AB batarya geri dönüşüm hedefleri için değişiklik öngörülmüyor; lityum geri kazanımında 2027 sonu için yüzde 50, 2031 sonu için yüzde 80 hedefi korunuyor.
Hızlı bakış
- Avrupa Komisyonu, 11 Eylül 2026 tarihli değerlendirmesinde mevcut batarya geri dönüşüm hedeflerinin değiştirilmesini gerekli görmedi.
- Lityum geri kazanım hedefi 2027 sonunda en az yüzde 50, 2031 sonunda en az yüzde 80 olarak korunuyor.
- Kobalt, bakır, kurşun ve nikel için geri kazanım hedefleri 2027 sonunda en az yüzde 90, 2031 sonunda en az yüzde 95 düzeyinde bulunuyor.
- Lityum bazlı bataryalarda ortalama ağırlık üzerinden hesaplanan geri dönüşüm verimliliği hedefi 2030 sonunda yüzde 70’e yükseliyor.
- Malzeme geri kazanım oranları, geri dönüşüm verimliliği ve yeni bataryalarda geri dönüştürülmüş içerik gereklilikleri farklı ölçütleri kapsıyor.
- Kapsama giren bataryalar için dijital pasaport takvimi 18 Şubat 2027, ilgili işletmelerin tedarik zinciri inceleme yükümlülükleri için uygulama tarihi 18 Ağustos 2027 olarak belirleniyor.
Avrupa Komisyonu, 11 Eylül 2026’da yayımladığı değerlendirmede batarya geri dönüşüm verimliliği ve malzeme geri kazanımı için mevcut hedeflerin uygunluğunu koruduğunu bildirdi. Yeni değerlendirme, hedefleri değiştiren bir düzenleme veya süre uzatımı getirmiyor. Avrupa bağlantılı batarya değer zincirinde çalışan işletmeler açısından mevcut takvim geçerliliğini koruyor.
Komisyon batarya geri dönüşüm hedeflerini neden değiştirmiyor?
Komisyon, piyasa gelişmeleri, teknolojik ilerleme ve kritik hammadde koşullarının hedeflerin değiştirilmesini gerektirip gerektirmediğini inceledi. Ortak Araştırma Merkezi’nin (JRC) teknik çalışmasıyla desteklenen değerlendirmede, mevcut hedeflerin uygulanabilirlik ile hedeflenen ilerleme arasında uygun bir denge kurduğu sonucuna varıldı.
Komisyonun açıklaması, geri dönüşüm sektöründeki bütün tesislerin hedeflere ulaştığını gösteren bir performans belgesi değil. Değerlendirmenin konusu, mevzuattaki hedeflerin değiştirilmesine ihtiyaç bulunup bulunmadığı.
2027 ve 2031 için hangi malzeme geri kazanım oranları geçerli?
2023/1542 sayılı AB Batarya Tüzüğü’nün Ek XII bölümüne göre, malzeme geri kazanımında 31 Aralık 2027’ye kadar lityum için en az yüzde 50; kobalt, bakır, kurşun ve nikel için en az yüzde 90 düzeyine ulaşılması gerekiyor.
31 Aralık 2031’e kadar ise lityumda en az yüzde 80, diğer dört metalde en az yüzde 95 geri kazanım hedefleniyor. Bunlar geri dönüşüm süreçlerinde ilgili malzemelerin geri kazanımına ilişkin eşikler; yeni üretilen bataryanın geri dönüştürülmüş içerik oranları değil.
Geri dönüşüm verimliliği ile malzeme geri kazanımı arasındaki fark
Geri dönüşüm verimliliği, atık bataryaların ortalama ağırlığı üzerinden değerlendirilen ayrı bir gösterge. Malzeme geri kazanımı ise lityum veya nikel gibi belirli bir malzemeye odaklanıyor. Bu nedenle bir tesisin toplam geri dönüşüm verimliliği, her metal için aynı geri kazanım oranına ulaşıldığı anlamına gelmiyor.
Lityum bazlı bataryalarda ağırlık üzerinden geri dönüşüm verimliliği hedefi 2025 sonu için yüzde 65, 2030 sonu için yüzde 70. Kurşun-asit bataryalarda aynı tarihler için oranlar yüzde 75 ve yüzde 80. Bu göstergelerin, yukarıdaki metal bazlı hedeflerle ayrı izlenmesi gerekiyor.
Türkiye’deki batarya ve geri dönüşüm yatırımları için ne anlama geliyor?
Yeşil Haber’in sektörel değerlendirmesine göre hedeflerin korunması, Avrupa’daki müşterilerle çalışan batarya üreticileri ve geri dönüşüm işletmeleri için mevcut hazırlık takviminin önemini sürdürüyor. Proje değerlendirmelerinde yıllık atık işleme kapasitesiyle birlikte hangi malzemelerin, hangi oranlarda geri kazanılacağının da sorgulanması gerekiyor.
Bir tesisin duyurduğu tonajın yanında proses çıktısının niteliği, atık tedarikinin sürekliliği ve geri kazanılan malzemenin alıcısı yatırım değerlendirmesinde ele alınabilecek başlıklar. Özellikle pilot uygulama sonuçları ile ticari ölçekte düzenli üretim sonuçlarının ayrı sunulması, yatırım duyurularını karşılaştırmayı kolaylaştırabilir.
AB hedefleri Türkiye’deki her tesise aynı şekilde uygulanır mı?
Türkiye’deki bir tesisin hukuki durumu, yalnızca Avrupa ile ticaret yapmasına bakılarak belirlenemez. Faaliyetin yürütüldüğü yer, ürün veya atık akışının niteliği ve işletmenin değer zincirindeki rolü ayrıca incelenmeli. İhracat yapan üretici, bataryayı AB pazarına sunan işletmeci ve atığı geri dönüştüren tesisin sorumlulukları aynı kabul edilmemeli.
Bu nedenle teknik tedarik görüşmelerinde müşterinin istediği veriler ile doğrudan mevzuattan kaynaklanan yükümlülükler ayrı tanımlanmalı. Sözleşmelerde geri kazanım performansının hangi yöntemle gösterileceği ve hangi tarafın doğrulayacağı da açıklığa kavuşturulmalı.
Batarya pasaportu ve geri dönüşüm takvimleri neden ayrı takip edilmeli?
Batarya pasaportu, malzeme geri kazanımı ve tedarik zinciri özen yükümlülükleri aynı düzenleme içindeki farklı araçlar. Pasaport kapsamındaki bataryalar için başlangıç tarihi 18 Şubat 2027; kapsamdaki işletmelerin özen yükümlülükleri için ise 18 Ağustos 2027. Geri kazanımda 2027 yıl sonu hedefi bunlardan ayrı bir eşik oluşturuyor.
Komisyonun 11 Eylül değerlendirmesi bu farklı yükümlülükleri tek bir tarihte birleştirmiyor. İşletmelerin uyum çalışmalarında ürün kategorisi, işletmeci rolü ve ilgili hükmün uygulama tarihi birlikte ele alınmalı.
Resmi kaynaklar
Avrupa Komisyonunun 11 Eylül 2026 tarihli batarya geri dönüşüm değerlendirmesi; 2023/1542 sayılı AB Batarya Tüzüğü, Ek XII ve Madde 77; Tedarik zinciri inceleme yükümlülüklerini 18 Ağustos 2027’ye erteleyen düzenleme.
İlgili haber
AB dijital batarya pasaportu ve Türkiye için 2027 uyum takvimi
Okura soru
Türkiye’de batarya geri dönüşüm yatırımlarında hangi alana öncelik verilmeli: lityum geri kazanım teknolojileri, atık batarya toplama altyapısı veya finansman? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
İlgili haberler
- AB dijital batarya pasaportu: Türkiye için 2027 uyum takvimi
- Türkiye’de bataryalar ve atık bataryalar yönetmelik taslağı
- Yapay zeka destekli batarya geri dönüşüm modeli Asya’da yayılıyor
© 2026 Yeşil Haber