Avrupa Parlamentosu Çevre Komitesi, COP31 için fosil yakıt sübvansiyonlarına takvim ve hibe ağırlıklı finansman istedi; AB Konseyi 12 Ekim’de fosil yakıtlardan uzaklaşma, temiz elektrifikasyon ve uygulama odaklı pozisyonunu kabul etti.
Güncelleme — 12 Ekim 2026: Haber, AB Konseyi’nin bugün kabul ettiği COP31 sonuçları doğrultusunda güncellendi. Önceki taslaklara ilişkin bilgiler tarihsel bağlam olarak korundu; finansman bölümü 9 Ekim’de kabul edilen ayrı Konsey sonuçlarıyla birlikte ele alındı.
Hızlı bakış
- Avrupa Parlamentosu ne istiyor?
- AB Konseyi’nin pozisyonu nerede duruyor?
- Parlamento ile Konsey arasındaki fark ne?
- Türkiye’nin dönem başkanlığı için ne anlama geliyor?
Antalya’da 9–20 Kasım 2026’da yapılacak COP31’e dört hafta kala Avrupa Birliği’nin müzakere çerçevesi netleşti. Avrupa Parlamentosu’nun Çevre, İklim ve Gıda Güvenliği Komitesi (ENVI) 1 Ekim’de COP31 önceliklerini belirleyen karar tasarısını kabul etmişti. Üye devletlerin bakanlarından oluşan AB Konseyi ise müzakere pozisyonunu 12 Ekim’de onayladı. ENVI’nin henüz genel kurulda oylanmamış talepleri ile Konsey’in kabul edilmiş sonuçları, farklı kurumsal aşamaları temsil ediyor.
Avrupa Parlamentosu ne istiyor?
ENVI Komitesi karar tasarısını 16 ret ve 3 çekimser oya karşılık 50 oyla kabul etti. The European Sting’in aktardığına göre metin dört ana talep etrafında şekilleniyor.
Fosil yakıtlar: Fosil yakıtlardan geçiş yol haritasının ilerletilmesi, fosil yakıt sübvansiyonlarının ve üretiminin aşamalı olarak kaldırılması için takvime bağlı planlar hazırlanması ve AB’nin bu konuda örnek olması.
İklim finansmanı: İhtiyaç ile sağlanan finansman arasındaki büyüyen açığa karşı acil adım atılması; Yeni Toplu Nicel Hedef’e (NCQG) ulaşılırken hibe ve imtiyazlı finansmanın önceliklendirilmesi, mevcut fonların “çift sayım” ya da yeniden sınıflandırma yoluyla hedefe eklenmemesi.
Uyum ve kayıp-hasar: Uyum finansmanının 2035’e kadar üç katına çıkarılması ve Kayıp ve Hasar Fonu’na öngörülebilir finansmanın hızla artırılması.
Adil geçiş: COP30’da üzerinde uzlaşılan adil geçiş mekanizmasının yeşil istihdam, yeniden beceri kazandırma ve sosyal diyalogla birlikte hızla işler hale getirilmesi.

Metin, AB’nin kendi performansına da eleştirel bakıyor. The Climate Watch’un aktardığına göre milletvekilleri, AB’nin sera gazı emisyonlarının 2024’ten 2025’e yüzde 1 arttığına dikkat çekiyor; mevcut önlemler tam uygulanırsa AB’nin 2030’da 1990’a göre yüzde 54 net azaltıma ulaşacağı belirtiliyor. Karar tasarısı, 19–22 Ekim’deki genel kurulda oylanacak. Parlamento’yu COP31’de Lídia Pereira (EPP, Portekiz) başkanlığında 15 kişilik bir heyet temsil edecek.
AB Konseyi’nin pozisyonu nerede duruyor?
Müzakerelerde AB’nin resmi çerçevesini Parlamento değil, üye devletlerin oluşturduğu Konsey belirliyor. Konsey’in 12 Ekim tarihli resmi açıklamasına göre bakanlar, COP31 ve biyoçeşitlilik zirvesi COP17 öncesindeki AB müzakere pozisyonlarını kabul etti.
Kabul edilen COP31 sonuçları, fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşmayı açıkça içeriyor. Metin, temiz elektrifikasyonun artırılmasıyla temiz enerji dönüşümünün hızlandırılmasını ve ilk küresel durum değerlendirmesinin (GST-1) sonuçlarının uygulanmasını istiyor. Yenilenebilir enerjinin üç katına çıkarılması, enerji verimliliğindeki iyileşmenin iki katına çıkarılması ve özellikle metan emisyonlarının azaltılması bu çerçevede anılıyor.
Konsey’in bir diğer önceliği uygulama: Ulusal Katkı Beyanlarının (NDC) etkin biçimde hayata geçirilmesi ve henüz sunulmayan beyanların COP31 öncesinde sunulması çağrısı yapılıyor. COP31’in azaltım çabalarını müzakerelerde ele almak için yeterli alan sağlaması ve ikinci küresel durum değerlendirmesine (GST-2) yön vermesi isteniyor.
Finansman, nihai metinde ayrı bir bölüm olarak yer alıyor. Konsey, NCQG’nin şeffaf uygulanmasını, uyum finansmanını 2035’e kadar üç katına çıkarma çabalarını ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişiminin iyileştirilmesini destekliyor. Kamu finansmanının tek başına yeterli olmadığı, tüm kaynakların ve daha geniş bir katkı sağlayıcı tabanının harekete geçirilmesi gerektiği belirtiliyor. Metin ayrıca 9 Ekim’de kabul edilen iklim finansmanı sonuçlarına atıf yapıyor. Bu ayrı karar, en kırılgan ülkeler için kamu ve yüksek ölçüde imtiyazlı finansmanın önemini de vurguluyor. Dolayısıyla finansman dışarıda bırakılmış değil; iki karar birlikte okunmalı. Bu çerçeve, yeni bir AB para taahhüdü açıklaması olarak değerlendirilmemeli.
Önceki taslaklar bu nihai pozisyonun hazırlık sürecini gösteriyor. Agence Europe’un Temmuz’da aktardığı ilk taslak fosil yakıtlardan çıkışı açıkça ele almıyor; enerji dönüşümü ve elektrifikasyonun önündeki engellere odaklanıyordu. 10 Eylül’de aktarılan revize taslakta fosil yakıtlardan uzaklaşma enerji güvenliği, bağımsızlık ve erişilebilir fiyatlarla ilişkilendirilmişti. 12 Ekim’de kabul edilen metin, fosil yakıtlardan uzaklaşmayı ve temiz elektrifikasyonu artık açık bir ortak pozisyon haline getiriyor.
Parlamento ile Konsey arasındaki fark ne?
Parlamento kararı bağlayıcı değil; AB’nin müzakere masasındaki çerçevesini Konsey sonuç bildirgeleri çiziyor. Buna karşın Parlamento kararı, AB içinde iddianın üst sınırını gösteren bir sinyal işlevi görüyor.
Kabul edilen metinle karşılaştırıldığında fark, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın anılıp anılmamasından çok talebin ayrıntısında ortaya çıkıyor. ENVI tasarısı sübvansiyonlar ve üretim için takvime bağlı planlar isterken, Konsey’in 12 Ekim sonuçları adil ve düzenli geçişi, temiz elektrifikasyonu ve GST-1 sonuçlarının uygulanmasını öne çıkarıyor; üretim ve sübvansiyonlar için yeni bir ortak çıkış takvimi koymuyor. 9 Ekim finansman sonuçları ise enerji yoksulluğu veya adil geçişi desteklemeyen verimsiz fosil yakıt sübvansiyonları dahil fosil yakıt desteklerinin aşamalı kaldırılmasının önemini hatırlatıyor.
Finansmanda ENVI tasarısı hibe ve imtiyazlı kaynakları, ayrıca çift sayımın önlenmesini öne çıkarıyor. Konsey’in kabul edilmiş çerçevesi, en kırılgan ülkeler için kamu ve imtiyazlı finansmanın gerekliliğini korurken özel yatırımların, tüm finansman kaynaklarının ve daha geniş katkı sağlayıcı tabanının büyütülmesine ağırlık veriyor. Bu nedenle karşılaştırma, Parlamento tasarısı ile Konsey’in hem 12 Ekim COP31 hem de 9 Ekim finansman kararları üzerinden yapılmalı.

Türkiye’nin dönem başkanlığı için ne anlama geliyor?
Türkiye COP31’in ev sahibi ve dönem başkanı; müzakere başkanlığını Avustralya yürütüyor. COP31 Başkanı Murat Kurum’un 24 Ağustos tarihli mektubunda eylem gündemi için on öncelikli tema sıralandı: temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, sıfır atık ve metan azaltımı, iklime dirençli şehirler, yeşil sanayileşme, gençlik ve eğitim, gıda güvenliği, okyanuslar ve denizler, sağlık sistemleri, Rio sinerjileri ve iklim uygulama köprüsü.
Kurum, 22 Eylül’de BM’de açıkladığı eylem gündeminde 2035 için küresel hedefler de sıraladı. Aktarılan hedefler arasında elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 35’e çıkarılması, binaların enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e yükseltilmesi bulunuyor.

Yeşil Haber’in değerlendirmesine göre AB ile dönem başkanlığının gündemi elektrifikasyon, enerji verimliliği ve metan azaltımında örtüşüyor. Ayrışma ise fosil yakıt üretimi ve sübvansiyonları için takvim talebinde ortaya çıkabilir: Bu başlık dönem başkanlığının eylem gündeminde yer almıyor ve müzakerelerde fosil yakıt üreticisi ülkelerle AB arasında da ana tartışma başlıklarından biri olmaya aday. Konsey’in Temmuz taslağının, petrol üreticisi ülkeleri karşısına almadan ortak bir dil kurmayı hedeflediği de aktarılmıştı. Dönem başkanının rolü, tarafları ortak bir metinde buluşturmak; AB’nin Antalya’ya getireceği fosil yakıt dili, bu uzlaşı arayışının en zorlu sınavlarından biri olabilir.
Konunun Türkiye ekonomisi açısından da bir karşılığı var. AB, Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) üzerinden iklim politikası artık ihracatçılar için doğrudan bir maliyet ve raporlama başlığı. Yeşil Haber’in CBAM dosyasında ele aldığı gibi, AB’nin iklim pozisyonundaki her sertleşme Türkiye’nin karbon fiyatlaması ve emisyon ticaret sistemi takvimini de dolaylı olarak etkileyebilir.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Dönem başkanı Türkiye, AB’nin fosil yakıt sübvansiyonları ve üretimine takvim talebini Antalya’da ortak metne taşımalı mı, yoksa uzlaşıyı elektrifikasyon ve verimlilik gibi ortak başlıklar üzerinden mi kurmalı?
İlgili haberler
- COP31 öncesi son durak Pasifik: Pre-COP 5–8 Ekim’de Fiji ve Tuvalu’da
- CBAM geri sayımında Türkiye: En büyük pazar AB, pusula Almanya. Risk-fırsat dengesi nasıl kurulacak?
- COP nedir? Taraflar Konferansı nasıl çalışır ve COP31 ne anlama gelir?
- Biyoçeşitlilik zirvesi COP17 Erivan’da: 2030 doğa hedeflerinde ilk küresel değerlendirme
















