Yeşil amonyak, yenilenebilir elektrikle üretilen hidrojenin havadan ayrılan azotla birleştirilmesiyle elde edilen amonyaktır. İngilizcede green ammonia veya renewable ammonia olarak anılır. NH₃ molekülü, üretim yöntemi değiştiğinde başka bir maddeye dönüşmez; yeşil nitelemesi üretim zincirini anlatır.
Yeşil amonyak nasıl üretilir?
Önce suyun elektrolizi ile hidrojen elde edilir. Havadan ayrılan azot, hidrojenle Haber Bosch sentezinde tepkimeye girer. Yüksek sıcaklık, basınç ve katalizör kullanılan bu aşamanın toplam tepkimesi N₂ + 3 H₂ → 2 NH₃ şeklindedir. IRENA ve AEA raporu, yenilenebilir hidrojen ve elektrikten amonyağa uzanan bu zinciri açıklar.
Uluslararası Enerji Ajansının amonyak yol haritasına göre amonyak, mineral azotlu gübrelerin temel girdisidir; ayrıca çeşitli kimya sanayisi uygulamalarında kullanılır. Üretimde fosil kaynaklı hidrojenin yerine yenilenebilir hidrojen koymak, bu mevcut kullanım alanlarını dönüştürmenin yollarından biridir.
100 kilogramda ne kadar hidrojen bulunur?
Öğretici bir kütle hesabında azotun atom kütlesini yaklaşık 14, hidrojeninkini 1 alalım. NH₃ içindeki hidrojen payı 3 ÷ (14 + 3) ≈ yüzde 17,6 olur. Böylece 100 kg saf amonyakta yaklaşık 17,6 kg kimyasal olarak bağlı hidrojen bulunur. Bu, depoda serbest hidrojen bulunduğu veya ayrıştırmada tamamının kayıpsız geri alınacağı anlamına gelmez. Üretim ve yeniden ayrıştırma enerji gerektirir.
Türkiye’den ilgili bir örnek, Yeşil Haber’in 2 Kasım 2025 tarihli Tekfen yeşil amonyak incelemesidir. Haberde 60 MW elektrolizör kapasitesi ve yıllık 50 bin ton üretim hedefi aktarılır. Bunlar proje ölçeği ve hedeftir; gerçekleşmiş yıllık üretim değildir. MW güç birimidir, ton ise ürün kütlesini gösterir.
Yeşil amonyak neden sıfır etki demek değildir?
Amonyak enerji taşıyıcısı olarak değerlendirilebilir; birincil enerji kaynağı değildir. Fosil hidrojen üretiminde karbon yakalama kullanılmasıyla elde edilen düşük karbonlu amonyak da aynı yenilenebilir üretim yolu değildir. Renk adının yanında gerçek üretim verisi ve yaşam döngüsü emisyonları incelenmelidir.
Molekül karbon içermez; buna rağmen üretim, taşıma ve kullanım zinciri otomatik olarak emisyonsuz olmaz. Yakıt kullanımında azot oksitleri ve güçlü sera gazı N₂O oluşumu kontrol edilmelidir. Amonyağın toksik niteliği de uygun endüstriyel depolama ve güvenlik önlemleri gerektirir.
