Ana Sayfa Sürdürülebilirlik Haberleri SPK yüzde 50 ücret indirimi getirdi: Sosyal tahvil ve sürdürülebilirlik bağlantılı araçlar

SPK yüzde 50 ücret indirimi getirdi: Sosyal tahvil ve sürdürülebilirlik bağlantılı araçlar

Yazar

Baha Ata

Ağu 17, 2026 @ 23:47 Değiştirilme tarihi: Ağu 17, 2026 @ 23:47

SPK’nın iki yeni rehberi, proje bazlı yeşil ve sosyal finansman ile şirket hedeflerine bağlı ihraçları ayırdı; çerçeve belgesi, bağımsız görüş, KAP raporlaması ve doğrulama şartları netleşti.

SPK yeşil finansman rehberleri ve yüzde 50 Kurul ücreti indirimi

SPK, iki yeni rehberle yeşil, sosyal ve sürdürülebilirlik bağlantılı ihraçları ayrı çerçevelerde düzenledi.

Hızlı bakış

SPK’nın 13 Ağustos 2026 tarihli kararı, 2022 rehberinin yerine iki ayrı düzenleme getirdi.
Yeşil ve sosyal araçlarda fon belirli projelere ayrılırken sürdürülebilirlik bağlantılı araçlarda şirketin ölçülebilir hedefleri esas alınıyor.
Hedefin gerçekleşmesine göre kupon ödemesi veya aracın başka bir finansal ya da yapısal özelliği değişebilecek.
%50 indirim yalnızca SPK tarafından alınan Kurul ücretini kapsıyor; toplam finansman maliyetinin yarıya inmesi anlamına gelmiyor.
Yurt içi ihraçlarda ayrı ihraç tavanı, ikinci taraf görüşü, KAP açıklaması ve ihraç sonrası raporlama öngörülüyor.
Düzenlemenin piyasa etkisini ilk ihraçların hacmi, hedeflerin iddialılık düzeyi ve yatırımcı talebi gösterecek.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yeşil finansman çerçevesini genişleten iki yeni rehberi 13 Ağustos 2026 tarihli ve 49/1500 sayılı kararla kabul etti. SPK’nın resmi duyurusuna göre rehberler kapsamındaki ihraçlarda Kurul ücretleri %50 indirimli uygulanacak.

Ancak düzenlemenin asıl etkisi ücret indiriminden daha geniş. 2022’deki yeşil ve sürdürülebilir araçlar rehberi yürürlükten kalkarken sosyal projelerin finansmanı sisteme eklendi; sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçları da ilk kez ayrı bir SPK rehberiyle düzenlendi. Böylece belirli projelere kaynak sağlayan araçlarla şirketin genel sürdürülebilirlik performansına bağlanan araçlar iki farklı model olarak tanımlandı.

2022 rehberinin yerini iki yeni düzenleme aldı

SPK’nın i-SPK 128.29 sayılı İlke Kararı, 24 Şubat 2022 tarihli rehberin yerine “Yeşil, Sürdürülebilir ve Sosyal Sermaye Piyasası Araçları Rehberi” ile “Sürdürülebilirlik Bağlantılı Sermaye Piyasası Araçları Rehberi”ni getirdi.

Birinci rehber, ihraçtan elde edilen fonun hangi yeşil veya sosyal projelerde kullanılacağını ve bu kullanımın nasıl izleneceğini düzenliyor. İkinci rehberde ise belirleyici unsur fonun belirli bir projeye tahsis edilmesi değil; ihraççının önceden açıkladığı kilit performans göstergeleri ve sürdürülebilirlik hedefleri karşısındaki başarısı.

Her iki düzenleme de borçlanma araçlarının yanı sıra kira sertifikaları, varlık ve ipotek teminatlı veya bunlara dayalı menkul kıymetler, projeye dayalı menkul kıymetler ve gayrimenkul sertifikaları gibi farklı sermaye piyasası araçlarını kapsıyor.

İki finansman modeli arasındaki temel fark ne?

Proje bazlı araçlarda fonun kullanım alanı, sürdürülebilirlik bağlantılı araçlarda ise şirketin ölçülebilir performansı belirleyici oluyor.

Başlık	Yeşil, sürdürülebilir ve sosyal araçlar	Sürdürülebilirlik bağlantılı araçlar
Temel ölçüt	Fonun uygun yeşil ve/veya sosyal projelerde kullanılması	Şirketin önceden belirlediği ölçülebilir sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşması
Fon kullanımı	Fon yalnızca çerçeve belgesinde tanımlanan uygun projelere tahsis ediliyor	Fonun belirli bir projeye tahsisi rehberin temel şartı değil
Ana bileşenler	Fon kullanımı, proje seçimi, fon yönetimi ve raporlama	KPI seçimi, performans hedefi, aracın özellikleri, raporlama ve doğrulama
Finansal sonuç	Aracın niteliği, fonun uygun projelere yönlendirilmesine dayanıyor	Hedef sonucuna göre kupon veya başka bir finansal/yapısal özellik değişebiliyor
İhraç sonrası takip	Fon kullanım raporu, nihai doğrulama ve etki raporu	Performans değerlendirme raporu ve bağımsız doğrulama

Yeşil ve sosyal modelde fonun kullanım yeri izlenecek

Yeşil, sürdürülebilir ve sosyal sermaye piyasası araçlarında ihraçtan sağlanan net fonun yalnızca uygun projelerin finansmanında veya yeniden finansmanında kullanılması gerekiyor. İhraççı, uygun projeleri seçme yöntemini, fonun nasıl izleneceğini, henüz kullanılmamış kısmın nasıl yönetileceğini ve beklenen çevresel ya da sosyal etkileri çerçeve belgesinde açıklamak zorunda.

Rehber; yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve depolama, temiz ulaşım, su ve atık su yönetimi, döngüsel ekonomi, kirliliğin önlenmesi, iklim uyumu, biyoçeşitlilik ve yeşil binalar gibi alanları yeşil proje örnekleri arasında sayıyor. Deniz ve okyanus ekosistemlerinde olumlu çevresel ve iklimsel fayda sağlamayı amaçlayan “mavi” sermaye piyasası araçları da yeşil araç kabul ediliyor.

Nükleer, hidrojen ve karbon yakalama da listede

Yeni rehberin dikkat çeken ayrıntılarından biri, yeşil enerji dönüşümüne katkı sağlayacak projeler başlığı altında nükleer enerji, hidrojen, karbon yakalama ve depolama ile “temiz gazlar ve türevleri”ne de yer vermesi. Bununla birlikte bir faaliyetin listede bulunması, tek başına her projenin otomatik olarak yeşil kabul edileceği anlamına gelmiyor. Projenin çevresel faydasının çerçeve belgesinde ölçülebilir biçimde gösterilmesi ve belgenin rehberle uyumuna ilişkin bağımsız ikinci taraf görüşü alınması gerekiyor.

Nükleer enerji, hidrojen ve karbon yakalama projelerinin yeşil niteliği ölçülebilir çevresel fayda ve bağımsız görüş şartına bağlandı.

Rehber ayrıca Türkiye Yeşil Taksonomisi oluşturulana kadar, başta Avrupa Birliği Taksonomisi olmak üzere uluslararası kabul görmüş taksonomilerin uygunluk değerlendirmesinde kullanılmasına izin veriyor. Bu geçiş dönemi, hangi yatırımların hangi koşullarda “yeşil” sayılacağına ilişkin çerçeve belgeleri ile dış değerlendirme görüşlerini yatırımcı açısından daha önemli hale getiriyor.

Sosyal proje tarafında ise erişilebilir altyapı, temel hizmetlere erişim, erişilebilir barınma, istihdam yaratma ve adil geçiş, gıda güvenliği, sosyoekonomik güçlendirme ve erişilebilir psikososyal destek gibi alanlar bulunuyor. İhraççının sosyal projenin hedef kitlesini ve amaçlanan faydayı açıkça tanımlaması gerekiyor.

Sürdürülebilirlik bağlantılı araç nasıl işleyecek?

Sürdürülebilirlik bağlantılı araçlarda ihraççı, önce kilit performans göstergelerini (KPI), ardından bu göstergelere bağlı sürdürülebilirlik performans hedeflerini (SPT) belirliyor. Rehbere göre göstergelerin şirketin temel işi ve sürdürülebilirlik stratejisi açısından önemli, ölçülebilir, dışarıdan doğrulanabilir ve mümkün olduğunca karşılaştırılabilir olması gerekiyor.

Sürdürülebilirlik bağlantılı ihraçlarda finansal koşullar, önceden açıklanan KPI ve performans hedeflerine bağlanabilecek.

Hedeflerin ise olağan iş akışının ötesinde ilerleme göstermesi, şirketin genel stratejisiyle tutarlı olması, mümkünse dışsal bir kıstas veya bilimsel veriyle karşılaştırılması ve belirli bir zaman çizelgesine bağlanması bekleniyor. İhraççıların mümkün olduğu ölçüde en az üç yıllık geçmiş KPI verisini yatırımcıya sunması da tavsiye ediliyor.

Belirlenen hedefin gerçekleşip gerçekleşmemesine göre kupon ödemesinde veya aracın başka bir finansal ya da yapısal özelliğinde değişiklik yapılabilecek. Ancak rehber, hedef kaçırıldığında kuponun otomatik olarak artacağını söylemiyor. Tetikleyici olay, değişikliğin yönü, büyüklüğü ve hesaplama yöntemi her ihraç için çerçeve belgesinde önceden açıklanacak.

Yurt içi ihraçlarda sürdürülebilirlik bağlantılı araçlar için ayrı bir ihraç tavanı alınması ve bu tavan altında yalnızca aynı tür araçların ihraç edilmesi gerekiyor. Çerçeve belgesi ile bu belgenin rehberle uyumuna ilişkin bağımsız ikinci taraf görüşü de SPK başvurusu sırasında sunulacak; Kurul onayından sonra şirketin internet sitesinde ve Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımlanacak.

Raporlama ve doğrulama hangi aşamada zorunlu?

Proje bazlı yeşil ve sosyal araçlarda ihraççı, fonun tamamı kullanılana kadar en az yılda bir fon kullanım raporu yayımlamak zorunda. Önemli bir gelişme yaşanırsa raporun en geç altı hafta içinde yenilenmesi gerekiyor. Fonun tamamı kullanıldıktan sonra nihai fon kullanım raporu ile buna ilişkin doğrulama görüşü üç ay içinde açıklanacak; aynı sürede tahmini veya gerçekleşen çevresel ve sosyal etkileri içeren etki raporu da yayımlanacak.

Sürdürülebilirlik bağlantılı araçlarda ise en az yılda bir performans değerlendirme raporu hazırlanacak. Her KPI’ın ilgili hedef karşısındaki başarı düzeyi bağımsız olarak doğrulanacak ve hem rapor hem doğrulama görüşü şirketin internet sitesinde ve KAP’ta kamuya açıklanacak.

Çıkar çatışmasını sınırlamak amacıyla çerçeve belgesinin hazırlanmasında danışmanlık veren kuruluş aynı belge için dış değerlendirme hizmeti veremeyecek. Aynı dış değerlendirme kuruluşu da aynı çerçeve belgesi kapsamındaki ihraçlarda ikinci taraf görüşü ve doğrulama hizmetlerinden yalnızca birini üstlenebilecek.

%50 indirim tam olarak neyi düşürüyor?

İlke Kararı, iki rehber kapsamındaki sermaye piyasası araçlarının ihracında mevzuat uyarınca alınan SPK Kurul ücretlerinde %50 indirim getiriyor. Kira sertifikalarında ise 24 Haziran 2016 tarihli Kurul kararıyla sağlanan indirim de ayrıca geçerli olacak.

Yüzde 50 indirim yalnızca SPK tarafından alınan Kurul ücretine uygulanacak.

Buradaki %50 oranı, yatırımcıya ödenecek kupon veya faizin ya da ihraççının toplam finansman maliyetinin yarıya düşmesi anlamına gelmiyor. Bağımsız dış değerlendirme, doğrulama, hukuk, aracılık, derecelendirme ve yatırımcı getirisi gibi diğer maliyetler ayrı kalmaya devam ediyor. Bu nedenle teşvikin parasal etkisi, ihraç tutarı ve ilgili sermaye piyasası mevzuatı kapsamında hesaplanan Kurul ücretine göre değişecek.

Yeni yeşil, sürdürülebilir ve sosyal araçlar rehberi yayımdan sonra yapılacak başvurulara uygulanacak. Sürdürülebilirlik bağlantılı araçlar rehberi de yayımdan önce SPK tarafından onaylanmış bir ihraç tavanı kapsamında gerçekleştirilen ve ihraççı tarafından bu nitelikte olduğu beyan edilen ihraçları kapsam dışında bırakıyor.

Piyasadaki asıl sınav hedeflerin kalitesi olacak

Kurul ücretindeki indirim, ihraç maliyetinin bir bölümünü azaltan somut bir teşvik. Buna karşılık düzenlemenin daha kalıcı etkisi; sosyal temalı araçlara ve sürdürülebilirlik bağlantılı ihraçlara açık bir başvuru, kamuyu aydınlatma, raporlama ve doğrulama yolu sağlaması olabilir.

Rehberler, kapsam dışında gerçekleştirilen ihraçlarda “yeşil”, “sürdürülebilir”, “sosyal” veya “sürdürülebilirlik bağlantılı” ifadelerinin kullanılmasını da engelliyor. Yine de düzenleyici çerçeve tek başına nitelikli bir yeşil finansman piyasasını garanti etmiyor. Proje seçimindeki ölçütler, KPI’ların şirketin ana faaliyetini ne kadar temsil ettiği, hedeflerin gerçekten olağan iş akışının ötesine geçip geçmediği ve finansal değişikliğin anlamlı büyüklükte olup olmadığı ilk ihraçlarda yakından izlenecek.

Türkiye piyasası açısından bundan sonraki kritik göstergeler; ilk sosyal ve sürdürülebilirlik bağlantılı ihraçların ne zaman yapılacağı, hangi KPI ve hedeflerin kullanılacağı, dış değerlendirme kuruluşlarının kimler olacağı ve %50 Kurul ücreti indiriminin ihraç hacmine ölçülebilir bir katkı sağlayıp sağlamayacağı olacak.

Siz ne düşünüyorsunuz?

Türkiye’de sürdürülebilirlik bağlantılı ilk ihraçlarda hangi gösterge daha anlamlı olur: mutlak emisyon azaltımı, emisyon yoğunluğu, yenilenebilir enerji payı, su kullanımı ya da sosyal bir performans hedefi mi? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.