AB Konseyi, AB ETS kapsamında enerji yoğun sanayiye yaklaşık 121 milyon ek ücretsiz tahsisat sağlayacak değişiklik için müzakere pozisyonunu belirledi.
Hızlı bakış
- AB Konseyi, yaklaşık 121 milyon ek ücretsiz emisyon tahsisatı için müzakere pozisyonunu kabul etti.
- Komisyonun yaklaşık 6 milyar euroluk maliyet tasarrufu tahmini, paketin 88 milyon tahsisatlık bölümüne ilişkin.
- Öneri, ısı ve yakıt referans değerlerinden hesaplanan tahsisatları kapsarken belirli petrol ve gaz faaliyetlerini artışın dışında tutuyor.
- 2026’ya ait ek tahsisatların 2027 tahsisatıyla birlikte verilmesi öngörülüyor.
- Değişikliğin CBAM hesaplarına yansıtılması öngörülse de Türkiye’ye otomatik muafiyet sağlanmıyor.
- Nihai düzenleme için Avrupa Parlamentosu ile müzakere sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Avrupa Birliği Konseyi, 16 Eylül 2026’da Emisyon Ticaret Sistemi’nde (ETS) ısı ve yakıt referans değerleri üzerinden hesaplanan ücretsiz tahsisatların artırılmasına ilişkin pozisyonunu kabul etti. 2026–2030 dönemini kapsayan öneri, karbon kaçağı riski taşıyan sanayi faaliyetlerinin rekabet gücünü korumayı amaçlıyor. Avrupa Parlamentosu ile görüşmelerin ardından nihai metnin kesinleşmesi gerekiyor.
88 milyon tahsisata 33 milyon daha eklenmesi öneriliyor
Konseyin açıklamasına göre düzenleme, ücretsiz dağıtım için kullanılabilecek yaklaşık 88 milyon emisyon tahsisatını ilgili sektörlere yönlendirmeyi öngörüyor. Avrupa Komisyonunun tahmininde bu bölümün işletmeler için maliyet tasarrufu karşılığı yaklaşık 6 milyar euro.
Konsey, ETS koşullarının karşılanmaması nedeniyle dağıtılmayan yaklaşık 33 milyon tahsisatın da kullanılmasını öneriyor. Böylece iki kalemin toplamı yaklaşık 121 milyon tahsisata ulaşıyor. Açıklamadaki 6 milyar euro tahmini 88 milyonluk bölüme ilişkin; toplam paketin parasal değeri olarak okunmamalı.
Bu mekanizma, işletmelere nakit hibe ödenmesi yerine ücretsiz emisyon tahsisatı sağlanmasına dayanıyor. Düzenlemenin henüz müzakere aşamasında olması nedeniyle işletme bazındaki nihai kazanımlar kesinleşmiş değil.
Hangi sanayi faaliyetleri değişiklikten yararlanabilecek?
Önerinin kapsamını, ücretsiz tahsisat hesabında kullanılan ısı ve yakıt referans değerleri belirliyor. Dolayısıyla enerji yoğun sanayinin tamamına aynı oranda uygulanacak genel bir artış söz konusu değil.
Komisyonun 17 Temmuz 2026 tarihli teklifinde, haziranda güncellenen referans değerlerine ilişkin sanayi ve üye ülke itirazları ele alınıyor. Kamuoyu görüş sürecinde 400’ün üzerinde yanıt alındığı, görüşlerin önemli bölümünün ısı ve yakıt referans değerlerine odaklandığı belirtiliyor.
Teklif, bu değerlerden hesaplanan ücretsiz tahsisatı artırırken ürün referans değerleri üzerinden tahsisat alan faaliyetlerin olumsuz etkilenmesini önlemeyi hedefliyor. Bunun için artışın, sektörler arası düzeltme katsayısını devreye sokmayacak biçimde sınırlandırılması öngörülüyor.
Petrol ve gaz faaliyetleri için ayrı uygulama öngörülüyor
Konsey metni, belirli petrol ve gaz faaliyetlerini önerilen kolaylaştırmanın dışında tutuyor. NACE 0610, 0620, 1920 ve 4950 kodlarıyla tanımlanan faaliyetlerde mevcut azami güncelleme oranının korunması planlanıyor. Kapsam değerlendirmesinde tesisin faaliyet kodu ve tahsisat hesaplama yöntemi birlikte önem taşıyor.
2026’ya ait ek tahsisat neden 2027’de verilecek?
Müzakere metni, idari işlemleri azaltmak amacıyla referans değerlerinin 2027–2030 dönemi için değiştirilmesini, 2026’ya ait ek tahsisatların ise 2027 tahsisatıyla birlikte verilmesini öngörüyor.
Metindeki gösterge niteliğindeki hesapta, ısı ve yakıt referans değerleri 2021–2025 seviyelerinin yaklaşık %9 altında kalıyor. 2026–2030 dönemi ortalamaları sırasıyla terajul başına 43,0 ve 38,7 tahsisat olarak belirtiliyor. Bunlar nihai kabul edilmiş uygulama değerleri değil, Konseyin müzakere metnindeki göstergeler.
Türkiye’deki ihracatçılar açısından CBAM bağlantısı ne?
AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), 1 Ocak 2026’dan itibaren kesin dönem uygulamasına geçti. Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünleri kapsayan mekanizma, ithalatın gömülü emisyonlarına karbon maliyeti uygulanmasını amaçlıyor.
CBAM, AB ETS’deki ücretsiz tahsisatların kademeli azaltılmasıyla bağlantılı çalışıyor. Konsey metni de 2026 tahsisat değişikliğinin CBAM bağlamında yansıtılabilmesi için 2027 referans değerlerinin güncellenmesine işaret ediyor.
Bu bağlantıdan hareketle Türkiye’deki ihracatçılar için izlenecek konu, nihai değişikliğin ilgili ürünlerin CBAM hesabına nasıl aktarılacağı. Ancak öneri, Türkiye’ye otomatik muafiyet veya bütün ihracatçılara aynı oranda maliyet indirimi getirmiyor. Ürün, üretim süreci ve uygulanacak hesaplama kuralları belirleyici olacak.
Konseyin açıkladığı takvime göre müzakereler, Avrupa Parlamentosu kendi pozisyonunu belirledikten sonra başlayacak. İşletmelerin maliyet planlamasında, müzakere önerisi ile yürürlüğe giren düzenlemeyi ayırması gerekiyor.
Okura soru
AB’de ücretsiz tahsisatların artırılması önerisi, Türkiye’deki ihracatçıların karbon maliyeti ve yatırım planlarını nasıl etkileyebilir? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
İlgili haberler
- CBAM sertifika fiyatı ikinci çeyrekte 75,28 euro oldu
- CBAM ve yeni AB sanayi kuralları Türkiye’nin tedarik zincirini nasıl değiştiriyor
- CBAM baskısı, sanayi rekabeti ve finansman denkleminde yeni rota
© 2026 Yeşil Haber