8 finans kuruluşu Sivas ve Taşeli GES’e destek mektubu verdi: ACWA’nın işletme hedefi 2029

Sekiz uluslararası finans kuruluşu, ACWA’nın Sivas ve Taşeli’deki 2.000 MW’lık güneş santralleri için COP31’de destek mektubu imzaladı.

Türkiye–Suudi Arabistan yenilenebilir enerji paketinin ilk aşamasında finansman tarafında yeni bir adım atıldı. Antalya’daki COP31 zirvesinin marjında 11 Kasım’da, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Selman Al-Saud’un huzurunda, sekiz kalkınma ve ticari finans kuruluşu Sivas ve Karaman Taşeli’de kurulacak iki güneş enerjisi santralinin (GES) finansmanına yönelik bir destek mektubu imzaladı. ACWA’nın açıklamasına göre iki santral için işletmeye geçiş hedefi 2029. Kasım açıklamalarındaki bazı rakamlar, Şubat’taki imza töreninde açıklananlardan farklı.

Destek mektubunu kimler imzaladı?

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 11 Kasım tarihli açıklamasına göre mektubu imzalayan kuruluşlar şunlar:

REKLAM

• Asya Kalkınma Bankası (ADB)
• Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB)
• Deutsche Investitions- und Entwicklungsgesellschaft (DEG)
• Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)
• Uluslararası Finans Kurumu (IFC)
• İslam Kalkınma Bankası (IsDB)
• Société Générale
• Standard Chartered

Bakan Bayraktar tören sonrası yaptığı açıklamada, “İmzalanan anlaşma, toplam 5 bin megavatlık paketin 2 bin megavatlık kısmındaki finansal anlaşmaydı” dedi. Bayraktar aynı konuşmada “9 tane uluslararası kuruluş” ifadesini kullandı. Bakanlık bülteninin hem başlığında hem imzacı listesinde ise sekiz kuruluş yer alıyor.

Sivas ve Taşeli’deki santrallerin her biri 1.000 MW kurulu güce sahip olacak. Bakanlık bültenine göre ACWA, toplamda yaklaşık 1,6 milyar avroluk yatırımı temsil eden iki santrali 2029 yılında faaliyete geçirmeyi hedefliyor. Projelerin faaliyete geçtiğinde 1,3 milyon haneye elektrik sağlaması ve yılda yaklaşık 1,65 milyon ton karbondioksit emisyonunu önlemesi bekleniyor.

Destek mektubu neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?

ACWA da imzalanan belgeyi bir destek mektubu (letter of support) olarak tanımlıyor ve finansmanın düzenlenmesine yönelik bir adım olarak sunuyor. Bakanlık bülteni de imzayı, santrallerin “finansmanının düzenlenmesi yönünde önemli bir adım” olarak nitelendiriyor.

Destek mektubu, sekiz kuruluşun projelerin finansmanına desteğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte incelenen açıklamalar, kredi sözleşmelerinin tamamlandığını veya finansal kapanışın gerçekleştiğini doğrulamıyor. Mektubun hukuki bağlayıcılığı ve finansman yükümlülükleri, tam metni görülmeden değerlendirilemez. Destek mektubu, finansal kapanışın veya inşaat başlangıcının gerçekleştiğini tek başına göstermez.

Şubat’taki imzaların niteliği de bu açıdan önemli. ACWA’nın 20 Şubat açıklamasına göre o gün Bakanlıkla yatırım anlaşmasının, EÜAŞ ile de elektrik satın alma anlaşmasının “temel şartları” (key terms) imzalandı. Bu şartların nihai sözleşmelere dönüşüp dönüşmediği, incelenen Kasım açıklamalarında belirtilmiyor.

İncelenen açıklamalarda yer almayan bilgiler şunlar: toplam kredi tutarı, kuruluşların payları, borç ve öz kaynak oranı, finansal kapanış tarihi ve iki santralin temel atma tarihi.

Projelerin dayandığı hükümetlerarası anlaşmanın hukuki süreci ise tamamlanmış durumda. Anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan 7585 sayılı Kanun 27 Haziran’da, onaya ilişkin 11670 sayılı karar 28 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlandı. Bakanlığın 10 Kasım açıklamasına göre anlaşma 21 Ekim’de yürürlüğe girdi.

Şubat ve Kasım açıklamaları nasıl farklılaşıyor?

20 Şubat’taki imza töreninde açıklanan rakamlarla Kasım açıklamaları yan yana konduğunda, kapasite aynı kalırken takvim ve hane karşılığının farklı verildiği görülüyor.

Takvim: ACWA’nın 11 Kasım açıklamasında iki santral için işletmeye geçiş hedefi 2029 olarak veriliyor. Bakanlığın 20 Şubat metninde ticari işletme için 2028 başı hedefleniyordu. Aynı tarihli Yatırım Ofisi yazısında ise projelerin 2028 ve 2029’da tamamlanması öngörülüyordu. Şubat açıklamalarında farklı takvimler bulunduğundan, 2029 hedefinin önceki hedefe göre kesin bir erteleme olup olmadığı netleşmiş değil.

Hane karşılığı: Açıklamalarda kullanılan hane karşılığı değişirken toplam kapasite 2.000 MW olarak korunuyor. Yıllık üretim tahmini ve hane başına tüketim varsayımı birlikte açıklanmadığından, farkın hesap yönteminden mi yoksa üretim beklentisinden mi kaynaklandığı belirlenemiyor. Bu değişiklik tek başına santrallerin daha az elektrik üreteceğini göstermiyor.

Yatırım: Şubat’taki rakam dolar, Kasım’daki rakam avro cinsinden. İki rakamın aynı kalemleri kapsayıp kapsamadığı belirtilmediği için doğrudan karşılaştırılamıyor.

Alım fiyatı: ilk beş yıl daha yüksek

Şubat’ta kamuoyuna en çok yansıyan rakamlar, Sivas için 2,35 ve Taşeli için 1,99 avro sentlik kilovatsaat fiyatlarıydı. Bakanlığın 20 Şubat açıklaması, ilk beş yıl için 4,75 avro sent/kWh’lik bir fiyat uygulanacağını ve toplam alım süresinin 30 yıl olduğunu da belirtiyordu. Hükümetlerarası anlaşmanın yayımlanmış metnindeki tarifeler şöyle:

Tarifeler KDV hariç. Elektrik satın alma anlaşmasının alıcı tarafı, kamu şirketi Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ).

Finansörler Asya, Körfez ve Avrupa’dan

İmzacı listesi, birden fazla kuruluşun katılımıyla oluşturulması hedeflenen bir finansman yapısına işaret ediyor. Listede Asya merkezli iki çok taraflı banka (ADB ve AIIB), İslam Kalkınma Bankası, Avrupa’dan EBRD ve Alman kalkınma finansmanı kuruluşu DEG, Dünya Bankası Grubu’nun özel sektör kolu IFC ile iki uluslararası ticari banka yer alıyor.

Finansör çeşitliliği, mülkiyet çeşitliliği anlamına gelmiyor. ACWA, iki projenin de tamamen kendisine ait olduğunu belirtiyor. EBRD ve IFC’nin projeye ilgisi Şubat’ta da dile getirilmişti. Açıklanan sekiz imzacı arasında Türk bankası bulunmuyor.

Yeşil Haber, Şubat’ta paketi “Ucuz elektrik mi, stratejik bağımlılık mı?” sorusuyla ele almıştı. Kasım tablosu bu soruya yeni bir boyut ekliyor: Projeler Suudi şirketi ACWA’nın mülkiyetinde kalırken, finansman tarafında Asya’dan Avrupa’ya uzanan kuruluşların yer alması hedefleniyor.

Kalan 3.000 MW: rüzgâr, depolama ve hat

Sivas ve Taşeli, toplam 5.000 MW’lık paketin ilk 2.000 MW’ını oluşturuyor. Kalan 3.000 MW için iki ülke, 10 Kasım’da Antalya’da elektrik projelerinde iş birliğine ilişkin bir mutabakat zaptı imzaladı. Bakanlığın o günkü açıklaması, ikinci aşamada batarya depolamayla desteklenen rüzgâr santralleri ve HVDC iletim altyapısını öne çıkarıyordu. Bakanlığa göre planlanan 3.000 MW’lık rüzgâr kapasitesi, Türkiye’nin mevcut rüzgâr kurulu gücünün yaklaşık beşte birine karşılık geliyor.

Bayraktar 11 Kasım’da bu bölümün bir kısmının rüzgâr, bir kısmının güneş olabileceğini ve pakete depolamanın da katılmasının hedeflendiğini söyledi. Bakana göre elektriği Karaman’dan İstanbul’a ya da batıya taşıyacak yüksek gerilim hatları da eklendiğinde ikinci aşama 5–6 milyar dolarlık bir pakete karşılık geliyor. İkinci aşamanın kapasite dağılımı ve takvimi ile nihai yatırım bütçesinin kalemlere dağılımı açıklanmadı.

Bayraktar, Türkiye’nin 2040’ta rüzgâr ve güneşte 175.000 MW kurulu güce ulaşmayı hedeflediğini, bunun için her yıl yaklaşık 9.000 MW yeni kapasite eklenmesi gerektiğini de hatırlattı. Bakan, YEKA yarışmalarının yanı sıra hükümetlerarası anlaşmalar yoluyla da yeni yenilenebilir yatırımlar yapılacağını vurguladı.

Siz ne düşünüyorsunuz?

Bu ölçekteki yatırımlarda sizce hangi bilgiler öncelikle açıklanmalı: finansman koşulları, elektrik alım yükümlülükleri, yerlilik veya şebeke yatırımları? Görüşlerinizi bizimle paylaşın.

Kaynaklar: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (20 Şubat, 10 Kasım ve 11 Kasım 2026 açıklamaları), ACWA açıklamaları (20 Şubat ve 11 Kasım 2026), Resmî Gazete (27 Haziran 2026, 7585 sayılı Kanun; 28 Ağustos 2026, 11670 sayılı karar), Türkiye–Suudi Arabistan Hükümetlerarası Anlaşması metni, Yatırım Ofisi (invest.gov.tr).

İlgili haberler

• 3.000 MW’lık ikinci aşama: COP31’de Türkiye-Suudi rüzgâr, batarya ve HVDC mutabakatı
• Suudi sermayesiyle Türkiye’de 5.000 MW’lık yenilenebilir paket: Ucuz elektrik mi, stratejik bağımlılık mı?
• ACWA Power Türkiye’de 2 milyar dolarlık güneş enerjisi yatırımı planlıyor