Çin, Eylül 2026’dan bu yana lityum-iyon bataryalara yüzde 2 tüketim vergisi uyguluyor; standardı karşılayan sodyum-iyon ve katı hal bataryalar 2028 sonuna kadar muaf.
Çin Maliye Bakanlığı, Gümrük Genel İdaresi ve Devlet Vergi İdaresi’nin 16 Temmuz 2026 tarihli, 17 Temmuz’da kamuoyuna duyurulan 2026/20 sayılı ortak duyurusu 1 Eylül’den bu yana uygulanıyor. Düzenlemeyle lityum-iyon bataryaların 2015’ten beri süren 11 yıllık tüketim vergisi muafiyeti sona erdi. Sodyum-iyon ve katı hal bataryalara ise 2028 sonuna kadar geçerli, ulusal standarda uygunluk şartına bağlı bir muafiyet getirildi. Yakıt hücrelerinin muafiyeti sürdürüldü.
Düzenleme kâğıt üzerinde bir vergi değişikliği. Ancak hangi teknolojinin vergi ödeyip hangisinin ödemeyeceğini belirlediği için, dünyanın en büyük batarya üreticisinin sanayi tercihini de gösteriyor.
Vergi neyi, ne zaman kapsıyor?
Duyuruya göre lityum-iyon bataryalar, lityum birincil piller, cıvasız birincil piller, nikel-metal hidrit bataryalar ve vanadyum redoks akış bataryaları 1 Eylül 2026’dan itibaren yüzde 2 tüketim vergisine tabi. Oran 1 Eylül 2027’de yüzde 4’e çıkıyor. Fotovoltaik hücreler için 1 Nisan 2027’de yüzde 2, 1 Nisan 2028’de yüzde 4 vergi öngörülüyor.
| Ürün grubu | Vergi |
|---|---|
| Lityum-iyon, lityum birincil, cıvasız birincil, nikel-metal hidrit ve vanadyum redoks akış bataryaları | 1 Eylül 2026 yüzde 2 1 Eylül 2027 yüzde 4 |
| Fotovoltaik hücreler | 1 Nisan 2027 yüzde 2 1 Nisan 2028 yüzde 4 |
| Sodyum-iyon ve katı hal bataryalar, yakıt hücreleri; perovskit, tandem ve galyum arsenit güneş hücreleri | Muaf 1 Eylül 2026 – 31 Aralık 2028 |
Koşul: Muafiyet yalnızca ilgili ulusal standarda uyan ürünler için geçerli. Ulusal standardı olmayan ya da standarda uymayan ürünler muafiyetten yararlanamıyor.
Kaynak: Çin Maliye Bakanlığı, Gümrük Genel İdaresi ve Devlet Vergi İdaresi ortak duyurusu, 2026/20.
11 yıllık muafiyet sona erdi
Çin, bataryalara tüketim vergisini 2015’te getirmiş, enerji tasarrufu ve çevre koruma gerekçesiyle lityum-iyon dahil bir grup bataryayı muaf tutmuştu. Yeni düzenleme bu dengeyi değiştiriyor: Ana akım haline gelen lityum-iyon vergi ödemeye başlarken, ticarileşme aşamasındaki sodyum-iyon ve katı hal teknolojileri koşullu muafiyet kapsamına alınıyor. Lityum-iyondaki vergi yüzde 4’e ancak Eylül 2027’de ulaşıyor; geçiş kademeli.
Muafiyetin şartı: Ulusal standarda uygunluk
Muafiyet otomatik değil. Duyuruya göre vergi indirimi ya da muafiyetten yararlanacak ürünlerin ilgili ulusal standarda uyması gerekiyor. Vergi mükellefleri, ilk muafiyet başvurusundan önce yetkili bir test kuruluşundan ürünün standarda uygun olduğunu gösteren rapor almak zorunda.
Katı hal tanımı da sınırlı tutuluyor. Devlet Vergi İdaresi’nin soru-cevap açıklamasına göre katı hal batarya, iyonların yalnızca katı elektrolit üzerinden taşındığı bataryayı ifade ediyor. Sıvı ve katı elektrolidi birlikte kullanan yarı katı bataryalar bu tanıma girmiyor ve muafiyetten yararlanamıyor.
Sahadan gelen gelişmeler
Sodyum-iyonun ticari araç ve depolama uygulamalarında da gelişmeler yaşanıyor. Çinli HiNa Battery, 14 Ekim’de Wuhan’ın Jiangxia ilçesiyle yıllık 10 GWh kapasiteli bir sodyum-iyon üretim üssü için anlaşma imzaladı. İlk faz 3 GWh olarak planlanıyor; inşaatın 2027 başında başlaması, ilk üretimin 2027 sonundan önce gerçekleşmesi bekleniyor.
Ticari araç tarafında FAW Jiefang ve HiNa, 18 Haziran 2026’da, yani vergi duyurusundan önce, ortak bir test sonucu açıkladı. Şirketlerin bildirdiğine göre 339 kWh’lik sodyum-iyon paketi taşıyan elektrikli bir çekici, yaklaşık yedi ay süren ve 15 bin kilometreyi aşan testlerde eksi 40 derecede kullanılabilir kapasitenin yüzde 90’ından fazlasını korudu.
Standart tarafında da adımlar var. 28 Ağustos 2026’da yayımlanan GB/T 48072-2026, enerji depolama sistemlerinde kullanılan sodyum-iyon hücre ve bataryalar için güvenlik gerekliliklerini belirliyor ve 1 Mart 2027’de yürürlüğe giriyor. Bu standart sabit depolamayı kapsıyor; vergi muafiyetine dayanak olarak tanımlanmış bir düzenleme değil.
Vergi avantajı, maliyet avantajı değil
Muafiyet sodyum-iyona geçici bir vergi avantajı sağlıyor, ancak üretim maliyetinin lityum demir fosfat (LFP) bataryalardan düşük olduğunu göstermiyor. CarNewsChina’nın değerlendirmesine göre lityum fiyatlarındaki düşüş, sodyum-iyonun LFP karşısındaki olası maliyet avantajını daraltmış durumda.
Sodyum-iyonun kendi maliyet kalemleri de var. Anotta kullanılan sert karbonun işlenmesi ek maliyet ve karmaşıklık getiriyor. Enerji yoğunluğunun daha düşük olması, aynı enerji için daha büyük ya da daha ağır paket gerektirebiliyor. Bu nedenle teknolojinin ticari başarısı, düşük sıcaklık performansının öne çıktığı ve ağırlığın daha az kritik olduğu uygulamalara bağlı görünüyor: sabit depolama, ticari araçlar ve soğuk iklimler.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Türkiye’nin alacağı bataryalar bu vergiyi ödüyor mu?
Hayır. Çin’den doğrudan ihraç edilen bataryalar bu tüketim vergisinden muaf. İhracatçı bataryayı vergisi ödenmiş olarak başka bir üreticiden aldıysa, ödenen vergi kendisine iade ediliyor. Bu nedenle Türkiye’ye gelen hücre, batarya paketi ve depolama bataryalarının fiyatında bu vergi yer almamalı.
- Çin, 1 Ocak 2027’de bataryalardaki KDV ihracat iadesini kaldırıyor; tüketim vergisindeki muafiyet ve iade ise sürüyor.
- İstisna: Batarya bir elektrikli araca takılıp araç olarak ihraç edilirse, bataryanın ödediği tüketim vergisi iade edilmiyor. Bu kalem Çin’den gelen elektrikli araçların maliyetinde kalıyor.
- Fiyatı asıl etkileyebilecek kalem: KDV ihracat iadesi Nisan 2026’da yüzde 9’dan yüzde 6’ya indi ve 1 Ocak 2027’de tamamen kalkıyor. Bunun fiyatlara ne kadar yansıyacağı üreticilere ve pazar koşullarına bağlı.
Asıl sinyal ise teknoloji yönünde. Yeşil Haber’in Türkiye’nin depolama açığını ele alan dosyasında sodyum-iyon, LFP’nin yerine hemen geçecek bir çözümden çok, pilot projelerde ve belirli iklim koşullarında sınanması gereken stratejik bir seçenek olarak değerlendirilmişti. Çin’deki vergi farkı ve standartlaşma adımları, bu seçeneğin daha yakından izlenmesi için yeni bir gerekçe oluşturuyor.
Bu düzenleme neyi göstermiyor?
Vergi muafiyeti sodyum-iyonun LFP’den ucuz olduğunu kanıtlamıyor; yalnızca standardı karşılayan ürünler için 2028 sonuna kadar geçerli bir vergi farkı yaratıyor. Duyuru, verginin elektrikli araç ve depolama sistemi fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağına dair bir tahmin içermiyor. HiNa’nın Wuhan tesisi henüz planlama aşamasında; kapasite ve takvim şirket ve yerel yönetim açıklamalarına dayanıyor. FAW Jiefang test sonuçları şirketlerin bildirdiği verilerdir.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Vergi politikası bir teknolojinin yaygınlaşmasını hızlandırabilir mi, yoksa belirleyici olan yine maliyet ve performans mı olur? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
Kaynaklar
Çin Maliye Bakanlığı, Gümrük Genel İdaresi ve Devlet Vergi İdaresi, bazı bataryalara ilişkin tüketim vergisi politikasının düzenlenmesi hakkında ortak duyuru, No. 20 (2026), 16 Temmuz 2026.
Çin Devlet Vergi İdaresi, tüketim vergisi politikasına ilişkin soru-cevap (ihracat ve elektrikli araç örneği).
Çin Devlet Vergi İdaresi, yarı katı bataryaların muafiyet kapsamı dışında kaldığına ilişkin soru-cevap, Sina Finance aktarımı, 29 Ağustos 2026.
Çin Maliye Bakanlığı ve Devlet Vergi İdaresi, fotovoltaik ve diğer ürünlerde ihracat vergi iadesinin düzenlenmesi hakkında duyuru, No. 2 (2026).
HiNa Battery, FAW Jiefang ile sodyum-iyon ağır ticari araç testi duyurusu, 18 Haziran 2026.
CnEVPost, China to impose consumption tax on lithium batteries, exempting sodium-ion and solid-state cells, 17 Temmuz 2026.
CarNewsChina, China exempts sodium-ion batteries from tax as Hina targets 10 GWh commercial EV push, 1 Kasım 2026.
İlgili haberler
- CATL 60 GWh sodyum iyon anlaşması BESS pazarında ikinci kimya dönemini başlatıyor
- Türkiye’nin 33 GW’lık depolamalı RES ve GES proje havuzu neden yalnızca 1,1 saatlik?
