Ana Sayfa Yeşil Pulse NDK’den nükleer tesislere yeni kurallar: Saha raporu özeti ve 3 kategorili değişiklik...

NDK’den nükleer tesislere yeni kurallar: Saha raporu özeti ve 3 kategorili değişiklik denetimi

Yazar

Eki 2, 2026 @ 1:10 Değiştirilme tarihi: Eki 2, 2026 @ 1:38

NDK, nükleer tesislerde saha raporu özetlerinin kamuya açıklanmasını düzenledi; modüler reaktör tanımı ve tesis değişiklikleri için yeni kurallar getirdi.

Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), 2 Ekim 2026 tarihli ve 33388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan iki yönetmelikle nükleer tesislerin yetkilendirilmesi ve yönetim sistemlerine ilişkin kuralları değiştirdi. Düzenlemeler, halkın erişebileceği saha bilgilerinden ekipman değişikliklerinin denetimine kadar uzanıyor. Nükleer tesisleri kuran ve işleten kuruluşların yanında tedarikçileri ve bağımsız gözetim şirketlerini de ilgilendiren hükümler, farklı yürürlük ve uyum süreleri içeriyor.

Nükleer tesislerin hangi bilgileri kamuya açıklanacak?

Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe göre kuruluş, saha raporunun gizlilik dereceli bilgileri ve ticari sırları içermeyen bir özetini hazırlayarak NDK’ye sunacak. Özet, saha onayından sonra kurumun uygun gördüğü biçimde NDK’nin internet sitesinde yayımlanacak.

Bu hüküm, tesisin kurulacağı yere ilişkin raporun kamuya açık bir sürümünü öngörüyor. Tam raporun bütün teknik ayrıntılarıyla yayımlanması veya mevcut tüm tesis belgelerinin aynı anda erişime açılması anlamına gelmiyor.

Saha hazırlama izni değerlendirmesinde dikkate alınacak başlıklar da ayrıntılandırıldı. Radyoaktif maddelerin çevre ve nüfus üzerindeki etkilerinin yanında dış olayların birlikte gerçekleşmesi, reaktör modülleri arasındaki etkileşimler ve aynı sahada birden fazla tesis bulunması değerlendirilecek.

Modüler reaktör tanımı neyi değiştiriyor?

Yönetmeliğe modüler reaktör, modüler üretim ve reaktör modülü tanımları eklendi. Modüler üretim, yapı, sistem ve ekipmanların fabrikada standartlaştırılmış modüller halinde üretilmesini ve kullanılacakları yerde birleştirilmesini kapsıyor.

İşlev ve tasarımları aynı olan birden fazla reaktör modülü içeren modüler reaktör, yönetmeliğin uygulanmasında bir ünite olarak değerlendirilecek. Böylece birden fazla modül içeren tasarımların yetkilendirme bakımından nasıl ele alınacağına ilişkin bir hüküm getiriliyor.

Tanımda megavat cinsinden bir kapasite sınırı bulunmuyor. Bu nedenle değişiklik, yalnızca küçük modüler reaktörlerle sınırlı bir düzenleme veya Türkiye’de belirli bir reaktör projesine verilmiş yatırım ve işletme izni olarak sunulmamalı.

Tesiste yapılacak değişiklikleri kim onaylayacak?

Yenilenen düzenleme, nükleer tesislerdeki değişiklikleri güvenlik üzerindeki etkilerine göre üç kategoriye ayırıyor. Güvenlik üzerinde önemli etkisi olabilecek veya yetkilendirmeye esas bilgilerin ve yetki koşullarının değiştirilmesini gerektirecek birinci kategorideki değişiklikler için NDK’den izin alınacak.

İkinci kategorideki değişiklikler, uygulanmadan en az 20 iş günü önce kuruma bildirilecek. NDK, bildirilen değişikliğin birinci kategoride değerlendirilmesi gerektiğine karar verirse izin başvurusu yapılacak. Üçüncü kategorideki değişikliklere ilişkin bilgiler ise kurumun belirlediği zamanlarda sunulacak listelerde yer alacak.

Değişiklik kayıtları düzenleyici kontrol için NDK’nin erişimine açık tutulacak. Onay veya yetkilendirme başvurularında sunulmuş bilgi ve belgelerin değişiklik sonrası güncellenen sürümleri, değişikliğin yapılmasından itibaren 20 iş günü içinde kuruma iletilecek.

Nükleer tesislerde değişiklik yönetimi kapsamında teknik çizimleri inceleyen mühendislerin temsili görünümü — Nükleer tesislerde teknik inceleme ve değişiklik yönetimini betimleyen temsili görsel, yapay zeka ile oluşturulmuştur.

Tesisin ekipmanı ve belgeleri nasıl birlikte izlenecek?

Yönetim sistemi yönetmeliğindeki değişiklik, nükleer tesisler ve radyoaktif atık tesisleri için tasarımdan işletmeden çıkarmaya kadar konfigürasyon yönetimini düzenliyor. Bu sistem, tasarım gerekleri, tesisin fiziksel durumu ve teknik belgeleri arasında tutarlılık sağlanmasını amaçlıyor. Nükleer santrallerde konfigürasyon yönetiminin bilgi işlem tabanlı olması zorunlu tutuluyor.

Kalıcı ve geçici değişiklikler için ön değerlendirme, gözden geçirme, onay, test ve kayıt adımları tanımlanıyor. Değişiklikleri gözden geçiren yetkin personelin, ilgili değişikliğin tasarımında veya uygulanmasında görev almamış olması gerekiyor. Geçici değişiklikler süre ve sayı bakımından sınırlandırılıyor; kalıcı değişikliklerin yerine kullanılamıyor.

Aynı düzenleme, çalışanların bireysel veya sistemsel hataları yaptırıma maruz kalma korkusu olmadan bildirebileceği mekanizmaların kurulmasını da kuruluşların yükümlülükleri arasına ekliyor. Yönetim sistemi değişikliği, kapsamı dahilindeki radyasyon ve radyoaktif atık tesislerini de ilgilendiriyor.

Yeni kurallar ne zaman uygulanacak?

Yönetim sistemi değişikliği 2 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Ancak değiştirilen 18 ve 19. maddelerle getirilen değişiklik ve konfigürasyon yönetimi yükümlülüklerine uyum için yürürlükten itibaren üç ay süre tanındı.

Yetkilendirme yönetmeliği değişikliğinin çoğu hükmü de yayım tarihinde yürürlüğe girdi. Tesis değişikliklerinin bildirimi ve iznini yeniden düzenleyen 19. madde ise yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek.

İlgili değişikliklerin yürürlüğünden önce yapılmış ve henüz karara bağlanmamış yetkilendirme başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre sonuçlandırılacak. Yayım tarihinde saha sürecinde bulunan nükleer santraller için yer araştırmalarına ilişkin belirtilen yeni yönetim sistemi ve kalite temin hükümlerine uyum amacıyla üç ay içinde eylem planı sunulması gerekiyor. Gerekçenin NDK tarafından uygun bulunması halinde bu süre altı aya kadar uzatılabilecek.

Uygulamada hangi gelişmeler izlenmeli?

Yeşil Haber’in değerlendirmesine göre düzenlemelerin kamuoyu açısından izlenebilir karşılığı, saha raporu özetlerinin yayımlanması olacak. Tesisler ve tedarikçiler açısından ise değişikliklerin sınıflandırılması, ekipman ve belge kayıtlarının tutarlılığı ile uyum planlarının uygulanması öne çıkıyor.

Modüler reaktör tanımının mevzuata eklenmesi, gelecekteki başvuruların değerlendirilmesi için bir çerçeve oluşturuyor. Belirli bir projenin kapasitesi, finansmanı, lisansı ve üretime geçiş takvimi ise o projeye ilişkin ayrı karar ve açıklamalar üzerinden izlenebilecek.