Ana Sayfa Öne Çıkanlar 2023 elektrik emisyon faktörleri ve Türkiye ulusal şebeke değeri SKDM uyumu için...

2023 elektrik emisyon faktörleri ve Türkiye ulusal şebeke değeri SKDM uyumu için referans oldu

Yazar

Oca 3, 2026 @ 5:34 Değiştirilme tarihi: Oca 3, 2026 @ 5:41

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2023 elektrik üretim ve tüketim emisyon faktörleri ile ulusal elektrik şebekesi emisyon faktörü, şirketlerin kapsam 2 hesapları ve SKDM uyumu için Türkiye’de kullanılacak temel referans çerçevesini oluşturuyor.

Hızlı bakış

2023 elektrik üretimi emisyon faktörleri, Türkiye için 1 MWh başına ortalama 0,434 ton CO2 eşdeğeri yoğunluk ortaya koyuyor.
İletim seviyesinden elektrik çeken tesisler için emisyon faktörü 0,436; dağıtım seviyesinden bağlı tüketiciler için 0,469 ton CO2 eşdeğeri olarak hesaplandı.
Ulusal elektrik şebekesi emisyon faktörü ve marj değerleri, yenilenebilir projeler ve enerji verimliliği yatırımlarında sera gazı azaltımını hesaplamak için temel referans haline geldi.
Resmi emisyon faktörleri, şirketlerin kapsam 2 emisyonlarını ve SKDM kapsamındaki beyanlarını tek ve uyumlu bir metodolojiyle raporlamasına imkan veriyor.
OSB’ler, lisanssız GES projeleri ve enerji verimliliği yatırımları, bu katsayılarla ölçüldüğünde elektrik maliyeti kadar karbon riskini de azaltan stratejik araçlara dönüşüyor.

2023 elektrik üretim emisyon faktörleri: Ortalama yoğunluk ve yakıt kırılımı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki EVÇED birimi, 2023 yılı için Türkiye elektrik üretimi emisyon faktörlerini, Uluslararası Enerji Ajansı’nın “emisyon faktörleri veri tabanı dokümantasyonu”nda tarif edilen metodolojiye dayanarak hesapladı. Bu çalışma 2025 yılı sonunda yayımlandığı için, şirketler 2026’ya girerken kapsam 2 hesaplarını ve SKDM uyum planlarını geriye dönük olarak 2023 verisi üzerinden güncelleyebilecekleri net ve resmi bir referansa kavuşmuş oldu.

Buna göre, Türkiye genelinde 1 MWh brüt elektrik üretimi başına ortalama 0,434 ton CO2 eşdeğeri sera gazı emisyonu salınıyor. Bu ortalama değerin arkasında, kullanılan yakıt türüne göre farklılaşan emisyon faktörleri yer alıyor. Doğalgaz yakıtlı bir elektrik üretim santralinde birim brüt elektrik üretimi başına 0,405 ton CO2 eşdeğeri emisyon hesaplanırken, ithal kömür, linyit, fuel oil gibi diğer fosil yakıt türlerinde emisyon faktörleri daha yüksek seviyelere çıkıyor. Yenilenebilir kaynaklarda ise, sadece üretim sürecinde ortaya çıkan dolaylı emisyonlar dikkate alındığı için emisyon yoğunluğu fosil yakıtlara kıyasla belirgin biçimde düşük kalıyor.

Elektrik tüketim noktası emisyon faktörleri: İletim ve dağıtım seviyeleri

Aynı çalışma kapsamında, elektrik tüketim noktasındaki emisyon faktörleri de 2023 yılı için ayrı ayrı hesaplandı. Bağlantı seviyesine göre yapılan bu ayrım, sanayi tesisleri, ticarethaneler ve hizmet binalarının kapsam 2 emisyonlarını doğru hat üzerinden hesaplaması için kritik önem taşıyor.

2023 verilerine göre iletim hattından bağlı bir tüketim noktası için birim elektrik tüketimi başına emisyon faktörü 0,436 ton CO2 eşdeğeri olarak belirlendi. Dağıtım hattından bağlı tüketim noktaları için ise bu değer, kayıp ve ilave dağıtım bileşenleri nedeniyle daha yüksek; 1 MWh tüketim başına 0,469 ton CO2 eşdeğeri emisyon hesabı yapılıyor. Böylece şirketler, bağlı oldukları gerilim seviyesine göre, aynı MWh tüketimin emisyonunu farklı katsayılarla hesaplamak zorunda olduklarını net biçimde görebiliyor.

Türkiye ulusal elektrik şebekesi emisyon faktörü ve marj değerleri

Bakanlık ayrıca, Türkiye ulusal elektrik şebekesi emisyon faktörünü ve buna bağlı faaliyet marjı, gelişim marjı ve birleşik marj değerlerini bilgi formu olarak yayımladı. Bu form, özellikle yenilenebilir enerji projelerinin ve elektrik verimliliği programlarının sağladığı sera gazı azaltımının uluslararası standartlara uygun biçimde hesaplanması için bir referans kümesi sunuyor.

Faaliyet marjı, şebekede marjinal üretimi üstlenen santrallerin emisyon yoğunluğunu temsil ederken; gelişim marjı sisteme yeni giren veya genişleyen üretim kaynaklarının tipik emisyon profilini yakalamayı hedefliyor. Birleşik marj yaklaşımı ise bu iki marjı belirli ağırlıklarla birleştirerek, örneğin yeni bir güneş veya rüzgar santralinin sisteme girdiğinde kaç ton CO2 eşdeğeri emisyonu fiilen ikame ettiği sorusuna daha gerçekçi bir yanıt veriyor.

Kurumsal kapsam 2 hesaplarında emisyon faktörlerinin kullanımı

Bu resmi emisyon faktörleri, şirketlerin kapsam 2 sera gazı emisyonlarını hesaplarken farklı kaynaklardan alınmış ve birbiriyle uyuşmayan katsayılar kullanma riskini ortadan kaldırmak amacıyla tanımlandı. Bir sanayi tesisi veya hizmet binası, 2023 yılı elektrik tüketimini kWh veya MWh cinsinden bildiğinde, bağlı olduğu seviyeye göre iletim veya dağıtım emisyon faktörünü kullanarak kapsam 2 emisyonunu tek adımda hesaplayabiliyor.

Benzer biçimde, kendi elektrik üretimini yapan tesisler, kullandıkları yakıt türüne göre üretim emisyon faktörlerini kullanarak kapsam 1 içinde yer alan yakıt kaynaklı emisyonları ayrıntılandırabiliyor. Bu sayede kurumsal karbon ayak izi raporlarında; şebekeden çekilen elektrik, kendi üretiminden sağlanan elektrik ve farklı yakıt türlerinin emisyonları aynı metodolojik çerçeveye oturtulmuş oluyor.

Emisyon faktörleri, SKDM ve ihracatçı sanayi için ne anlama geliyor

Avrupa Birliği’nin sınırda karbon düzenleme mekanizması, ilk aşamada çimento, demir çelik, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrik gibi sektörleri kapsıyor. Bu sektörlerde faaliyet gösteren Türk ihracatçıları, hem kendi proses emisyonlarını hem de elektrikten kaynaklanan kapsam 2 emisyonlarını güvenilir ve resmi emisyon faktörleri üzerinden hesaplayıp beyan etmek zorunda kalacak.

Türkiye elektrik üretimi ve tüketim noktası emisyon faktörleri ile ulusal şebeke emisyon faktörü, SKDM beyanlarında kullanılabilecek tutarlı bir referans tabanı sağlıyor. Özellikle enerji yoğun sektörlerde, ithalatçının veya doğrulayıcının farklı veri tabanlarından aldığı varsayımsal emisyon faktörleri yerine, Türkiye için resmen yayımlanmış katsayıların kullanılması, hem karbon maliyetinin adil belirlenmesi hem de ihracatçı şirketlerin öngörülebilir bir çerçevede plan yapabilmesi açısından kritik.

OSB’ler, lisanssız GES’ler ve elektrik emisyon yoğunluğu

Organize sanayi bölgeleri ve büyük ölçekli tesisler için 2023 emisyon faktörleri, enerji yatırımlarının iklim etkisini ölçmenin doğrudan bir aracı haline geliyor. Şebekeden çekilen her 1 MWh elektriğin 0,436–0,469 ton CO2 eşdeğeri emisyon ürettiği bir ortamda, lisanssız GES ve öz tüketim odaklı projeler her MWh için ne kadar emisyonu ikame ettiğini gösterebiliyor.

Bu tablo, lisanssız güneş yatırımlarının yalnızca elektrik maliyetini düşüren bir finansal karar değil, aynı zamanda SKDM ve olası ulusal ETS sisteminde firmaların karbon riskini azaltan bir iklim stratejisi olduğunu ortaya koyuyor. Kendi çatısında veya sahasında yenilenebilir üretim yapan ve tüketimini bu kaynakla ikame eden şirketler, şebeke emisyon faktörüyle çarpılan kapsam 2 emisyonlarını kayda değer biçimde aşağı çekme imkanı elde ediyor.

Enerji verimliliği projelerinde emisyon azaltımının hesaplanması

Yayınlanan emisyon faktörleri, enerji verimliliği projelerinin iklim etkisini sayısallaştırmak için de doğrudan kullanılabiliyor. Bir fabrikanın veya binanın elektrik tüketimini azaltan her verimlilik projesi, sağladığı tasarrufu MWh cinsinden hesaplayıp ilgili tüketim noktası emisyon faktörüyle çarptığında, yıllık CO2 eşdeğeri azaltımını standart bir yöntemle rapor edebiliyor.

Bu yaklaşım, gönüllü karbon piyasalarına girmek, sürdürülebilirlik raporlarında enerji verimliliği projelerinin katkısını göstermek veya finansmana erişim için iklim performansını belgelemek isteyen şirketler açısından önemli. Aynı zamanda, kamunun ve finans kurumlarının, farklı sektörlerdeki verimlilik projelerini birbirleriyle karşılaştırırken ortak bir metrik kullanmasını sağlıyor.

2026’ya girerken emisyon faktörleri setinin sunduğu çerçeve

2023 yılına ait elektrik üretimi, tüketim noktası ve ulusal şebeke emisyon faktörleri, 2026’ya girerken Türkiye’de hem şirketler hem de politika yapıcılar için referans yıldız işlevi görüyor. Elektrik üretim portföyünün ve talep profilinin önümüzdeki yıllarda değişmesiyle bu faktörler güncellenecek olsa da, bugün atılan SKDM uyumu, kapsam 2 yönetimi, lisanssız GES ve enerji verimliliği adımları bu resmi katsayılara dayanılarak tasarlanıyor.

Bu nedenle şirketler için kritik soru, yalnızca kaç MWh elektrik tükettikleri değil; bu tüketimin hangi emisyon faktörüyle çarpıldığı, ne kadarının şebekeden, ne kadarının kendi yenilenebilir üretimlerinden geldiği ve bu dengenin SKDM, olası ulusal ETS ve tedarik zinciri baskıları altında nasıl evrileceği. 2023 emisyon faktörü seti, bu stratejik sorulara verilecek yanıtların ortak hesaplama zemini haline gelmiş durumda.

Resmi emisyon faktörü bilgi formları ve önceki yıllar

Bu yazıda özetlenen emisyon faktörleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EVÇED birimi tarafından yayımlanan resmi bilgi formlarına dayanıyor. Ayrıntılı tablo ve metodolojiye ihtiyaç duyan okurlar için ilgili PDF’lerin tam metinlerine aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabiliyor.

Okura soru

Sizce 2023 emisyon faktörleri ve ulusal elektrik şebekesi değeri açıklandığına göre, şirketler SKDM ve olası ETS sürecine hazırlanırken önceliği kapsam 2 emisyonlarını azaltmaya mı, yoksa kendi yenilenebilir üretim yatırımlarını hızlandırmaya mı vermeli?