2026 tarihli Thwaites Buzulu araştırması, Batı Antarktika’da okyanus kaynaklı erime sıfırlandığında bile buz kaybının 150 yıl sürdüğünü gösteriyor.
British Antarctic Survey’den (BAS) Rosie Williams’ın öncülüğündeki hakemli araştırma, 25 Temmuz 2026’da Geophysical Research Letters’ta yayımlandı. Antarktika’daki iki komşu buzulun incelendiği deneyde, okyanusun eritici etkisi kaldırılınca Pine Island kalınlaşıp yeniden ilerledi; Thwaites küçülmeyi sürdürdü. Aradaki fark, bir buzulun geleceğini anlamak için geçmişte nasıl değiştiğine de bakmak gerektiğini gösteriyor.
Batı Antarktika’daki Thwaites, BAS’a göre yaklaşık 120 kilometre genişliğiyle dünyanın en geniş buzulu. Kurum, yeni araştırmanın sonuçlarını 13 Ekim 2026’da kamuoyuyla paylaştı.
Thwaites ve Pine Island 150 yıllık deneye nasıl yanıt verdi?
Araştırmacılar WAVI, BISICLES ve Úa adlı üç bağımsız buz tabakası modelinde, buzulların denizde yüzen uzantılarının altındaki okyanus kaynaklı erimeyi sıfıra indirdi. Bu varsayımsal soğuma senaryosunu 150 yıl boyunca sürdürdü. Gerçek dünyada oluşamayacak bu uç koşul, geçmiş değişimlerin bugünkü kayıptaki payını araştırmak için seçildi.
Pine Island’ın kütle kazanmaya başlamasına karşılık Thwaites, bütün simülasyonlarda buz kaybetti. Kaybın hızı zamanla azaldı. Çalışmanın bulgusu, Thwaites’in geçmişteki geri çekilmesinin, okyanus soğuduğunda kolayca eski durumuna dönebilen bir sistem bırakmadığına işaret ediyor.
Buzulun denize uzanan bölümü nasıl fren görevi görüyor?
Buzullar çok yavaş akan büyük buz kütleleri. Antarktika’da kıyıya ulaştıklarında denizin üzerinde yüzen geniş uzantılar oluşturabiliyorlar. Buz sahanlığı ya da buz rafı denen bu uzantılar, arkadan gelen buzun akışına direnç uyguluyor. Deniz tabanındaki yükseltilere tutundukları noktalar da bu desteğin bir parçası.
NASA’nın uydu gözlemlerine dayanan açıklamasına göre, sıcak su buz rafını incelttiğinde bu tutunma noktaları zayıflayabiliyor. Karadan denize doğru buz taşınmasını yavaşlatan direnç de azalıyor. Böylece okyanustaki değişim, yalnızca suyla temas eden yüzeyi eritmenin ötesinde, buzulun akışını etkileyebiliyor.
Thwaites deneyinde, hasar görmüş buz rafının sağladığı yetersiz destek önem taşıyor. Ancak modeller buz hasarının zaman içindeki değişimini hesaplamıyor. Buz rafının nasıl zayıflayacağı veya yeniden güçlenebileceği, araştırmanın açık bıraktığı sorular arasında.
150 yıllık deney buzulun geleceği hakkında ne söylüyor?
150 yıl, simülasyonların çalıştırıldığı süre. Araştırma buzulun tümüyle çökeceği bir tarih vermiyor. Yazarlar, makalenin tartışma bölümünde uzun dönemli kararlılığı değerlendirmediklerini ve kesin bir devrilme noktası saptaması için daha kapsamlı deneyler gerektiğini belirtiyor. Asıl sonuç, geçmişte başlamış buz kaybının yüzyıllık zaman ölçeklerine uzanabilmesi.
Dünyanın kıyıları neden Thwaites’i izliyor?
Uluslararası Thwaites Buzulu İşbirliği’nin Eylül 2025 değerlendirmesine göre, Thwaites’in tümüyle kaybı küresel ortalama deniz seviyesine yaklaşık 65 santimetre ekleyebilir. Bu sayı, tüm buzulun kaybına bağlı toplam potansiyeli anlatıyor; yakın vadeli veya yeni deneyin 150 yılına ait bir yükselme tahmini değil.
Thwaites’i hassas kılan özelliklerden biri, üzerinde bulunduğu yatağın deniz seviyesinin altında olması ve iç kesimlere doğru derinleşmesi. Geri çekilme ilerledikçe okyanusla etkileşebilecek buzun geometrisi de değişiyor. Bu yüzden araştırmacılar hem buzun altındaki zemini hem de sıcak suyun izlediği yolları ölçüyor. Doğu Antarktika’daki Denman ve Shackleton buz sahanlıklarının altındaki robot ölçümleri de bu etkileşimi anlamaya katkı sağlıyor.
Deniz seviyesi açısından önemli ayrım, zaten yüzen buzla karaya oturan buz arasında. NASA’nın açıkladığı gibi, yüzen buzun erimesinin doğrudan etkisi sınırlı; büyük mesele, karaya oturan buzun denize aktarılması. Buz rafının fren işlevi bu nedenle önem taşıyor.
Emisyon azaltımı ile kıyı hazırlığı birlikte düşünülmeli
BAS, günümüzdeki sıcak okyanus koşullarının ve gelecekteki sera gazı emisyonlarının kalan buz üzerindeki baskıyı artırdığını vurguluyor. ITGC’nin değerlendirmesi de hızlı ve kalıcı emisyon azaltımının buz kaybını geciktirebileceğini, Antarktika’nın başka bölgelerinde benzer süreçlerin başlaması riskini azaltabileceğini belirtiyor.
Kıyılar açısından hazırlık da aynı anda ilerlemeli. IPCC’nin sentez raporu, yükselen deniz seviyesine uyumun uzun vadeli planlama gerektirdiğini; kıyı koruması, yapıların uyarlanması ve gerektiğinde planlı yer değiştirmenin birlikte değerlendirilebileceğini söylüyor. Kararlar erken alındığında, seçenekleri yerel koşullara göre birleştirmek için daha fazla zaman kalıyor. Bu hazırlık, İstanbul ve İzmir gibi kıyı kentlerinde yerel risklere göre tasarlanmalı.
Thwaites’in hikayesi bu iki ihtiyacı aynı kareye getiriyor: geçmiş değişimin süren sonuçlarına hazırlanmak ve gelecekteki kaybın büyüklüğünü sınırlamak.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Kıyı kentlerinde deniz seviyesinin yükselmesine hazırlık için hangi adımın öncelikli olması gerektiğini düşünüyorsunuz?
Kaynaklar
British Antarctic Survey, Thwaites Glacier will keep losing ice even if oceans cool, 13 Ekim 2026.
British Antarctic Survey, Grim outlook for Antarctica’s Thwaites Glacier, 20 Eylül 2024.
NASA Earth Observatory, Antarctica Unpinned, 27 Şubat 2024.
NASA, NASA Space Laser Missions Map 16 Years of Ice Sheet Loss, 30 Nisan 2020.
IPCC, Climate Change 2023: Synthesis Report, 2023.
İlgili haberler
- Antarktika’nın altında sekiz ay: Buzulları eriten ısı anlaşıldı
- Türkiye’nin kıyı şehirleri tehdit altında
- BM raporu okyanusları kritik eşikte uyardı: İklim, kirlilik ve aşırı avcılık deniz ekosistemlerini zorluyor
