam sektörün tamamını kapsamıyor.
Akçansa, Çimsa ve Nuh Çimento yaklaşık 6 milyon tCO₂e Kapsam 3 emisyonu açıklarken OYAK Çimento, Baştaş ve Konya Çimento geçiş muafiyetini kullandı.
Şirketlerin operasyonel kontrol, finansal kontrol ve özkaynak payı olmak üzere üç farklı konsolidasyon yaklaşımı kullanması doğrudan karşılaştırmayı zorlaştırıyor.
Baştaş’ın Tablo 9’undaki iki hücre rapor metniyle uyuşmazken KAP’taki SARP verileri Kapsam 1 için 1.663.666,21 ve Kapsam 2 için 76.659,66 tCO₂e değerlerini destekliyor.
TSRS kapsamındaki kurumsal emisyon toplamları, tesis ve üretim süreci düzeyinde ürün tonu başına yapılan CBAM hesabının temel veri setini oluşturmuyor.
CBAM sertifika fiyatı 2026’nın ilk çeyreğinde 75,36, ikinci çeyreğinde 75,28 euro olurken ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027’ye kadar yapılacak.

Borsa İstanbul’da işlem gören seçilmiş altı çimento şirketinin raporları sektörün tamamını kapsamıyor. Yine de açıklanan veriler, şirketlerin karbon muhasebesinde farklı konsolidasyon sınırları kullandığını, Kapsam 3 açıklamalarında geçiş döneminin sonuna gelindiğini ve yapılandırılmış KAP verileriyle raporların her zaman örtüşmediğini ortaya koyuyor.

Kapsam 3 muafiyeti neden 2025 raporlarıyla sona eriyor

Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları, KGK’nın 29 Aralık 2023 tarihli Kurul Kararı ile 1 Ocak 2024’ten itibaren zorunlu hale geldi. Bu nedenle 2025 hesap dönemine ilişkin raporlar ilk TSRS raporları değil, uygulamanın ikinci dönem raporları. Ayrım önemli; çünkü zorunluluğun ilk iki yılı için tanınan geçiş muafiyetlerinin bir bölümü bu dönemle doluyor.

İlk iki raporlama dönemindeki geçiş hükmü ne sağlıyor

Kurul Kararı’nın Geçici Madde 3’ü, ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarının açıklanmasını zorunlu tutmuyor. 2024’te ilk kez TSRS’ye göre raporlayan şirketler açısından bu iki dönem 2024 ve 2025. KGK yeni bir karar almazsa bu şirketlerin 2026 hesap dönemine ilişkin raporlarında değer zinciri emisyonlarını açıklama muafiyeti sona erecek.

2025 sonunda uzatılan diğer muafiyetler hangileri

KGK’nın 25 Aralık 2025 tarihli Kurul Kararı ile 2024’te ilk kez raporlayan işletmelere tanınan bazı geçiş muafiyetleri bir yıl daha uzatıldı. Konya Çimento, raporunda yararlandığı hükümleri TSRS 1’deki E4, E5 ve E6(b) olarak sıralıyor.

Bu inceleme, 21 Ağustos 2026’ya kadar KAP’ta yayımlanan raporlar arasından seçilen altı şirketi ele alıyor. Borsada işlem gören bütün çimento şirketlerini içermediği için eksiksiz bir sektör envanteri değil. Amaç, güncel raporlardan hareketle sektörün karbon muhasebesine ve verilerin karşılaştırılabilirliğine bakmak.

Altı çimento şirketi hangi emisyonları ve hesaplama yöntemlerini açıkladı

Çimento sektörü karbon emisyonu verileri ve Kapsam 1 emisyonlarının kaynaklandığı çimento fabrikası — İncelenen altı şirketin Kapsam 1 emisyonları yaklaşık 26,7 milyon tCO₂e’ye ulaşıyor; bu toplam sektörün tamamını kapsamıyor.

Şirketlerin mutlak emisyonları üretim hacmi, ürün karması, tesis sayısı ve konsolidasyon sınırına göre değişiyor. Bu nedenle aşağıdaki değerler bir karbon performansı sıralaması olarak okunmamalı; şirketlerin klinker veya ürün başına karbon yoğunluğunu tek başına göstermiyor.

OYAK Çimento

Kapsam 1: 8.865.709 tCO₂e. Kapsam 2: Lokasyon bazlı 579.936 tCO₂e, pazar bazlı 572.997 tCO₂e. Kapsam 3: Geçiş muafiyeti kullanıldığı için açıklanmadı. Şirket operasyonel kontrol yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence çalışması Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. tarafından yürütüldü.

Akçansa

Kapsam 1: Brüt 5.484.015 tCO₂e. Kapsam 2: Lokasyon bazlı 282.405 tCO₂e, pazar bazlı 0 tCO₂e. Kapsam 3: 1.683.497 tCO₂e. Şirket operasyonel kontrol yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence kuruluşu DRT Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.

Çimsa

Kapsam 1: Yaklaşık 5,4 milyon tCO₂e. Kapsam 2: Lokasyon bazlı 271.387 tCO₂e, pazar bazlı 105.878 tCO₂e. Kapsam 3: Yaklaşık 3,01 milyon tCO₂e. Şirket operasyonel kontrol yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence kuruluşu DRT Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.

Nuh Çimento

Kapsam 1: 4.122.530,28 tCO₂e. Kapsam 2: 188.432,26 tCO₂e; pazar ve lokasyon bazlı değerler ayrıca ayrıştırılmadı. Kapsam 3: 1.290.101,49 tCO₂e. Şirket finansal kontrol yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence çalışması BDO Denet Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş. tarafından yürütüldü.

Baştaş Başkent Çimento

Kapsam 1: 1.663.666,21 tCO₂e. Kapsam 2: Lokasyon ve pazar bazlı yöntemlerin her ikisinde de 76.659,66 tCO₂e. Kapsam 3: Geçiş muafiyeti kullanıldığı için açıklanmadı. Şirket özkaynak payı yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence kuruluşu KPMG Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.

Konya Çimento

Kapsam 1: 1.190.922,27 tCO₂e. Kapsam 2: Lokasyon ve pazar bazlı yöntemlerin her ikisinde de 77.249,79 tCO₂e. Kapsam 3: Geçiş muafiyeti kullanıldığı için açıklanmadı. Şirket özkaynak payı yaklaşımını kullanıyor. Sınırlı güvence kuruluşu KPMG Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş.

Konsolidasyon sınırları karşılaştırmayı nasıl etkiliyor

OYAK Çimento, Akçansa ve Çimsa operasyonel kontrol; Nuh Çimento finansal kontrol; Baştaş ve Konya özkaynak payı yaklaşımını kullanıyor. Özkaynak payı yaklaşımında yatırım ve iştiraklerin emisyonları sahiplik oranı ölçüsünde hesaba katılıyor. Baştaş ile Konya, %50 pay sahibi oldukları Çözüm Endüstriyel Atık İşleme’yi bu yöntemle değerlendiriyor. Farklı sınırlarla hesaplanan rakamlar birebir kıyaslanamaz.

Kapsam 2 rakamları neden iki ayrı yöntemle veriliyor

Lokasyon bazlı yöntem şebeke ortalama emisyon faktörünü, pazar bazlı yöntem ise tedarikçiye özgü verileri ve sözleşmeye dayalı araçları dikkate alıyor. İki sütun birbirinin yerine geçmiyor ve toplam alınırken karıştırılmaması gerekiyor. Bu incelemedeki şirket karşılaştırmaları lokasyon bazlı Kapsam 2 değerleri üzerinden yapıldı.

Çimsa, Kapsam 1 ve Kapsam 3 değerlerini milyon basamağında açıkladığı için altı şirketin Kapsam 1 toplamı yaklaşık 26,7 milyon ton CO₂ eşdeğeri olarak veriliyor. Ondalık hassasiyetinde bir toplam, elde olmayan bir kesinliği ima ederdi.

Sınırlı güvence ne anlama geliyor

Sınırlı güvence, rapordaki her satırın denetçi tarafından yeniden hesaplandığı anlamına gelmiyor. Denetçi, bilgilerin standarda uygun hazırlanmadığı kanaatine varmasına yol açacak bir hususun dikkatini çekip çekmediğini bildiriyor. Bu çalışma makul güvenceye göre daha dar kapsamlı.

Kapsam 3 emisyonlarını hangi şirketler şimdiden açıkladı

TSRS Kapsam 3 muafiyeti ve çimento şirketlerinin 2025 emisyon raporlama karşılaştırması — Akçansa, Çimsa ve Nuh Çimento, geçiş muafiyeti devam ettiği halde Kapsam 3 emisyonlarını açıkladı; üç şirket ise muafiyeti kullandı.

Altı şirketten Akçansa, Çimsa ve Nuh Çimento geçiş muafiyeti sürerken Kapsam 3 emisyonlarını açıkladı. Bu üç şirketin beyan ettiği değer zinciri emisyonlarının toplamı yaklaşık 6 milyon ton CO₂ eşdeğeri.

Nuh Çimento muafiyetten neden yararlanmadı

Nuh Çimento, 2025’te TSRS 1’in E4(a), E5 ve E6 hükümlerindeki muafiyetlerden yararlanmadığını belirtiyor. Şirket Kapsam 3 emisyonunu 1.290.101,49 tCO₂e olarak veriyor ve tutarı Nuh Çimento, Nuh Beton ile Nuh Yapı Ürünleri kırılımında gösteriyor.

Hangi şirketler Kapsam 3 muafiyetini kullandı

OYAK Çimento, Baştaş ve Konya Çimento muafiyeti kullandı. OYAK Çimento’nun KAP formunda şirketin muafiyetten yararlanarak Kapsam 3 raporlaması yapmadığı belirtiliyor. Baştaş’ın formunda da aynı yönde bir açıklama bulunuyor.

Kapsam 3’ün çimento sektöründeki ağırlığı, açıklama yapan şirketlerin rakamlarında görülüyor. Çimsa’nın yaklaşık 3,01 milyon tonluk değer zinciri emisyonu, kendi Kapsam 1 emisyonunun yarısından fazla. Muafiyetin sona ermesiyle 2026 hesap dönemine ilişkin raporlarda bu kalemin daha geniş bir şirket grubu için görünür hale gelmesi bekleniyor.

Baştaş raporundaki iki emisyon hücresi neden uyuşmuyor

Baştaş Başkent Çimento’nun 2025 raporundaki Tablo 9, raporun geri kalanıyla örtüşmüyor. Tablonun 2025 sütununda Kapsam 1 için 1.190.922,27 tCO₂e, pazar bazlı Kapsam 2 için 1.663.666,21 tCO₂e ve lokasyon bazlı Kapsam 2 için 76.659,66 tCO₂e yer alıyor.

Aynı raporun TSRS 2.29a(iv) açıklamasında ise Baştaş’ın Kapsam 1 emisyonu 1.663.666,21 tCO₂e, Kapsam 2 emisyonu 76.659,66 tCO₂e olarak veriliyor. Başka bir ifadeyle tablodaki pazar bazlı Kapsam 2 hücresinde duran değer, raporun kendi anlatımına göre şirketin Kapsam 1 emisyonu.

Raporun kendi Kapsam 2 açıklaması ne söylüyor

Baştaş, raporlama döneminde I-REC veya benzeri piyasa bazlı araçlar kullanmadığını; bu nedenle pazar bazlı Kapsam 2 emisyonunun lokasyon bazlı değerle aynı seviyede, 76.659 tCO₂e olduğunu belirtiyor. Tablodaki 1.663.666,21 tCO₂e bu açıklamayla bağdaşmıyor.

KAP’taki SARP verisi hangi rakamları doğruluyor

Baştaş, 10 Ağustos’taki ilk bildiriminden sonra 20 Ağustos’ta “SARP çıktıları eklenmiştir” açıklamasıyla bir düzeltme bildirimi yayımladı. Bu bildirimdeki yapılandırılmış metrik alanlarında Kapsam 1 için 1.663.666,21 tCO₂e, Kapsam 2 için 76.659,66 tCO₂e yer alıyor. KAP’a aktarılan resmi veri, Tablo 9’la değil raporun metniyle uyumlu. Konya Çimento da bir dakika sonra aynı açıklamayla düzeltme bildirimini yayımladı.

Baştaş tablosundaki diğer rakam nereden geliyor

Baştaş tablosunun Kapsam 1 hücresindeki 1.190.922,27 tCO₂e, Konya Çimento’nun 2025 Kapsam 1 emisyonuyla iki ondalık basamağa kadar aynı. Vicat Grubu her iki şirkette de %87,9 pay sahibi. Şirketler aynı %50 ortak yatırımı konsolidasyona katıyor; raporların ilgili bölümleri büyük ölçüde aynı ifadeleri ve aynı “Tablo 9” numarasını kullanıyor. Bu benzerlikler, aynı rapor şablonundan yararlanılmış olabileceğini güçlü biçimde düşündürüyor.

Yanlış hücre şirketin emisyon eğilimini nasıl değiştiriyor

Tablodaki değer esas alınırsa Baştaş’ın Kapsam 1 emisyonu 2024’teki 1.346.317,62 tCO₂e’den 2025’te 1.190.922,27 tCO₂e’ye gerileyerek %11,5 düşmüş görünüyor. Rapor metni ve KAP formundaki 1.663.666,21 tCO₂e esas alındığında ise %23,6 artış ortaya çıkıyor. Hangi hücreye bakıldığına göre şirketin emisyon eğilimi tersine dönüyor.

Sınırlı güvence raporu bu tabloyu kapsıyor mu

Baştaş’ın raporu KPMG’nin sınırlı güvence çalışmasına tabi. Güvence raporunda kapsam, TSRS 1 ve TSRS 2’ye göre sunulan sürdürülebilirlik bilgileri olarak tanımlanıyor. Emisyon tabloları belirtilen istisnalar arasında sayılmıyor. Bununla birlikte sınırlı güvence çalışmasında denetçi bütün satırları yeniden hesaplamıyor; dikkatini çeken önemli bir yanlışlık bulunup bulunmadığını değerlendiriyor.

Şirketten veya güvence kuruluşundan konuya ilişkin açıklama gelmesi halinde haber güncellenecek.

OYAK Çimento’nun KAP formu ile raporu arasındaki fark ne

Benzer bir uyuşmazlık OYAK Çimento’nun bildiriminde de görülüyor; ancak ölçeği çok daha küçük. Şirketin KAP formunda Kapsam 2 için 576.936 tCO₂e yazıyor. Raporun kendisinde lokasyon bazlı değer 579.936 tCO₂e, pazar bazlı değer 572.997 tCO₂e. KAP formundaki tutar iki değerle de eşleşmiyor.

Bu tür farklar tek başına küçük görünebilir. Ancak TSRS’nin yapılandırılmış veri formu SARP, yatırımcıların ve düzenleyicilerin raporun tamamını okumadan metriklere erişebilmesi için var. Form ile rapor arasındaki uyum, sistemin işleyip işlemediğinin en temel testlerinden biri.

CBAM çimento ihracatında neyi ve nasıl hesaplıyor

Klinker üretimi, proses emisyonu ve çimentoda ürün bazlı gömülü karbon hesabı — Klinker üretimindeki proses emisyonları, çimentonun ürün bazlı gömülü karbon hesabında belirleyici kaynaklardan biri.

Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması 1 Ocak 2026’da geçiş döneminden kesin döneme geçti. Çimento, mekanizmanın kapsadığı ürün gruplarından biri.

CBAM yükümlülüğü üreticide mi ithalatçıda mı

CBAM yükümlülüğü Türkiye’deki üreticinin değil, AB’deki yetkili CBAM beyan sahibinin üzerindedir. Genellikle ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi olan bu taraf beyanı veriyor, sertifikaları satın alıyor ve teslim ediyor. Türkiye’deki üreticinin rolü, ithalatçının beyanında kullanılacak tesis düzeyindeki gömülü emisyon verisini sağlamak. Bu veri paylaşımı, ticari ilişkinin sürmesi açısından fiili bir zorunluluğa dönüşebilir.

TSRS toplamları neden doğrudan CBAM hesabı değil

CBAM’de gömülü emisyon şirketin kurumsal toplamı üzerinden değil, üretim tesisi ve üretim süreci düzeyinde ürün tonu başına hesaplanıyor. Çimentoda doğrudan emisyonların yanı sıra dolaylı, yani elektrik kaynaklı emisyonlar da kapsamda. Bu nedenle TSRS kapsamında açıklanan kurumsal Kapsam 1 ve Kapsam 2 toplamları CBAM beyannamesinin temel veri seti değil; ancak destekleyici bir çerçeve sunabilir. İki sistemin sınırı, birimi ve amacı farklı.

CBAM sertifika fiyatı ve ilk beyan tarihi ne

CBAM çimento ihracat maliyeti için liman, ihracat ve karbon sertifikası fiyatlama süreci — CBAM yükümlülüğü AB’deki yetkili beyan sahibinde olsa da doğrulanabilir tesis verisi Türk çimento ihracatçısı için ticari zorunluluğa dönüşüyor.

2026 ithalatlarına ilişkin CBAM sertifikaları Şubat 2027’den itibaren ortak merkezi platformdan satın alınabilecek. İlk yıllık CBAM beyannamesi ve karşılık gelen sertifikaların teslimi için son tarih 30 Eylül 2027. Avrupa Komisyonu 2026’da sertifika fiyatını üç aylık dönemler halinde açıklıyor: İlk çeyrek için 75,36 avro, ikinci çeyrek için 75,28 avro. Fiyat, AB Emisyon Ticaret Sistemi’ndeki açık artırma tahsisatlarının ağırlıklı ortalama takas fiyatına göre belirleniyor. 2027’den itibaren haftalık fiyat yayımlanacak.

50 tonluk CBAM muafiyeti kimleri kapsıyor

Elektrik ve hidrojen dışındaki CBAM mallarında yıllık kümülatif net ithalatı 50 tonu aşmayan ithalatçılar için kütle bazlı bir muafiyet eşiği bulunuyor.

Türkiye’de ödenen karbon bedeli CBAM’dan düşülebilir mi

Türkiye’de 7552 sayılı İklim Kanunu ulusal emisyon ticaret sisteminin yasal zeminini kurdu. Üretim ülkesinde fiilen ödenmiş ve belgelenmiş bir karbon bedeli, AB kuralları çerçevesinde teslim edilecek CBAM sertifikası sayısından indirilebiliyor. Türkiye’de kurulacak emisyon ticaret sisteminin kapsamı, fiyatı ve uygulama takvimi bu nedenle çimento ihracatçıları açısından doğrudan önem taşıyor.

Açıklanan emisyon verileri çimento sektörü için ne anlatıyor

İncelenen altı rapor, Türkiye çimento sektörünün karbon tablosunun belirginleşmeye başladığını gösteriyor. Seçilmiş altı şirketin doğrudan emisyonu yaklaşık 26,7 milyon ton CO₂ eşdeğeri. Bu rakam bir sektör toplamı değil; incelemenin kapsadığı şirketlerin toplamı.

Raporlar, karşılaştırılabilirliğin henüz tam kurulmadığını da gösteriyor. Üç farklı konsolidasyon yaklaşımı, Kapsam 2’de iki yöntemin yan yana kullanılması, bazı değerlerin milyon basamağında yuvarlanması ve tek bir tabloda yerinden oynamış görünen iki hücre aynı sorunun parçaları. Kapsam 3 muafiyetinin sona ermesiyle 2026 hesap dönemine ilişkin raporlarda veri hacmi büyüyecek. Asıl sınav, bu hacmin tutarlılığı ve karşılaştırılabilirliği olacak.

Siz ne düşünüyorsunuz?

Çimento şirketlerinin 2026 raporlarında asıl sınav sizce Kapsam 3 verisinin tamamlanması mı, KAP ile rapor arasındaki tutarlılık mı, yoksa CBAM için tesis bazlı doğrulanabilir veri üretimi mi? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.

Hangi raporlar ve düzenlemeler kaynak olarak kullanıldı

TSRS düzenlemeleri: KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararı, Resmi Gazete, 29 Aralık 2023, sayı 32414, Geçici Madde 3; KGK Kurul Kararı, 25 Aralık 2025, Resmi Gazete, 30 Aralık 2025, sayı 33123.

OYAK Çimento: 2025 TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu ve 2 Mart 2026 tarihli 1564200 numaralı KAP bildirimi.

Akçansa: 2025 TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu ve 2 Mart 2026 tarihli 1564669 numaralı KAP bildirimi.

Çimsa: 2025 TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu ve 30 Mart 2026 tarihli 1579727 numaralı KAP bildirimi.

Nuh Çimento: 2025 TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu ve 19 Şubat 2026 tarihli 1559432 numaralı KAP bildirimi.

Baştaş Başkent Çimento: 10 Ağustos 2026 tarihli 1646958 numaralı ilk KAP bildirimi ve SARP çıktılarının eklendiği 20 Ağustos 2026 tarihli 1653389 numaralı düzeltme bildirimi.

Konya Çimento: 10 Ağustos 2026 tarihli 1646988 numaralı ilk KAP bildirimi ve SARP çıktılarının eklendiği 20 Ağustos 2026 tarihli 1653390 numaralı düzeltme bildirimi.

Güvence raporu: KPMG Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş., Baştaş Başkent Çimento sınırlı güvence raporu.

CBAM kaynakları: Avrupa Komisyonu, Price of CBAM certificates; Avrupa Komisyonu CBAM mevzuatı ve uygulama rehberleri; Avrupa Birliği’nin konsolide CBAM Tüzüğü.

Türkiye mevzuatı: 7552 sayılı İklim Kanunu, Resmi Gazete, 9 Temmuz 2025, sayı 32951.