SBTi, otomotiv sektörü için hazırladığı net sıfır standart taslağını ikinci kez görüşe açtı. Taslak, özellikle Kapsam 3 Kategori 11 emisyonlarına odaklanarak hedef belirleme yaklaşımını sıkılaştırıyor ve düşük emisyonlu araç tanımı yerine sıfır emisyonlu araç yaklaşımını öne çıkarıyor.
Hızlı bakış
- SBTi, otomotiv net sıfır standart taslağını ikinci kez kamuoyu görüşüne açtı ve süreç 3 Şubat 2026–22 Mart 2026 arasında yürütülüyor.
- Taslak, otomotivde emisyon hedeflemesinin ağırlık merkezini Kapsam 3 Kategori 11 yani satılan ürünlerin kullanım emisyonlarına daha net biçimde kaydırıyor.
- Düşük emisyonlu araç yaklaşımı yerine ZEV odağı güçlenirken şirketlere emisyon yoğunluğu hedefi veya ZEV satış payı hedefi gibi iki yöntem sunuluyor.
- Taslak, Kurumsal Net Sıfır Standardı V2 ile hizalanmayı hedefleyerek şirket geneli ve sektör özelindeki hedef mantığını aynı çizgide tutmayı amaçlıyor.
- WLTP düzeltme faktörleri ve biyoyakıt emisyon faktörleri gibi teknik girdiler güncellenirken BEV ve FCEV verimlilik verileri yeni sürüme yansıtılıyor.
- Nihai standart yayımlandığında SBTi’nin Land Transport Guidance içindeki otomotiv bölümlerinin yerini bu sektörel net sıfır standardının alması bekleniyor.
İkinci kamuoyu görüşü dönemi: 3 Şubat 2026–22 Mart 2026 takvimi
Bilim temelli hedefler yaklaşımını şirketlere uyarlayan Science Based Targets initiative (SBTi), otomotiv sektörü net sıfır standardının ikinci kamuoyu görüşü taslağını yayımladı. SBTi’nin resmi duyurusuna göre görüş toplama süreci 3 Şubat 2026’da başladı ve 22 Mart 2026’ya kadar devam edecek. Bu süreçte paydaşlardan gelen geri bildirimler, standardın nihai sürümünün hem uygulanabilir hem de iddialı olmasına katkı sağlamak amacıyla toplanıyor.
SBTi, ikinci taslakla birlikte pilot test çalışmalarını da paralel yürütmeyi planlıyor. Kamuoyu görüşü ve pilot testten gelen geri bildirimlerin analiz edilmesinin ardından metin revize edilecek; nihai sürümün SBTi Teknik Konseyi ve ilgili yönetişim organlarının onay sürecine taşınması hedefleniyor.
Ne değişiyor: Kapsam 3 Kategori 11 ve ZEV odağıyla yeni hedefleme mantığı
İkinci taslakta en belirgin yön değişimi, otomotivde emisyon muhasebesinin ağırlık merkezinin daha net biçimde Kapsam 3 Kategori 11’e, yani satılan ürünlerin kullanımından kaynaklanan emisyonlara kayması. SBTi’nin değişiklik özeti dokümanı, otomobil üreticileri için daha önce kullanılan birleşik metrik yaklaşımının yeniden düzenlendiğini ve odağın Kapsam 3 Kategori 11 emisyon yoğunluğuna taşındığını ortaya koyuyor.
Taslağın bir diğer kritik revizyonu, düşük emisyonlu araç kavramının yerine sıfır emisyonlu araç yaklaşımının getirilmesi. SBTi, düşük emisyonlu araç (LEV) tanımını sıfır emisyonlu araç (ZEV) tanımına dönüştürerek, hedefleme dilini daha net sınırlar ve daha güçlü bir yönlendirme ile kurmayı amaçlıyor.
Taslak, otomotiv için geliştirilen bu çerçevenin SBTi’nin güncellenen Kurumsal Net Sıfır Standardı V2 ile uyumlu hale getirilmesini de hedefliyor; böylece şirketler için şirket geneli ve sektör özelinde hedef set etme mantığı arasında kopukluk oluşmaması amaçlanıyor.
İki yol sunuluyor: Emisyon yoğunluğu hedefi ya da ZEV satış payı ölçütü
SBTi’nin ana değişiklikleri arasında, hedef belirleme için iki alternatif yolun daha açık kurgulanması öne çıkıyor. Şirketler, Kapsam 3 Kategori 11 emisyon yoğunluğunu temel alan bir hedef set edebiliyor ya da ZEV satış payı ölçütünü hedefleme yöntemi olarak seçebiliyor. Değişiklik özeti dokümanında, bu iki yaklaşımın aynı anda zorunlu tutulmadığı, şirketlere seçenek tanındığı ifade ediliyor.
SBTi, bu iki yolun farklı metrikler kullanmasına rağmen uzun vadeli dekarbonizasyon sonucunun tutarlı kalmasını şart koşuyor; yani ZEV satış payı hedefi, mutlak Kapsam 3 Kategori 11 azaltım hedefiyle aynı sertlikte bir yolak gerektiriyor.
Neden şimdi: 1,5°C uyumu, geri bildirimler ve ICE çıkış çizgisi
SBTi, ilk taslağın 12 Haziran 2025–11 Ağustos 2025 döneminde kamuoyu görüşüne açıldığını ve çeşitli kanallardan geri bildirim alındığını belirtiyor. İkinci taslak, bu geri bildirimlerin yanı sıra uzman danışma grupları ve teknik süreçlerden gelen içgörülerle güncellendi. Değişiklik dokümanı, revizyonların Ağustos 2025–Şubat 2026 arasında yapıldığını ve ikinci taslağın bu dönemin çıktısı olduğunu kaydediyor.
SBTi’nin değişiklik notlarında dikkat çeken bir unsur da, bazı paydaşların 2030–2040 dönemine ilişkin hedeflerin sektör için zorlayıcı olduğuna yönelik itirazlarının kayıt altına alınması. Buna karşın SBTi, 1,5°C ile uyumlu yolak seçimi çerçevesine bağlı kalarak temel yolakları bu aşamada değiştirmediğini ifade ediyor.
SBTi daha önce kara yolu taşımacılığı rehberinde ana pazarlarda 2035’e kadar içten yanmalı motorlu (ICE) binek araç ve hafif ticari araç satışlarının sonlandırılmasına dönük taahhüt çerçevesini açıklamıştı; otomotiv net sıfır standardı, bu çizgiyi Kapsam 3 Kategori 11 hedeflerine ve ZEV metriklerine daha doğrudan bağlamaya çalışıyor.
Uygulamada zor kısım: Veri disiplini, bölgesel bağlam ve teknik güncellemeler
İkinci taslakla birlikte hedeflerin omurgası daha fazla Kapsam 3 Kategori 11’e dayandığı için, otomotiv şirketlerinin ürün portföyü, bölgesel kullanım koşulları, enerji sistemi dönüşümü ve test çevrimleri gibi değişkenleri daha disiplinli yönetmesi gerekecek. Değişiklik özeti dokümanı, WLTP düzeltme faktörlerinin ve biyoyakıt emisyon faktörlerinin güncellenmesi ile BEV ve FCEV verimlilik verilerinin yeni sürüme yansıtılması gibi teknik güncellemeleri de içeriyor.
Taslak, aynı zamanda altyapı ve teknoloji farklarını yansıtabilmek için bazı hedef hesaplamalarında bölgesel bağlamı daha iyi gözeten yakınsama tarihleri ve ağırlıklandırma seçenekleri de öneriyor. Bu yaklaşım, küresel ölçekte tek tip bir yol yerine kontrollü farklılaşmaya alan açıyor.
Türkiye açısından anlamı: İhracat, tedarik zinciri ve finansman eşiği
Bu standart, doğrudan bir regülasyon olmasa da, otomotivde küresel tedarik zincirleri ve finansman kanalları açısından fiili bir uyum eşiği oluşturabilir. Avrupa pazarıyla yüksek entegrasyona sahip üreticiler ve tedarikçiler için, ürün kullanım emisyonu performansı ve sıfır emisyonlu araçlara geçiş metriği, hem müşteri talepleri hem de sürdürülebilir finansman kriterleri içinde daha görünür hale gelebilir.
Özellikle Avrupa merkezli OEM’lerin tedarik zincirinde yer alan Türk tedarikçiler için, Kapsam 3 Kategori 11’e bağlı hedefler ve ZEV satış metrikleri, sadece çevresel uyum değil, tedarikçi seçimi, uzun vadeli tedarik sözleşmeleri ve sürdürülebilir finansman erişimi açısından da yeni bir eşik koşul haline gelebilir.
Ne izlenecek: Nihai standart, Land Transport Guidance geçişi ve ZEV tanımı
Görüş toplama süreci 22 Mart 2026’da kapanacak. Sonraki aşamada SBTi’nin kamuoyu görüşü ve pilot test çıktıları üzerinden standardı revize etmesi ve nihai metni teknik onay süreçlerine taşıması bekleniyor. Standart nihai hale geldiğinde, SBTi’nin mevcut Land Transport Guidance dokümanında otomotivle ilgili bölümler yerini bu sektörel net sıfır standardına bırakacak.
Bu başlıkta en kritik izleme alanları; ZEV tanımının sınırları, Kapsam 3 Kategori 11 hedeflerinin uygulanabilirlik koşulları, bölgesel ağırlıklandırma seçenekleri ve hesaplama varsayımlarının tedarik zinciri üzerindeki etkileri olacak. Düşük emisyonlu araç tanımının ZEV ile değiştirilmesi, şirketlerin sınırlı azaltım sağlayan teknolojileri net sıfıra uyumlu gibi sunmasına karşı daha net bir bariyer kurma niyetini de yansıtıyor.
Resmi kaynaklar: SBTi duyurusu ve taslak dokümanlar
SBTi resmi duyurusu
İkinci kamuoyu görüşü taslağı (Şubat 2026)
Ana değişiklikler dokümanı (Şubat 2026)
Okura soru
Sizce otomotiv şirketleri için en zor eşik hangisi olacak: Kapsam 3 Kategori 11 emisyonlarının ölçümü mü, yoksa ZEV satış payı hedeflerinin sahada karşılık bulması mı?
İlgili haberler
- Kapsam 3 ve finanse edilen emisyonlar: raporlama neden zorlaşıyor?
- SBTi elektrik sektörü için net sıfır standardı pilotunu başlattı
- AB 2035 içten yanmalı motor hedefinde geri adım sinyali
- AB otomobil emisyon hedeflerini esnetti: Türkiye otomotiv sektörü için ne anlama geliyor?
- AB sürdürülebilirlik kuralları, CBAM ertelemesi ve otomotiv gündemi
- Yapı Kredi’nin sürdürülebilirlik hedefleri SBTi onayı aldı
- Limak Çimento’nun 2030 ve 2050 SBTi hedefleri onaylandı
© 2026 Yeşil Haber