Coğrafi veri izinlerinde yeni yönetmelik yürürlüğe girdi; elektrik ve doğal gaz dağıtım şirketlerinin muafiyeti kayıt şartına ve lisans kapsamına bağlı.
Hızlı bakış
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ticari amaçla coğrafi veri toplanması, üretilmesi, paylaşılması ve satılmasına ilişkin izin süreçlerini yeniden düzenledi. 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, başvuru, ücretlendirme, muafiyet ve afet çalışmalarında veri paylaşımına ilişkin hükümleri bir araya getiriyor.
Elektrik ve doğal gaz dağıtım şirketlerinde muafiyet nasıl uygulanacak?
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından elektrik veya doğal gaz dağıtım lisansı verilen tüzel kişiler, dağıtım lisansına konu faaliyetleri nedeniyle yürüttükleri coğrafi veri işlemlerinde izin alma ve izin bedeli ödeme yükümlülüğünden muaf tutuluyor. Bu muafiyetten yararlanmak için Bakanlığın elektronik altyapısına kayıt olmak gerekiyor.
Muafiyet; lisans kapsamındaki faaliyetler dolayısıyla verilerin toplanmasını, üretilmesini, paylaşılmasını veya satılmasını kapsıyor. Aynı verilerin dağıtım lisansına konu faaliyetler dışında ticari amaçla kullanılması halinde ise izin alınması ve izin bedelinin ödenmesi gerekiyor.
Bu nedenle dağıtım şirketleri açısından belirleyici olan, coğrafi verinin hangi faaliyet için kullanıldığı. Yönetmelik, muafiyeti şirketin bütün ticari faaliyetlerine değil, dağıtım lisansının kapsamına bağlıyor.
İzinler bir ile beş yıl arasında verilecek
Düzenleme, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki veriler üzerinde ticari faaliyet yürüten gerçek kişileri ve özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Başvuruların, izin konusu ticari faaliyete başlamadan önce Bakanlığın elektronik altyapısı üzerinden yapılması gerekiyor.
İzin belgesinin geçerlilik süresi, başvuru sahibinin talebi ve Bakanlığın onayıyla bir yıldan az, beş yıldan fazla olmayacak şekilde belirlenecek. İznin başlangıcı, başvurunun Bakanlıkça onaylandığı tarih olacak.
Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için ücret hesabında coğrafi veri tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve yıllık net satış veya satış hasılatı esas alınıyor. İlgili katsayılar, izin katsayısı bedeliyle çarpılarak tutar hesaplanıyor.
Metindeki 1.750 TL, 2024 yılı için tanımlanan izin katsayısı bedeli. Katsayı bedeli her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor; 1.750 TL bütün başvurulara uygulanacak sabit bir 2026 izin ücreti değil. Belirlenen izin bedelleri Bakanlığın döner sermaye işletmesi birim fiyat listesinde yayımlanacak.
Kamu için veri üretenlerin izin yükümlülüğü sürüyor
Kamu kurumları için hizmet alımı kapsamında coğrafi veri toplayan, üreten veya paylaşan gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, bu faaliyetleri için bedel ödemeden izin almakla yükümlü. Elde edilen verilerin ayrıca ticarete konu edilmesi, satılması veya paylaşılması halinde izin bedeli ödenecek.
İlk kez ticari faaliyete başlayan Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri de faaliyete başladıkları yıl izin bedelinden muaf olacak; izin alma yükümlülüğü devam edecek.
Afet çalışmalarında veri paylaşımı da düzenleniyor
Coğrafi veri izin sahiplerinin, izin kapsamındaki çalışmaları için her 12 ayda bir faaliyet raporu sunması ve verileri tanımlayan üst bilgileri Bakanlığın elektronik altyapısına kaydetmesi gerekiyor.
Afet ve acil durum yönetiminde kullanılmak üzere, Bakanlığın talebi üzerine ilgili coğrafi verilerin belirlenen teknik standartlarda ve bedelsiz paylaşılması öngörülüyor. Yönetmelik, bu paylaşımın izin süresi bittikten sonra da devam etmesini düzenliyor.
Yönetmelik 14 Ekim’de yürürlüğe girdi
Yeni yönetmelik, yayımlandığı 14 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. 10 Şubat 2021 tarihli Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Bu iki düzenleme kapsamında daha önce verilen izin ve lisans belgeleri, verildikleri sürenin sonuna kadar geçerli olacak.
Yeşil Haber’in değerlendirmesine göre enerji sektörü açısından izlenecek başlık, dağıtım şirketlerinin coğrafi veri kullanımını lisans kapsamındaki faaliyetler ve diğer ticari faaliyetler bakımından nasıl ayıracağı. Kayıt işlemleri, veri hizmeti sözleşmeleri ve Bakanlığın uygulama rehberi bu ayrımın sahadaki karşılığını belirleyecek.
Kaynaklar
İlgili haberler
- EPDK’nin bağlantı ve sistem kullanım yönetmeliği değişikliği Resmi Gazete’de yayımlandı
- Türkiye elektrik dağıtım sisteminin dönüşümü: SHURA 2025 üzerinden bir sinir ağı okuması
- MASS kullanıcı uygulaması pilotta: Elektrik tüketimi saatlik izlenebilecek
