Kendi elektriğini üretmek harika bir yatırım ama doğru planlanmazsa çatı GES kurulumu kolayca “ölü yatırım”a dönüşebilir. İşte Türkiye’de çatı tipi güneş enerjisi kurulumunda en çok yapılan üç kritik hata.
Hızlı bakış
- Çatı GES kapasitesini sadece mevcut faturaya göre belirlemek, elektrikli araç ve ısı pompası gibi yeni yüklerle sistemi kısa sürede yetersiz bırakabilir.
- String inverter kurulumlarında tek paneldeki gölge bile seri bağlı dizinin üretimini aşağı çekerek beklenen verimi ciddi ölçüde düşürebilir.
- Gölge riski olan çatılarda optimizer veya mikro inverter tercih edilmesi, gölgeli panellerin tüm sistemi aşağı çekmesini engeller.
- Mevcut lisanssız üretim rejiminde öz tüketim odaklı aylık mahsuplaşma esastır ve yatırım hesabı satış gelirinden çok fatura tasarrufuna dayanır.
- Sağlıklı kurulum için tüketim projeksiyonu, gölge analizi ve proje bazlı fizibilite birlikte değerlendirilerek sistem gücü seçilmelidir.
1. “Bugünkü faturam bana yeter” yanılgısı
Güneş enerjisi sistemi (GES) kurarken yapılan en yaygın hata, kapasiteyi sadece “şu anki” elektrik faturasına göre hesaplamaktır. Çatı GES, en az 25 yıllık bir yatırımdır. Bugün evinizde klima olmayabilir, ancak 3 yıl sonra bir Elektrikli Araç (EV) aldığınızda veya doğalgazdan vazgeçip ısı pompasına geçtiğinizde, kurduğunuz 5 kW’lık sistem size yetmeyebilir.
Basit bir kapasite hesabıyla, tek bir elektrikli araç bile yıllık tüketiminizi birkaç bin kWh yukarı çekebilir; bu fark, 5 kW ile 10 kW sistem tercihini tamamen değiştirebilir. Örneğin Türkiye’de ortalama bir elektrikli araç, yılda 10–12 bin kilometre kullanımda, şarj alışkanlığına ve aracın verimliliğine bağlı olarak yaklaşık 2.000–2.500 kWh ek tüketim yaratır. Bir ısı pompası ise konutun yalıtım durumuna bağlı olarak yıllık elektrik tüketimini 3.000–5.000 kWh aralığında artırabilir.
Bu iki kalem birlikte düşünüldüğünde, bugünkü faturaya göre “yeterli” görünen bir sistem, birkaç yıl içinde %30–50 oranında yetersiz hale gelebilir. Tüketim projeksiyonunuzu gelecekteki olası teknolojik dönüşümünüze göre yapmazsanız, ileride sistemi büyütmek size sıfırdan kurulum kadar pahalıya patlayabilir.
Daha teknik adımlar ve süreç bazlı anlatım için çatı üstü güneş enerjisi kurulum rehberimize de göz atabilirsiniz.
2. “Gölge” faktörünü hafife almak
Çatınızın güneye bakması, verim için tek başına yeterli değildir. Çatınızdaki bir baca, uydu anteni veya komşu bina, günün belirli saatlerinde panellerin üzerine küçük bir gölge düşürebilir. Standart (dizi/string) inverter sistemlerinde, birbirine seri bağlı panellerden sadece birinin üzerine gölge düşmesi, tüm dizinin üretimini o gölgedeki panelin seviyesine düşürür.
Bu “bahçe hortumuna basılmış” etkisinden kurtulmak için, gölge riski olan çatılarda mutlaka optimizer veya mikro inverter teknolojileri tercih edilmelidir. Bu sistemler her paneli ayrı ayrı izleyip yönettiği için, gölgeli bir panelin tüm diziyi aşağı çekmesini engeller.
Pratik bir kural olarak; bacalar, su depoları, parapet duvarları veya yakın binalar nedeniyle panellerin gün içinde en az 1–2 saat gölgede kalma ihtimali varsa, standart string inverter sistemler ciddi üretim kaybı riski taşır. Bu tür çatılarda ilk yatırım maliyeti biraz daha yüksek olsa da, optimizer veya mikro inverter kullanmamak uzun vadede parayı çöpe atmaktır.
Bu nedenle çatınıza GES kurmadan önce, saatlik ve mevsimsel etkileri de içeren ayrıntılı bir gölge analizi yapılan mühendislik keşfi talep etmeniz kritik önemdedir.
3. “Elektrik satıp zengin olurum” hayali
Türkiye’deki “Lisanssız Elektrik Üretimi” yönetmeliği ve mahsuplaşma kuralları zamanla değişti. Mevcut lisanssız üretim rejiminde öz tüketim odaklı aylık mahsuplaşma esastır; sistem artık “ihtiyacın fazlasını satıp kar etme” üzerine değil, “kendi tükettiğini üretip fatura ödememe” (öz tüketim) üzerine kuruludur.
Şebekeye sattığınız elektriğin birim fiyatı ile şebekeden satın aldığınız fiyat her zaman aynı olmayabilir ve dağıtım bedelleri karlılığı önemli ölçüde düşürebilir. Bu nedenle GES yatırımının geri dönüş süresini (ROI) hesaplarken “elektrik satışı” gelirini değil, “ödenmeyen fatura” üzerinden oluşan tasarrufu baz almak en gerçekçi yaklaşımdır.
Konut tipi çatı GES yatırımlarında gerçek kazanç, aylık elektrik faturasının büyük ölçüde sıfırlanması ve uzun vadede enerji fiyat artışlarına karşı korunma sağlamasıdır. Bu nedenle ROI hesabı yapılırken “ayda ne kadar elektrik satacağım?” sorusundan çok, “kaç yılda kendini amorti eder?” sorusu belirleyici olmalıdır.
Sonuç: Hesabı doğru yapan kazanır
Sağlıklı bir çatı GES kararı için üç temel soru nettir: Gelecekte ne kadar tüketeceğim, çatım gölge açısından ne kadar riskli ve bu sistemi tasarruf amacıyla mı kuruyorum?
Evinize kuracağınız sistemin 3 kW mı, 5 kW mı yoksa 10 kW mı olması gerektiğine karar vermek, bu işin en kritik mühendislik aşamasıdır. Detaylı bir kapasite analizi ve örnek hesaplamalar için “Bir evin tüm elektriği için 5 kW sistem yeterli mi?” başlıklı rehberimize göz atabilirsiniz.
Bu hesabı yaparken bir elektrik mühendisi veya deneyimli bir EPC firmasından proje bazlı fizibilite raporu almak, çatı GES yatırımınızı gerçekten kârlı ve sürdürülebilir hale getirmenin en güvenli yoludur.
Okura soru
Sizce çatı GES kurulumunda en büyük risk hangi aşamada başlıyor: tüketim hesabı mı, gölge analizi mi, yoksa mahsuplaşma beklentisi mi?
İlgili haberler
- Bir evin tüm elektriği için 5 kW güneş sistemi yeterli mi?
- Çatı üstü güneş enerjisi kurulum rehberi
- Çatınıza güneş sistemi kurma rehberi
- EPDK lisanssız üretim taslağı büyük değişiklikler içeriyor
- Lisanssız elektrik üretiminde büyük riskler
- Lisanssız elektrik üretiminde kapasite tükendi uyarısı
- Almanya 2026: Çatı yenilemede güneş paneli yükümlülüğü
© 2026 Yeşil Haber