Bakan Bayraktar, COP31’de Akkuyu’daki ilk reaktörün fiziksel başlatmasının birkaç hafta içinde yapılacağını ve elektrifikasyon için nükleere ihtiyaç olduğunu söyledi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 13 Kasım tarihli açıklamasına göre Bakan Alparslan Bayraktar, Antalya’daki BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) marjında Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’un düzenlediği “Dünya Atom Günleri” etkinliğinin açılışına katıldı. Bayraktar, 2035’e kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefine ulaşmak için nükleer enerjiye ihtiyaç olduğunu belirtti ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali’ndeki ilk reaktörün fiziksel başlatmasının “önümüzdeki birkaç hafta içinde” gerçekleştirileceğini söyledi. Bakan ayrıca Türkiye’nin 2050 için belirlediği 20 GW’lık nükleer kapasite hedefini, büyük reaktörler ve küçük modüler reaktörler (SMR) için ayrı rakamlarla yineledi.
Bayraktar COP31’de nükleer enerji hakkında ne söyledi?
Bayraktar, Türkiye’nin COP31’de dünyaya “hedeflerden eyleme geçmeyi” önerdiğini hatırlattı. Bakan, küresel ısınmayı 1,5 santigrat derecenin altında tutma hedefi ciddiye alınıyorsa bu yılların kritik olduğunu söyledi ve uluslararası topluma ikinci önerilerinin ekonomilerin elektrikleştirilmesi olduğunu ifade etti.
Bakan, “2035’e kadar ekonomilerimizde yüzde 35 elektrifikasyon hedefimiz var. Bunun iddialı ve zor bir hedef olduğunu biliyorum ama bunu yapmamız gerekiyor. Bunu başarmak için de nükleer enerjiye ihtiyacımız var” dedi. Elektriğin küresel nihai enerji talebindeki payını 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarmayı öngören bu hedef, Türkiye tarafından COP31 dönem başkanlığı kapsamında ortaya konmuştu. Yeşil Haber, hedefin ayrıntılarını ve elektrifikasyonun enerji güvenliği gündemine nasıl taşındığını Temmuz’da ele almıştı.
Bayraktar, daha sonra katıldığı “İnsanlar ve Gezegen İçin Nükleer Enerji” panelinde, Türkiye’nin bu alanda neler yaptığı sorusuna yanıt olarak Milli Enerji 2040 vizyonunu açıkladıklarını hatırlattı. Bakan, “2040 planımızın temel hedeflerinden biri ekonomimizi elektriklendirmek” dedi.
Akkuyu’da fiziksel başlatma ne anlama geliyor?
Fiziksel başlatma, bir nükleer reaktörün devreye alınmasında elektrik üretiminden önceki aşamadır. Rosatom’un VVER-1200 tipi reaktörlerdeki uygulamasında bu aşama, 163 yakıt demetinin reaktöre yüklenmesiyle başlıyor. World Nuclear News’in Rosatom açıklamalarına dayanan aktarımına göre yakıt yüklendikten sonra reaktör, tasarım gücünün yüzde 1’ine kadar olan asgari kontrol edilebilir güç seviyesine getiriliyor. Fiziksel başlatmayı güç başlatması, deneme işletmesi ve entegre testler izliyor.
Bu nedenle fiziksel başlatma, reaktörün elektrik üretmeye ya da şebekeye elektrik vermeye başladığı anlamına gelmiyor. Akkuyu’da kullanılan reaktörler de aynı VVER-1200 tasarımına sahip.
Akkuyu’nun takvimi nasıl ilerliyor?
Bakanlığın 9 Haziran 2026 tarihli açıklamasında, Akkuyu 1. ünitede gerçek yakıtla aynı boyut ve ağırlıkta ancak nükleer malzeme içermeyen 163 temsili yakıt demetinin reaktör basınç kabına yüklenmesinin tamamlandığı bildirildi. Bakanlık aynı açıklamada 1. üniteden ilk elektrik üretiminin 2026 sonuna kadar gerçekleştirilmesinin hedeflendiğini belirtmişti.
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev ise Ekim ortasında Rusya Enerji Haftası’nda yaptığı açıklamada, Aralık ayının ikinci yarısında planlanan fiziksel başlatma için takvime uygun ilerlediklerini söyledi. Bayraktar da 27 Ekim’de, ilk nükleer yakıtı birkaç hafta içinde yükleyerek fiziksel başlatmayı hedeflediklerini açıklamıştı. Yeşil Haber’in 28 Ekim’de aktardığı açıklamalara göre Akkuyu elektriğinin sistemde 2027’den itibaren kullanılması bekleniyor.
Yeşil Haber’in 13 Kasım’da aktardığı Rosatom açıklamasına göre, birinci ünitenin koruma kabuğundaki mukavemet ve sızdırmazlık testleri tamamlandı. Şirket, bu aşamanın soğuk ve sıcak denemelere geçiş hazırlıkları açısından önemini belirtti; açıklama gerçek yakıt yüklemesinin veya elektrik üretiminin başladığını bildirmiyor.
Bayraktar’ın 13 Kasım’daki ifadesi de aynı “birkaç hafta” vurgusunu taşıyor. İncelenen kaynaklarda, 1. üniteye gerçek nükleer yakıtın yüklendiğine dair bir açıklama yer almıyor. Akkuyu’nun ilk ünitesi başlangıçta 2023’te devreye alınacaktı; Yeşil Haber’in WNISR 2026 raporuna dayanan analizinde belirttiği gibi, takvim bu rapordan önce de kaymıştı.
2050 nükleer hedefinin dağılımı nasıl?
Bayraktar, büyük ölçekli nükleer reaktörlerden en az 15 GW ve küçük modüler reaktörlerden en az 5 GW kurulu güç oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Bakan, “Bu iki kaynağı bir araya getirerek 2050 yılında 20 gigavatlık kurulu nükleer güç kapasitesine ulaşmayı hedefliyoruz” dedi ve böylece elektrik ihtiyacının en az yüzde 10–12’sinin bu kaynaktan karşılanabileceğini ifade etti.
20 GW’lık toplam hedef ve büyük reaktörlerle SMR’ların birlikte değerlendirilmesi daha önce de açıklanmıştı. Bakanlığın 26 Kasım 2025 tarihli açıklamasında 2050 hedefi; dördü Akkuyu’da, kalanı Sinop ve Trakya’da olmak üzere 12 büyük reaktör ve bunlara ek 5.000 MW’lık SMR kapasitesi olarak ifade edilmişti. Bakanlığın 13 Kasım duyurusu ise büyük reaktör hedefini en az 15 GW, SMR hedefini en az 5 GW olarak veriyor.
Akkuyu’daki 1.200 MW’lık üniteler ölçü alınırsa 12 reaktör matematiksel olarak yaklaşık 14,4 GW’a karşılık geliyor. Ancak Sinop ve Trakya’da kurulacak reaktörlerin kapasitesi kesinleşmediği için bu hesap resmî planın bir dökümü olarak okunmamalı. Nükleerin elektrikteki payına ilişkin ifade de iki açıklamada farklı: Kasım 2025’te elektrik üretiminin en az yüzde 10–15’i, 13 Kasım’da ise elektrik ihtiyacının en az yüzde 10–12’si hedefleniyor.
Akkuyu, dört ünitesi tamamlandığında 4.800 MW kurulu güce ulaşacak. Yeşil Haber’in Ocak’ta aktardığı gibi santral tam kapasitede Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu karşılayabilecek. 2050’de 20 GW ile yüzde 10–12 hedefi birlikte okunduğunda, bu hesabın elektrik talebinin önümüzdeki dönemde önemli ölçüde artacağı varsayımına dayandığı görülüyor. Bu, elektrifikasyon hedefiyle de uyumlu bir beklenti.
İnsan kaynağı ve yerlilik
Bayraktar, Rusya ile kapsamlı bir nükleer iş birliği yürüttüklerini belirterek bugün Rus üniversitelerinden ve yüksekokullarından mezun olmuş 300’den fazla öğrencinin Akkuyu’da çalıştığını söyledi. Bakan bunu nükleer alandaki en büyük kazanımlardan biri olarak nitelendirdi ve daha fazla nükleer santral inşa etmek istediklerini vurguladı. Bayraktar, programın önemli parçalarından biri olan yerlileştirme oranının bugün yüzde 50’nin üzerine çıktığını da ifade etti. Bültende bu oranın neyi kapsadığı ve nasıl hesaplandığı belirtilmiyor.
Bu açıklamalar Türkiye için ne anlama geliyor?
Bayraktar, nükleer enerjiyi Türkiye’nin elektrifikasyon yaklaşımının bileşenlerinden biri olarak konumlandırıyor. Bu yaklaşımın uygulanmasında üretim kapasitesinin yanı sıra şebeke, depolama, talep esnekliği ve projelerin devreye giriş takvimlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Kısa vadede ise gözler Akkuyu’da. Fiziksel başlatma, Türkiye’nin ilk nükleer reaktörünün inşaat aşamasından işletmeye geçiş sürecine girmesi anlamına geliyor. Elektrik üretimi ve şebeke bağlantısı ise bu aşamadan sonra gelecek adımlar.
Bu açıklamalar neyi göstermez?
“Birkaç hafta içinde” ifadesi kesin bir tarih değil. Fiziksel başlatma elektrik üretimi değildir; şebeke bağlantısı ve ticari işletme ayrı aşamalardır. 2050 için açıklanan 20 GW, bir hedef olarak sunuluyor; Sinop ve Trakya’daki projeler için nihai yatırım kararı ya da imzalı bir yapım sözleşmesi bu açıklamada yer almıyor. Yüzde 35 elektrifikasyon hedefi de küresel ölçekte önerilen bir hedef; ülkeler için bağlayıcı bir yükümlülük değil.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Türkiye’nin elektrifikasyon sürecinde nükleer enerji, yenilenebilir kaynaklar, depolama ve şebeke yatırımları arasında nasıl bir denge kurulmalı?
Kaynaklar
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, “Akkuyu’da Önemli Prova”, 9 Haziran 2026.
World Nuclear News, “Fuel loading starts at Leningrad II-2” (VVER-1200 fiziksel başlatma süreci).
İlgili haberler
- Akkuyu 1. ünitede 8 günlük koruma kabuğu testleri tamamlandı
- Akkuyu’da ilk yakıt birkaç hafta içinde, elektrik 2027’de sisteme girecek
- WNISR 2026: Nükleer büyüme Çin’de, Akkuyu ve SMR takvimi
- Akkuyu NGS’de kritik eşik: 1. Ünite %99 tamamlandı, Bakan Bayraktar kontrol odasında
- COP31 yüzde 35 hedefiyle elektrifikasyonu enerji güvenliği gündemine taşıyor
