Zambiya’nın yeni kabinesinde elektrik ve petrol ayrı bakanlıklarda temsil ediliyor; Peter Kapala elektriği, Makozo Chikote ise petrol alanını üstlendi.
Zambiya Cumhurbaşkanlığının 28 Ekim 2026 tarihli açıklaması, yeni kabinede Peter Kapala’yı Elektrik Bakanı, Makozo Chikote’yi Petrol Bakanı olarak sıralıyor. Cumhurbaşkanlığı kabine listesi de iki ayrı görevi doğruluyor. Böylece enerji yönetiminin elektrik ve petrol başlıkları yeni yapılanmada farklı bakanlıklar üzerinden temsil ediliyor.
Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema’nın atadığı 24 kabine üyesi ile 10 eyalet bakanının yemin töreninde, enerji projelerinin uygulanması da gündeme geldi. Hichilema, elektrik üretiminde 10 bin megavat hedefine yönelik projelerin hızlandırılmasını ve bölgesel petrol boru hattı bağlantılarının genişletilmesini istedi. Bunlar gerçekleşmiş kapasite artışı olarak açıklanmadı.
Yeni görev dağılımının arka planında, hidroelektrik üretiminin su koşullarına duyarlılığı bulunuyor. Chikote’nin 18 Şubat 2025’te parlamentoya sunduğu enerji açıklaması, 2023–2024 yağış dönemindeki kuraklığın elektrik üretimini düşürdüğünü kaydediyor. Aynı açıklama, 2024’teki arz kesintilerinin madencilik ve tarımda üretkenliği, küçük işletmelerde ise gelirleri olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Şubat 2025 tarihli belgede Kariba’nın doluluğu yüzde 6, bir yıl önceki karşılığı yüzde 16 olarak veriliyor. Bu tarihsel karşılaştırma, barajdaki su azalmasının şiddetini gösteriyor. Rakamlar Kasım 2026’nın güncel rezervuar ölçümü değil. Bakanlık, o dönemde yağışlar artsa da üretime kullanılabilir suyun düşük kaldığını vurguluyordu.
Aynı parlamenter açıklamada elektrik ithalatının sürdürülmesi, net ölçüm uygulaması ve Chisamba ile Kanona gibi güneş projelerinin hızlandırılması önerilen önlemler arasında sıralanıyor. Bunlar o tarihte açıklanmış tedbirler ve proje takvimleri. Belge, bugün bu tesislerin tamamının devrede olduğunu doğrulamak için kullanılmıyor; arz çeşitlendirmesinin kriz sonrasındaki gündemdeki yerini gösteriyor.
Yeni kabinenin yemin töreninde Hichilema, yatırımları yavaşlatan bürokratik tekrarları da eleştirdi. Farklı kurumların örtüşen ihracat izinlerini örnek göstererek çalışmaların uyumlaştırılmasını istedi. Bakanlar ve üst düzey kamu görevlileri için koordinasyon toplantıları yapılması talimatı verdi. Elektrik ve petrol projelerinin hızlandırılması çağrısı bu daha geniş uygulama gündeminin parçası.
Cumhurbaşkanlığının güncel listesinde Yeşil Ekonomi ve Çevre Bakanlığı ayrıca korunuyor. Elektrik ve petrolün ayrı sorumlulara bağlanması, çevre portföyünün kaldırılması anlamına gelmiyor. Yeni yapılanmanın üretim kapasitesine, petrol tedarikine ve elektrik kesintilerine etkisi ise atamadan sonraki somut proje ve uygulama kararlarıyla görülebilecek.
Kaynaklar
- Zambiya Cumhurbaşkanlığı, 28 Ekim atama açıklaması
- Zambiya Cumhurbaşkanlığı güncel kabine listesi
- Zambiya Parlamentosu, 18 Şubat 2025 enerji arzı açıklaması
