Yeni gümrük paketi belirli batarya hücrelerine geçici vergi avantajı sağlarken solar cam ve yüksek gerilim şebeke ekipmanında korumayı artırıyor.

Hızlı bakış

• Belirli lityum iyon batarya hücrelerinde İGV 31 Aralık 2026 tarihine kadar %0 olarak uygulanacak.
• Solar camda bazı menşe grupları için %5, 170 kV üzeri seramik izolatörlerde ise %7 İGV uygulanacak.
• Koruma önlemleri yerli üretimi desteklerken panel ve şebeke yatırımlarında maliyet ve teslim süresi riski yaratabilir.
• Yapay zeka donanımına doğrudan yeni vergi getirilmezken etki elektrik şebekesi ve enerji depolama üzerinden oluşabilir.
• PET reçinesi ithalatına üç dönem boyunca ton başına 120, 115 ve 110 ABD doları ek mali yükümlülük uygulanacak.
• Paketin başarısı ithalat azalmasından çok temiz enerji kapasitesi ve yerli katma değer üzerindeki etkisiyle ölçülecek.

11 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ithalat düzenlemeleri, Türkiye’nin yeşil teknoloji tedarik zincirine birbirine zıt sinyaller veriyor. 8507.60 pozisyonundaki belirli lityum iyon batarya hücrelerinde ilave gümrük vergisi (İGV) 31 Aralık 2026’ya kadar %0 olarak uygulanırken, güneş paneli camlarında ve anma gerilimi 170 kV’ı geçen seramik izolatörlerde bazı menşe grupları için sırasıyla %5 ve %7 oranları getiriliyor.

Solar cam aynı zamanda haziran ayından bu yana damping soruşturması kapsamında bulunuyor. Bu nedenle paketin yeşil bilançosu yalnızca yerli üretimi koruyup korumadığıyla değil; üretim kapasitesi, fiyat, kalite, teslim süresi ve enerji yatırımlarının hızına etkisiyle birlikte ölçülmeli.

Karar paketi yeşil teknolojilerde hangi ürünleri etkiliyor

Düzenlemeler bir iklim veya enerji dönüşümü paketi olarak hazırlanmadı. Ticaret Bakanlığı amaçları yerli üretimi korumak, haksız rekabeti önlemek, istihdamı artırmak ve cari açığı azaltmak olarak açıklarken, sanayinin ara mamul ihtiyacının da gözetildiğini belirtiyor. Ancak enerji depolama hücreleri, solar cam ve yüksek gerilim ekipmanı gibi kalemler kapsama girince klasik ticaret politikasının sonuçları doğrudan yenilenebilir enerji yatırımlarına, şebeke dönüşümüne ve dijital altyapıya uzanıyor.

11506, 11508 ve 11509 aynı düzenleme değil

Aynı gün üç ayrı Cumhurbaşkanı Kararı yayımlandı. 11506 sayılı karar, İthalat Rejimi Kararı’ndaki temel gümrük vergilerini, bazı ek mali yükümlülükleri ve gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ayrımlarını değiştiriyor. Yeşil teknolojiler bakımından belirleyici ilave gümrük vergileri 11508 sayılı kararda, PET reçinesi için korunma önlemi ise 11509 sayılı ayrı kararda yer alıyor. Bu ayrım önemli; bir ürünün tarifede yeniden adlandırılması veya alt koda bölünmesi her zaman yeni bir vergi getirildiği anlamına gelmiyor.

11508 sayılı karar, gümrük vergisi muafiyetinden yararlanılarak gerçekleştirilen ithalatta İGV uygulanmayacağını hükme bağlıyor. Ayrıca yeni getirilen veya artırılan İGV’ler için kararın yayımını izleyen 30 gün içinde tescil edilen beyannamelerde önceki oranların uygulanacağı bir geçiş süresi bulunuyor. Dolayısıyla maliyet etkisi bütün ürünlerde 11 Temmuz sabahı aynı anda ve aynı ölçüde başlamıyor; ürünün GTİP’i, menşei, muafiyet durumu ve beyanname tarihi sonucu değiştiriyor.

Gözetim görünmeyen bir maliyet kanalı yaratabilir

Gözetim uygulaması doğrudan yeni bir vergi oranı ilan etmiyor. Ancak ithal malın beyan edilen birim kıymeti tebliğdeki gözetim kıymetinin altında kalırsa ithalatçıdan gözetim belgesi istenebiliyor; alternatif olarak ithalatçı ek kıymet beyanıyla gümrük kıymetini referans seviyeye yükseltebiliyor. Bu ikinci yol, verginin hesaplandığı matrahı büyütebildiği için fiili ithalat maliyetini artırabiliyor. Bu nedenle bazı sektörlerde paketin en sert bölümü vergi oranları değil, güncellenen gözetim birim fiyatları olabilir.

Belirli batarya hücrelerindeki geçici sıfır İGV depolamayı hızlandırır mı

11508 sayılı kararın en dikkat çekici yeşil teknoloji hükmü, 8507.60.00.00.21 GTİP kodundaki lityum iyon batarya hücrelerine ilişkin. Karar tablosunda bu pozisyon için bazı menşe gruplarında %30 İGV görünmesine karşın, karara eklenen dipnot bu pozisyondaki eşyanın ithalatında 31 Aralık 2026 tarihine kadar İGV’nin %0 olarak uygulanacağını belirtiyor. Muafiyet bütün lityum iyon bataryaları, tüm enerji depolama sistemlerini veya tamamlanmış üniteleri değil, bu belirli hücre pozisyonunu kapsıyor.

Kısa vadede paket üreticileri ve depolama projeleri kazanabilir

İGV’nin geçici olarak sıfırlanması, ithal hücre kullanarak batarya paketi, batarya yönetim sistemi ve enerji depolama sistemi üreten şirketlerin girdi maliyetini düşürebilir. Bu etki, depolamalı güneş enerjisi santrali ve rüzgar enerjisi santrali projeleri ile sanayi tesislerinin öz tüketim, yük kaydırma ve kesintisiz güç yatırımlarını kolaylaştırabilir. Ancak %30’luk verginin sıfırlanması, nihai batarya sisteminin fiyatının otomatik olarak %30 düşeceği anlamına gelmiyor. Hücrenin toplam sistem maliyetindeki payı, kur, navlun, diğer vergiler, entegrasyon giderleri ve tedarikçinin avantajı müşteriye ne ölçüde aktardığı belirleyici olacak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 2035’te rüzgar ve güneş kurulu gücünü 120 GW’a çıkarmayı ve her yıl en az 7,5-8 GW yeni kapasiteyi devreye almayı hedefliyor. Depolama sistemleriyle entegre yaklaşık 15 GW kapasiteli ön lisanslı güneş santrali de talebin önümüzdeki yıllarda güçlü kalacağına işaret ediyor. Bu ölçek, kısa vadede hücre arzını hızlandıracak bir köprü politikasını anlaşılır kılıyor; ancak geçici vergi avantajının hangi talep ve kapasite hesabına dayandığı kamuya açık biçimde ortaya konmuş değil.

Yerli hücre üretimi için ters teşvik riski var

Türkiye aynı anda yerli batarya hücresi üretimini de stratejik bir alan olarak büyütmeye çalışıyor. POMEGA, Ankara’daki tesisinde halihazirda 3 GWh kurulu LFP hücre kapasitesine sahip; ABD merkezli ONE ile yürüttüğü iş birliği kapsamında Türkiye’deki üretimin 2026’da 2 GWh ile başlaması ve 2027’de yıllık 5 GWh’ye ulaşması planlanıyor. Togg ile Farasis’in ortak girişimi Siro ise Gemlik’teki kampüsünde hücre üretimine başlamayı ve kapasiteyi ilerleyen yıllarda 20 GWh’ye çıkarmayı hedefliyor.

Bu takvim, sıfır İGV’nin yerli hücre kapasitesinin ölçeklenmeye çalışıldığı döneme denk geldiğini gösteriyor. Düzenleme, iç talebin yerli arzı aşacağı bir geçiş döneminde paket üreticilerine hücre sağlayan geçici bir köprü olabilir. Buna karşılık yerli alım, teknoloji transferi, araştırma-geliştirme, geri dönüşüm veya kapasite artışı gibi koşullara bağlanmazsa ithal hücreyi ucuzlatıp Türkiye’yi hücre üreticisinden çok paket montajcısına dönüştürme riski de taşıyor. Bu nedenle temel soru verginin sıfırlanıp sıfırlanmaması değil, sıfır vergi penceresinin yerli kapasiteye geçiş planıyla birlikte yönetilip yönetilmediği.

Solar cam ve şebeke ekipmanındaki koruma neyi değiştirir

Güneş paneli camlarının sınıflandırıldığı 7007.19.80.00.23 GTİP kodunda yeni tabloda bazı menşe grupları için %5 İGV yer alıyor. Solar camlara yönelik koruma yalnızca bu orandan ibaret değil; Çin, Malezya ve Vietnam menşeli 70.06 ve 70.07 pozisyonlarındaki solar camlara yönelik damping soruşturması da 19 Haziran 2026’dan beri sürüyor. Henüz kesinleşmiş bir dampinge karşı vergi bulunmuyor; ancak İGV ile soruşturma sonunda doğabilecek bir önlem birlikte değerlendirildiğinde solar cam çevresinde çok katmanlı bir koruma yapısı oluşuyor.

Yerli solar cam sanayisi korunurken panel üreticisinin girdisi pahalanabilir

Damping soruşturması Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları AŞ’nin başvurusu üzerine açıldı; başvuru Düzce Cam, Europen Endüstri, Çağdaş Cam, Okandan Cam, Salt Cam ve Camplaza Solar Cam tarafından desteklendi. Soruşturma tebliğine göre Çin, Malezya ve Vietnam menşeli ithalat 1 Ocak 2022-30 Eylül 2025 döneminde arttı; ithal fiyatların yerli üretim dalının yurt içi birim satış fiyatlarını kırdığı ve baskıladığı, üretim, yurt içi satış, nakit akışı, kapasite kullanım oranı, verimlilik ve pazar payı gibi göstergelerde bozulma yaşandığı değerlendirildi. Bunlar nihai hüküm değil, soruşturma açılmasına yeterli bulunan başlangıç tespitleri.

Koruma, yerli solar cam yatırımını ve tedarik güvenliğini destekleyebilir. Fakat panel üreticisi açısından cam bir girdidir. Yerli kapasite miktar, kalite, kaplama standardı, fiyat veya teslim süresi bakımından talebi karşılamazsa, korunan cam üreticisinin kazancı panel üreticisine daha yüksek maliyet ve daha düşük ihracat rekabeti olarak dönebilir. Solar cama %5 İGV uygulanması da panel fiyatının %5 artacağı anlamına gelmez; gerçek etki camın panel maliyetindeki payı, menşe, gözetim kıymeti, yerli alternatifin fiyatı ve maliyet aktarım oranı hesaplanmadan söylenemez.

Yüksek gerilim izolatörü küçük bir kalem, stratejik bir sinyal

8546.20.00.00.13 GTİP kodundaki, anma gerilimi 170 kV’ı geçen seramik elektrik izolatörleri bazı menşe grupları için %7 İGV ile listeye eklendi. Bu ürünün toplam bir iletim hattı veya trafo merkezi yatırımındaki payı sınırlı olabilir; dolayısıyla bir şebeke projesinin maliyetinin %7 artacağı ileri sürülemez. Ancak ürün, yenilenebilir enerji santrallerinin sisteme bağlanmasını sağlayan yüksek gerilim altyapısının doğrudan bir parçası olduğu için kararın yönü önem taşıyor.

Türkiye’nin 120 GW rüzgar ve güneş hedefi, güçlü ve modern bir şebeke altyapısına duyulan ihtiyacı da beraberinde getiriyor. Yerli izolatör üretimi talebi zamanında, uygun kalite ve rekabetçi fiyatla karşılayabiliyorsa %7 İGV tedarik zincirini güçlendirebilir. Kapasite veya teslim süresi yetersizse aynı vergi, bağlantı yatırımlarındaki darboğazı büyütebilir. Yeşil sanayi politikası açısından belirleyici veri vergi oranı değil; yerli üretimin gerçek kapasitesi, fiyatı ve proje teslim süresine etkisidir.

Yapay zeka için asıl risk çip değil elektrik altyapısı

İncelenen karar eklerinde grafik işlemci, ana işlemci, sunucu veya entegre devreleri doğrudan hedefleyen yeni bir tarife değişikliği görünmüyor. 11506 sayılı karar ekinde veri iletim ve yönlendirme cihazlarını kapsayan 8517.62.00.90.11 ve 8517.62.00.90.19 alt kodlarında temel gümrük vergisi tüm sütunlarda sıfır; ancak bu satırlar tek başına yapay zeka sunucularına veya veri merkezi donanımına verilmiş özel bir teşvik olarak okunamaz. Bu nedenle paketin yapay zeka üzerindeki olası etkisi doğrudan çip maliyetinden çok enerji altyapısı üzerinden aranmalı.

Veri merkezlerinin gümrükten önce elektrik sorunu var

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Energy and AI raporuna göre veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimi 2024’teki yaklaşık 415 TWh düzeyinden 2030’da yaklaşık 945 TWh’ye çıkabilir; bu, küresel elektrik tüketiminin yaklaşık %3’üne denk geliyor. Yapay zekaya yönelik hızlandırılmış sunucuların elektrik tüketiminin ise yılda yaklaşık %30 büyüyerek toplam artışın büyük bölümünü sürüklemesi bekleniyor. IEA, bu talebin karşılanmasında yenilenebilir enerjinin depolama ve güçlü şebeke altyapısıyla birlikte belirleyici rol oynayacağını, küresel artışın yaklaşık yarısının yenilenebilir kaynaklarla karşılanacağını öngörüyor.

Bu çerçevede belirli batarya hücrelerinde geçici %0 İGV, veri merkezlerinin kesintisiz güç kaynağı ve saha ölçekli enerji depolama yatırımları için olumlu bir girdi etkisi yaratabilir. Yüksek gerilim şebeke ekipmanındaki koruma ise yerli arz yeterli değilse bağlantı maliyeti ve süresi üzerinden ters yönde çalışabilir. Türkiye veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarını çekmek istiyorsa donanım ithalatı kadar şebeke bağlantı süresini, depolama kapasitesini, enerji verimliliğini ve elektriğin karbon yoğunluğunu da rekabet unsuru olarak ele almak zorunda.

PET önlemi döngüsel ekonomiyi destekler mi

11509 sayılı karar, 3907.61.00.00.00 GTİP kodunda yer alan ve viskozitesi 78 ml/g veya daha fazla olan PET reçinesi ithalatına üç dönem boyunca ek mali yükümlülük getiriyor. Tutar 19 Temmuz-30 Aralık 2026 döneminde 120 ABD doları/ton, 31 Aralık 2026-30 Aralık 2027 döneminde 115 ABD doları/ton ve 31 Aralık 2027-30 Aralık 2028 döneminde 110 ABD doları/ton olacak. Belirli ülke ve gümrük bölgeleri için ilk dönemde toplam 12.041 ton, ikinci ve üçüncü dönemlerin her birinde 24.081 ton tarife kontenjanı açılıyor; ülke veya gümrük bölgesi başına üst sınırlar sırasıyla 4.014 ton ve 8.027 ton olarak belirleniyor. Bu önlem İGV değil; gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı tahsil edilen bir korunma önlemi.

Birincil PET’in ithalat maliyetinin artması, geri dönüştürülmüş PET’in göreli ekonomik çekiciliğini artırabilir. Ancak kararda asgari geri dönüştürülmüş içerik, yeniden kullanım, ambalaj azaltımı, ürün başına malzeme verimliliği veya karbon yoğunluğu koşulu bulunmuyor. Bu nedenle çevresel sonuç otomatik olarak olumlu değil. Önlem, tamamlayıcı döngüsel ekonomi politikalarıyla birleştirilirse geri dönüştürülmüş PET talebini destekleyebilir; aksi halde yerli fosil bazlı birincil reçine üretimini koruyup ambalaj maliyetini yükseltmekle sınırlı kalabilir.

Yeşil sanayi politikası hangi koşullarla çalışır

Yerlilik, tek başına yeşillik değildir. Bir ürünün Türkiye’de üretilmesi; daha düşük karbonlu enerji kullanıldığı, kaynak verimliliğinin yüksek olduğu, atıkların geri kazanıldığı, teknolojinin yerlileştiği veya nihai yatırımın hızlandığı anlamına kendiliğinden gelmez. Aynı şekilde ithal bir girdinin ucuzlaması da tek başına yeşil dönüşüm değildir; ucuz girdi yerli üretim kabiliyetini aşındırıyorsa uzun vadede yeni bir dışa bağımlılık yaratabilir.

Koruma süresiz rant değil kapasite sözleşmesi olmalı

Solar cam ve şebeke ekipmanındaki koruma; kapasite artışı, fiyat performansı, kalite, teslim süresi, ihracat, araştırma-geliştirme ve ürünün karbon yoğunluğu gibi ölçülebilir yükümlülüklere bağlanmadığında sanayi dönüşümünden çok fiyat korumasına dönüşebilir. Belirli batarya hücrelerindeki geçici sıfır vergi de yerli hücre üretiminin devreye alınma takvimi, teknoloji transferi, yerli katma değer ve batarya geri dönüşümü hedefleriyle birlikte yönetilmediğinde montaj ekonomisini büyütebilir.

Kararın yeşil bilançosu hangi verilerle izlenmeli

Batarya tarafında ithal hücre hacmi, yerli hücre üretimi, kurulu depolama maliyeti, paket üretimindeki yerli katma değer ve geri dönüşüm oranı izlenmeli. Solar cam tarafında yerli kapasite, kapasite kullanım oranı, teslim süresi, panel maliyeti ve ihracat fiyatı birlikte açıklanmalı. Şebeke tarafında yüksek gerilim ekipmanının tedarik süresi, bağlantı kuyruğu ve trafo merkezi yatırım maliyeti takip edilmeli. Yapay zeka tarafında veri merkezlerinin elektrik kaynağı, enerji verimliliği, şebeke bağlantı süresi ve depolama kapasitesi ölçülmeli. PET tarafında ise geri dönüştürülmüş PET payı, ambalaj başına malzeme kullanımı ve toplama oranı açıklanmalı.

Bugünkü bilgilerle paketin yeşil bilançosu karma görünüyor: enerji depolama yatırımları için kısa vadede olumlu, yerli hücre üretimi için belirsiz, solar cam üreticileri için koruyucu, panel üreticileri ve güneş santrali maliyetleri açısından riskli, şebeke dönüşümünde yerli kapasiteye bağlı, yapay zeka donanımı bakımından doğrudan nötr fakat enerji altyapısı üzerinden etkili, PET tarafında ise döngüsellik koşulları olmadığı için çevresel sonucu açık değil. Kararların başarısı ne kadar ithalatı azalttığıyla değil, Türkiye’ye ne kadar temiz kapasiteyi ne kadar hızlı, uygun maliyetli ve düşük karbonlu biçimde kurdurduğu ile ölçülmeli.

Okura soru

Sizce Türkiye yeşil teknolojilerde yerli üretimi korurken enerji yatırımlarının maliyetini ve hızını nasıl dengelemeli? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.

Kaynak belgeler

Bu analiz, 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan üç Cumhurbaşkanı Kararının resmi metinlerine dayanıyor. İlgili belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir: 11506 sayılı İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar, 11508 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ve 11509 sayılı PET Resin İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar.

İlgili haberler

• Solar camda anti-damping soruşturması: Yerli üretim korunurken GES kurulum hızı yavaşlar mı?
• LFP bataryalara yeni gümrük vergisi uygulaması ve piyasa dinamikleri
• ASPİLSAN’ın LFP hamlesi: Türkiye pil üretiminde yetkinlik mi, ölçek mi?
• Solinved, BYD ile 2 GWh’lik LFP Blade hücre tedariki ve teknoloji transferi anlaşması yaptı
• Türkiye’nin Veri Vadisi’nde enerji sınavı: Yapay zeka yatırımları şebeke duvarına mı çarpıyor?
• Türkiye’de plastik depozito iade sistemi sahada ilk geri dönüşüm çıktısını verdi