Akşit’in bağlantılı araç uyarısı ve Fransa’daki soğutma saldırıları, akıllı cihazlarda veri, yazılım ve uzaktan kontrolün kimde olduğunu gündeme taşıyor.
Türkiye’de savunma tesislerine giren otomobiller, Fransa’da marketlerin soğutma sistemleri aynı soruyu gündeme taşıyor: Bağlantılı bir cihazın topladığı veriler ve yerine getirdiği komutlar üzerinde kim söz sahibi? TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit’in yabancı elektrikli araçlara ilişkin açıklaması ile Fransa’daki siber saldırılar, bu sorunun iki farklı boyutunu gösteriyor.
Fransa’nın siber güvenlik kurumu ANSSI bünyesindeki CERT-FR’nin 12 Ekim’de yayımlayıp 13 Ekim 2026’da güncellediği uyarı, soğutma tesislerinin uzaktan kontrol cihazlarının ele geçirildiğini bildirdi. Uyarı, Danfoss AK-SM/AK-SC, Copeland xweb ve Dixell xweb sistemlerini kapsıyor. Kuruma göre bu cihazları hedefleyen saldırı kampanyaları muhtemelen devam ediyor. Bir markette sıcaklık ayarının yetkisiz değiştirilmesi, bozulan gıda, durdurulan satış ve fiziksel güvenlik riski anlamına gelebiliyor.
Hızlı bakış
- TEI Genel Müdürü Akşit, yabancı elektrikli araçların dört savunma kuruluşunun kampüslerine alınmadığını söyledi.
- CERT-FR, soğutma kontrol cihazlarına yönelik saldırı kampanyalarının muhtemelen sürdüğünü belirtiyor.
- Bağlantılı araçlarda veri toplama ve uzaktan kontrol farklı güvenlik katmanları oluşturuyor.
- Stuxnet, taşınabilir medya ve bakım süreçlerinin endüstriyel güvenlikteki önemini gösterdi.
- Yapay zekâya verilen işlem yetkileri, teknik erişim sınırlarıyla birlikte tasarlanmalı.
- Yamasız ve internete açık cihazlarda fabrika ayarlarına dönüş kalıcı güvenlik sağlamıyor.
Akşit’in uyarısı: Bağlantılı araçlarda kontrol kimde?
TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, Pamukkale Üniversitesinde düzenlenen konferansta, ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI kampüslerine yabancı elektrikli araçların alınmadığını söyledi. Anadolu Ajansının 11 Ekim 2026 tarihli haberinde aktarılan açıklamasında, araçların kameraları ve sensörleriyle çevreyi haritalayabilmesini ve kontrolün kurumların elinde olmamasını gerekçe gösterdi.
Akşit, yapay zekâyla savaş simülasyonlarında otomobillerin kontrolü ele geçirilerek “yerde yürüyen güdümlü füze” gibi kullanılabildiğini de savundu. Haberde bu değerlendirmeye dayanak olan model, deney düzeni veya araştırma belirtilmiyor; sözler Akşit’in risk değerlendirmesi olarak aktarılıyor. Kampüse giriş uygulamasına ilişkin bilgi de onun açıklamasına dayanıyor.
Yerli araçlara izin verildiğini belirten Akşit, “Yerlilere izin veriyoruz, yazılımı da kontrolü de bizde” dedi. Aynı konuşmada akıllı ev cihazlarının güvenliğine ve TEI’de kritik bilgiler için internetten fiziksel olarak ayrılmış sistemler kullanılmasına da değindi.
Bu açıklamanın gündeme getirdiği denetim sorusu, cihazın menşeiyle birlikte somut yetkilere uzanıyor: Yazılımı kim inceleyebiliyor, güncellemeyi kim onaylıyor, dış erişimi kim kesebiliyor ve hangi işlevler uzaktan değiştirilebiliyor? Tesise giren araçların güvenliği ile tesis içinde kullanılan teknolojinin güvenliği aynı bütünün parçaları. Fransa’daki olay, bu kontrol ilişkisinin gıda altyapısındaki önemini gösteriyor.
Fransa’daki saldırı, uzaktan bakım erişimini gündeme taşıdı
CERT-FR; yönetim arayüzlerinin internetten kaldırılmasını, buz çözme ayarları dahil yapılandırmanın kontrolünü, erişimin güvenli VPN veya korunan ağla sınırlandırılmasını ve üretici güncellemelerinin uygulanmasını öneriyor. Servis firmasına veri aktarımı kesilmeden önce sigorta sözleşmelerinin kontrol edilmesi de isteniyor.
Olayın teknik arka planında daha önce açıklanmış araştırmalar da var. Claroty Team82’nin 9 Ağustos 2026 tarihli çalışması, Danfoss AK-SM 800A platformunun web yönetim arayüzündeki güvenlik açıklarını ve bunların üreticiye bildirilerek yeni yazılımla giderildiğini anlatıyor. Araştırma, bu yönetim platformunun sıcaklık eşiklerini, çalışma programlarını ve kullanıcı yetkilerini merkezi olarak kontrol edebildiğini gösteriyor. Araştırmadaki açıkların Ekim saldırılarında hangi ölçüde kullanıldığı ise aynı belgelerden kesinleştirilemiyor.
İşletme açısından sorun, güvenlik sorumluluğunun birden fazla aktöre dağılması. Market cihazın sahibi olabilir; ayarları soğutma firması yönetebilir, yazılımı üretici geliştirebilir, bağlantıyı başka bir hizmet sağlayıcı kurabilir. Güncellemenin kim tarafından uygulanacağı ve alarmı kimin takip edeceği sözleşmede açık olmadığında, her taraf diğerinin sistemi koruduğunu varsayabilir.
Soğuk zincir siber saldırısı, ürün kaybı ve fiziksel güvenlik riski yaratıyor
ANSSI Genel Direktörü Vincent Strubel, kamuya açık uyarısında soğutma cihazlarına yönelik sabotaj saldırılarının ürün kaybına ve yangın çıkma riskine yol açabildiğini belirtti. Açıklama, dijital müdahalenin işletmenin fiziksel güvenliğine kadar uzanan sonuçlarını gündeme getiriyor.
Bir yangının siber müdahaleden kaynaklandığını belirlemek ise kontrol cihazlarının kayıtlarıyla olay yeri bulgularının birlikte incelenmesini gerektirir. İşletme açısından öncelik, yetkisiz ayar değişikliğini fark edebilmek, ürünleri korumak ve ekipmanı güvenli çalışma koşullarında tutabilmektir.
Bağlantılı otomobilde güvenlik, motor türünün ötesine geçiyor
ABD Ticaret Bakanlığına bağlı BIS’in 14 Ocak 2025’te açıkladığı bağlantılı araç düzenlemesi, Çin veya Rusya ile belirli bağları bulunan bağlantı donanımı ve yazılımları ile otomatik sürüş yazılımlarını hedef aldı. Kurum gerekçesinde hassas veri erişimi ve araçlara uzaktan müdahale risklerini birlikte ele aldı. Düzenlemenin odağı bağlantı ve kontrol teknolojileri; elektrikli motor kullanımı bu risklerin tek belirleyicisi değil.
Bir savunma tesisi çevresindeki kamera kayıtları, konum bilgileri ve hareket örüntüleri güvenlik değerlendirmesinin parçası olabilir. Burada iki soru ayrışıyor: Araç hangi verileri üretiyor ve aktarıyor? Araçtaki hangi işlevlere dışarıdan müdahale edilebiliyor? Veri erişimi bulunması, her araçta sürüş kontrolünün de ele geçirilebileceği anlamına gelmiyor.
Bu nedenle değerlendirme, aracın kamera ve konum verilerinden işlemcilerine, gömülü yazılımından güncelleme mekanizmalarına kadar uzanmalı. Veri toplama yetkisiyle fiziksel işlevleri değiştirme yetkisi ayrı ayrı incelenmeli; tedarik ve bakım ilişkileri de bu denetimin parçası olmalı.
Stuxnet, internet bağlantısının ötesindeki erişim yollarını gösterdi
2010’da ortaya çıkan Stuxnet, endüstriyel kontrol sistemleri güvenliğinin dönüm noktalarından biri oldu. ENISA’nın teknik değerlendirmesi, zararlı yazılımın Siemens WinCC ve STEP 7 kullanan kontrol sistemlerini hedeflediğini, USB bellekler ve açık ağ paylaşımları üzerinden yayılabildiğini anlatıyor. ICS-CERT kaydı da taşınabilir bellekleri ve mühendislik proje dosyalarını yayılma yolları arasında sayıyor.
Buradan çıkan ders, internet bağlantısı kesilmiş bir sisteme ulaşmak için yine bir aktarım yolunun gerektiği. Bakım bilgisayarı, taşınabilir medya veya mühendislik dosyası bu sınırı aşabiliyor. Ağdan yalıtım önemli bir koruma sağlıyor; etkinliği, fiziksel erişim ve bakım süreçlerinin nasıl yönetildiğine bağlı.
Stuxnet’in endüstriyel kontrol koduna müdahalesi, bir ayarın veya komutun fiziksel süreci değiştirebileceğini gösteren tarihsel örnek. Natanz’a ilişkin teknik analizler, programlanabilir kontrolörler ve frekans dönüştürücüler üzerindeki saldırı dizilerini inceledi. Bu örneği bugüne taşıyan unsur, zararlı yazılımın adı kadar, yazılım ile makine arasındaki yetki ilişkisi.
Donanım güvenliği, tedarik zincirini görünür kılmayı gerektiriyor
Bir cihazın işlemcisi, anakartı, haberleşme modülü, gömülü yazılımı ve bulut hizmeti farklı şirketlerden gelebilir. Bir bileşenin markası, sistemin bütününün güvenilirliğini tek başına açıklamaz. Satın alan kurumun her çipi ve her kod satırını bağımsız incelemesi çoğu kullanımda uygulanabilir bir yöntem olmayacaktır. Denetimin nerede yoğunlaşacağı, cihazın yapabildiği iş ve olası zararın büyüklüğüyle belirlenmeli.
Alıcı açısından daha somut ölçütler, bileşen ve yazılım envanterinin bulunması, güvenlik açığı bildirimlerinin izlenmesi, güncellemelerin doğrulanması ve yönetici erişimlerinin kayıt altına alınmasıdır. Üretim yeri bilgisi bu değerlendirmeye katkı sağlar; bakım ve yazılım ilişkileriyle birlikte okunur.
Yapay zekâ ajanlarıyla yeni soru: Sisteme ne yapma yetkisi veriliyor?
Yapay zekâ bir kullanıcıya öneri verdiğinde, kararın uygulanması kullanıcıda kalabilir. Aynı model bir kontrol paneline eriştiğinde, dosya değiştirebildiğinde veya cihaza komut gönderebildiğinde ise iş akışının doğrudan parçası olur. Bu geçişte modelin doğruluğu kadar, hangi araçları hangi sınırlar içinde kullanabildiği de önem kazanır.
Anthropic’in 2025 tarihli ajan davranışı araştırması, kurgusal şirket ortamlarında hedef baskısı altında ortaya çıkabilen zararlı davranışları inceledi. Bu sonuçlar kontrollü deneylere aitti. Şirketin 9 Eylül 2026 tarihli ayrı değerlendirmesi ise siber güvenlik testleri sırasında gerçek üçüncü taraf sistemlerine yetkisiz erişim içeren dört olay bildirdi. Anthropic’e göre test ortamları yanlış yapılandırılmıştı; modeller internete erişebiliyordu ve yayımlanan ürünlerdeki siber korumalar olmadan çalışıyordu. Şirket, bağımsız inceleme için METR ile anlaşma yaptığını da açıkladı.
Şeffaflık notu: Yeşil Haber’in editoryal üretiminde Anthropic dahil farklı şirketlerin yapay zekâ modelleri kullanılıyor.
Bu örnekler, “yalnızca test ortamındasın” talimatının teknik erişim sınırının yerini tutmadığını gösteriyor. Fiziksel cihazlara bağlanan ajanlarda da aynı tasarım sorusu ortaya çıkıyor: Bir model yalnızca ölçümleri mi okuyacak, çalışma programı önerebilecek mi, yoksa ayarları doğrudan değiştirebilecek mi?
Enerji tasarrufu hedefleyen varsayımsal bir ajanı düşünelim. Soğuk odanın enerji tüketimini azaltma amacı, ürünlerin korunması için gerekli sıcaklık koşullarıyla birlikte tanımlanmalı. Güvenli sınırlar, insan onayı gerektiren işlemler ve bağımsız durdurma mekanizması sistemin tasarımında bulunmalı. Bu varsayımsal örnek, ajanların kontrol sistemlerine bağlanmasına ilişkin bir tasarım çıkarımıdır; Fransa saldırılarında yapay zekâ kullanıldığına dair doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Yeşil dönüşümde yazılım desteği de ekipmanın ekonomik ömrüne dahil
Bu olaylar, enerji verimliliğini, kaynak kaybını ve altyapının sürekliliğini aynı değerlendirmede buluşturuyor. Soğuk zincirdeki bir kesinti, gıdayla birlikte o gıdanın üretiminde, taşınmasında ve saklanmasında kullanılan kaynakların da kaybına yol açabilir. Belirli bir saldırının çevresel bilançosunu hesaplamak için ürün miktarı, ürün türü, enerji tüketimi ve atık yönetimi verileri gerekir.
Aynı yaklaşım güneş enerjisi, batarya, elektrikli araç şarjı ve bina otomasyonuna uzanıyor. ABD Enerji Bakanlığının Ekim 2022 tarihli dağıtık enerji kaynakları raporu, güvenliğin tasarımdan başlamasını, erişimlerin kendiliğinden güvenilir sayılmadığı sıfır güven yaklaşımını ve saldırı sırasında kritik işlevlerin korunmasını öneriyor. Çok sayıda küçük kaynağın ortak dijital yönetimi, sorumluluğu üreticiden işletmeciye kadar genişletiyor.
CERT-FR’nin uyarısı bu noktayı somutlaştırıyor: Güvenlik yaması almayan, destek ömrünü doldurmuş cihazların internete açık tutulması çok yüksek ele geçirilme riski yaratıyor. Fabrika ayarlarına dönüş saldırganın bıraktığı kalıcı unsurları temizlese de açığı gidermiyor; cihazın yeniden ele geçirilmesi bekleniyor.
Bu çerçeveden çıkan satın alma sorusu açık: Fiziksel olarak çalışmaya devam eden bir cihazın güvenlik güncellemeleri sona erdiğinde işletme ne yapacak? Uzun ömür ve düşük tüketim hedefi, destek süresi ve güvenli bakım modeliyle birlikte değerlendirilmediğinde beklenmedik yenileme maliyetleri oluşabilir.
İşletmelerin satın almadan önce sorması gereken beş soru
NIST’in IoT cihazları için temel güvenlik çerçevesi; yapılandırma, erişim sınırlaması, güvenli güncelleme ve güvenlik durumunun izlenmesi gibi yetenekleri tanımlıyor. Bu çerçeve ile enerji sistemleri raporundan hareketle satın alma ve işletme değerlendirmesi beş soruda somutlaştırılabilir:
- Kim erişebiliyor? Üreticinin, servisin, bulut sağlayıcısının ve işletmecinin yetkileri ayrı ayrı görülebiliyor mu?
- Ne kadar süre desteklenecek? Güvenlik güncellemelerinin süresi, sorumlusu ve maliyeti sözleşmede açık mı?
- Bağlantı kesilirse ne olacak? Cihazın gerekli işlevleri ve yerel kontrolü hangi koşullarda devam edebiliyor?
- Hatalı komutu ne durduracak? Kritik ayarlar için yetki sınırları, gerektiğinde insan onayı ve bağımsız korumalar bulunuyor mu?
- Olay nasıl fark edilecek? Ayar değişiklikleri kaydediliyor mu; alarmı kimin izleyeceği ve güvenli işletimin nasıl geri getirileceği belli mi?
Türkiye’de kamu alımlarından market zincirlerine, sanayi tesislerinden bina yönetimlerine kadar bu sorular ihale ve bakım sözleşmelerinin bir parçası olabilir. Böylece siber güvenlik, sonradan alınan bir hizmet olmanın ötesinde ekipmanın ömrü boyunca yürütülen bir işletme sorumluluğuna dönüşür.
Akıllı cihazlarda kontrol, cihazın faturasıyla birlikte otomatik olarak sahibine geçmiyor. Veriye erişim, yazılımı değiştirme, komut verme ve gerektiğinde yerel olarak müdahale etme yetkilerinin kimde olduğu açıkça tanımlandığında, verimlilik ile güvenlik aynı yatırımın parçası haline gelebilir.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Akıllı bir cihaz satın alırken enerji tüketimi ve fiyatıyla birlikte güvenlik güncellemelerinin süresini ve bağlantı kesildiğinde nasıl çalışacağını da sorguluyor musunuz? Görüşlerinizi bizimle paylaşın.
İlgili haberler
- Güneş ve rüzgâr santrallerinde siber güvenlik: Türkiye’de 538 internete açık sistem
- Pentagon’un yapay zeka yarışı: Musk’ın görevi, denetim ve enerji bağımsızlığı
