Kömür yükleme hattı, depolama tankları ve bir yük gemisinin yer aldığı temsili fosil yakıt limanı
Fosil yakıt ticaretini gösteren, yapay zekâyla oluşturulmuş temsili liman illüstrasyonu. Görsel: Yeşil Haber.

Carbon Brief’in 1850–2025 hesabında, çıkarıldığı yere yazılan CO₂ ile ülke içinde salınan CO₂ arasındaki farkta Rusya, Suudi Arabistan ve Avustralya öne çıktı.

Carbon Brief’in 17 Kasım’da yayımladığı analiz, kömür, petrol ve doğal gazın nerede kullanıldığı yerine nerede çıkarıldığına bakıldığında tarihsel karbondioksit hesabının nasıl değiştiğini gösteriyor. Çıkarıma göre hesaplanan birikimli CO₂ ile ülke sınırlarında salınan birikimli CO₂ arasındaki fark en yüksek Rusya’da çıktı. Onu Suudi Arabistan ve Avustralya izledi. Sınırdan geçen madde CO₂ değil yakıt; hesaplanan, emisyonların farklı bir kuralla ülkelere yazılmasının tarihsel bilançoyu nasıl değiştirdiği.

Örneğin bir ülkede çıkarılıp başka bir ülkede yakılan kömürün CO₂’si, ülke sınırlarına dayalı hesapta kömürün yakıldığı yere, çıkarım hesabında ise madenin bulunduğu ülkeye yazılıyor. Sıralamadaki ‘net’ fark iki hesabın çıkarılmasıyla elde ediliyor; gümrük kayıtlarından ölçülen brüt yakıt ihracatını ya da ithal malların tüketim ayak izini göstermiyor. Nitekim toplam çıkarım kaynaklı tarihsel CO₂ sıralamasında ABD ve Çin önde kalıyor; bu, Rusya’nın ilk sırada yer aldığı net fark listesinden ayrı.

Araştırmacı Robbie Andrew’un taslak veri seti, veri bulunan ülkelerde 1850’ye kadar uzanıyor ve 2025’te bitiyor. Fosil yakıtların kullanımının yanında fosil kaynaklı CO₂’nin doğrudan salımını ve çimentoda karbonatların ayrışmasını da hesaba katıyor. Andrew, bazı yıllarda ülke değerlerinin toplamının küresel tahminle uyuşmadığını belirtiyor. Analiz bugünkü ülke sınırlarını esas alıyor ve eski SSCB gibi dağılmış devletlerin verilerini bugünkü ülkelere paylaştırıyor.

Antalya’daki COP31’de fosil yakıtlardan uzaklaşma tartışılırken yayımlanan çalışma, ülkelerin geçmişteki rolüne başka bir açıdan bakıyor. Sonuçlar bir COP kararı veya resmî envanter değişikliği değil. Küresel Karbon Bütçesi 2026 ise ülkeler arasındaki bu tarihsel farkı değil, küresel emisyonların yıllık seyrini gösteriyor.


Bir Cevap Bırakın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz