Makine güvenliğinde 2027 kuralları: Kritik yazılıma müdahale izlenecek

Makine Emniyeti Yönetmeliği, güvenlik açısından kritik yazılım ve verilerin korunmasını düzenliyor; temel hükümler 20 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, makinelerin tasarımından piyasaya sunulmasına kadar uygulanacak sağlık ve güvenlik kurallarını yeniledi. 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), güvenlik açısından kritik yazılımın korunmasını, kontrol sistemlerine müdahalelerin izlenmesini ve öğrenen sistemlerin güvenli davranmasını da düzenliyor.

Kritik yazılım ve veriler nasıl korunacak?

Yönetmeliğin EK-3 bölümüne göre, başka bir cihazın bağlanması veya uzaktaki bir cihazla iletişim kurulması makinede tehlikeli bir duruma yol açmayacak şekilde tasarlanmalı. Güvenlik açısından kritik yazılım ve veriler, kazara veya kasıtlı bozulmaya karşı korunmalı.

Makinenin güvenli çalışması için yüklü yazılımın tanımlanması ve bu bilginin erişilebilir olması gerekiyor. Yazılıma müdahale veya yapılandırma değişikliğine ilişkin kanıtların da toplanması öngörülüyor. Böylece güvenlik değerlendirmesi, fiziksel aksamla birlikte makinenin hangi yazılımla ve hangi değişikliklerle çalıştığını da kapsıyor.

Öğrenen makineler için güvenlik sınırları

Kontrol sistemleri, koşullar ve riskler açısından uygun olduğunda, üçüncü tarafların makul ölçüde öngörülebilir kötü niyetli girişimlerine dayanabilecek şekilde tasarlanacak. Güvenlik işlevlerinin sınırları, imalatçının risk değerlendirmesinde belirlenecek; öğrenme aşaması dahil, tehlikeli duruma yol açabilecek değişikliklere izin verilmeyecek.

Tamamen veya kısmen kendi kendine gelişen davranışa sahip sistemlerde, makinenin tanımlanmış görev ve hareket alanının dışına çıkmasının önlenmesi isteniyor. Makinenin güvenliğini korumak için düzeltilebilmesi de tasarım koşulları arasında bulunuyor.

Düzenleme hangi ürünleri ve işletmeleri kapsıyor?

Yönetmelik; makineleri, değiştirilebilir teçhizatı, emniyet aksamlarını, kaldırma aksesuarlarını ve kısmen tamamlanmış makineleri kapsıyor. İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcıların yükümlülükleri ayrı ayrı düzenleniyor. Yazılım dahil dijital bileşenler de koşulları karşılamaları halinde emniyet aksamı olarak değerlendiriliyor.

Kapsam, bütün bağlantılı cihazlara otomatik olarak yayılmıyor. Belirli elektrikli ekipman veya telsiz ekipmanı mevzuatına giren ev aletleri ile ilgili tip onayı mevzuatındaki motorlu taşıtlar için istisnalar bulunuyor. Bu nedenle bir ürünün tabi olduğu kurallar, kullanım amacı ve teknik kapsamıyla birlikte değerlendirilecek.

Temel hükümler 20 Ocak 2027’de uygulanacak

Yönetmeliğin kapsam, bazı idari işlemler ve geçiş düzenlemeleri dahil belirli hükümleri 16 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Diğer hükümler için yürürlük tarihi 20 Ocak 2027 olarak belirlendi.

Bu tarihten önce eski Makina Emniyeti Yönetmeliği’ne uygun olarak piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulmasına geçiş hükmüyle imkân tanınıyor. Eski düzenlemeye göre verilen AT tip inceleme belgeleri ve onay kararları da süreleri dolana kadar geçerliliğini koruyor.

Sanayide dijital kontrolün güvenliği öne çıkıyor

Yeşil Haber’in değerlendirmesine göre düzenleme, makine tedarikinde yazılımın tanımlanması, değişikliklerin izlenmesi ve güvenlik sınırlarının korunmasını daha somut denetim başlıkları haline getiriyor. Üretim tesisleri açısından bu başlıklar, çalışan güvenliğiyle birlikte ekipmanın güvenilir çalışması ve üretim sürekliliği bakımından önem taşıyor.

Akıllı cihazlarda kontrol ve siber güvenlik dosyamızda ele aldığımız bakım erişimi ve yazılım yetkileri, yeni yönetmeliğin kapsadığı makinelerde tasarım ve uygunluk değerlendirmesiyle birlikte okunabilecek.

Kaynaklar

• Resmî Gazete: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), 16 Ekim 2026, sayı 33402; madde 2, 4, geçici madde 1 ve madde 52
• Makine Emniyeti Yönetmeliği ekleri: EK-3, bölüm 1.1.9 ve 1.2.1

İlgili haberler

• Fransa’da soğutma sistemlerine siber saldırı: Akıllı cihazlarda kontrol kimde?
• Güneş ve rüzgârda siber risk: Türkiye’de 538 sistem internete açık
• ABD su tesisleri siber saldırı alarmı, Türkiye için yol haritası