Yeşil tahvil, ihraçtan sağlanan gelirin veya buna eşdeğer tutarın çevresel fayda sağlayan uygun projelerin finansmanına ya da yeniden finansmanına ayrıldığı borçlanma aracıdır. İngilizce karşılığı green bonddur. Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımları kullanım alanları arasındadır.
Yeşil tahvil nasıl çalışır?
ICMA Yeşil Tahvil İlkeleri, gönüllü bir piyasa çerçevesidir. Dört temel bileşeni fon kullanım amacı, proje değerlendirme ve seçimi, fonların yönetimi ve raporlamadır. İhraççı, hangi projelerin uygun olduğunu ve kaynağın nasıl izleneceğini açıklar. Yeniden finansman, daha önce finanse edilmiş uygun projelerin finansmanının yenilenmesini ifade eder.
Fon tahsis bilgileri, tahsis tamamlanıncaya kadar en az yıllık olarak güncellenir. Projelere ayrılan tutarlar ile beklenen çevresel faydalar açıklanır. Dış değerlendirme, çerçevenin ve tahsislerin incelenmesine yardımcı olur.
100 milyon TL ile tahsis örneği
Tamamen varsayımsal olarak net 100 milyon TL kaynak sağlayan bir ihraç düşünelim. Uygun güneş enerjisi projelerine 60 milyon TL, bina verimliliğine 25 milyon TL ayrılırsa tahsis edilen tutar 85 milyon TL olur.
Tahsis oranı = 85 milyon TL / 100 milyon TL × 100 = yüzde 85. Henüz tahsis edilmeyen 15 milyon TL ayrıca izlenir. Bu hesap finansmanın dağılımını gösterir; kaç kWh tasarruf edildiğini veya kaç ton emisyon önlendiğini hesaplamaz. Bu sonuçlar proje verileriyle ayrıca ölçülür; beklenen ve gerçekleşen etkiler birbirinden ayrılır.
Gerçek bir finansman örneği olarak 24 Aralık 2025 tarihli DenizBank ve ADB haberi, 100 milyon dolarlık, beş yıl vadeli yeşil tahvil ihracını anlatıyor. Haberde kaynağın çevresel projelerde kullanılması hedefleniyor; ihraç tutarı gerçekleşmiş emisyon azaltımı anlamına gelmiyor.
Hangi kavramlarla karıştırılır?
Sürdürülebilirlik bağlantılı tahvilde ise finansal veya yapısal koşullar, önceden belirlenen performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmamasına göre değişebilir. Fon genellikle genel amaçlarla kullanılabilir. Dolayısıyla iki aracın ayırt edici özelliği aynı değildir.
Yeşil tahvil, yeşil ekonomi yatırımlarını finanse etmenin araçlarından biridir. Bir kuruluşun tek bir yeşil tahvil ihraç etmesi, bütün faaliyetlerinin çevresel açıdan sürdürülebilir olduğunu göstermez. Değerlendirmede fonun nereye ayrıldığı ve projelerin hangi sonuçları verdiği birlikte incelenir.
