ÇEVKO’nun Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle düzenlediği seminerde ele alınan Reklam Kurulu kararları, çevresel reklamlarda kanıt kadar iddianın kapsamının da önem taşıdığını gösteriyor.
ÇEVKO Vakfı’nın 19 Ekim 2026’da gerçekleştirdiği seminerde, çevresel beyanlara ilişkin güncel kurallar ve farklı sektörlerden reklam örnekleri değerlendirildi. Vakfın 21 Ekim’de paylaştığı sonuç bülteninde, Ticaret Uzmanı Şeyma Gülay Koç’un aktardığı kredi kartı ve elektrikli araç reklamlarına ilişkin kararlar öne çıktı.
Geri dönüştürülmüş içerik kadar reklamın kapsamı da önemli
Seminerde paylaşılan örneklerden biri, yüzde 85 geri dönüştürülmüş plastikten üretilen kredi kartlarının reklamı oldu. Reklam Kurulu’nun 16 Ocak 2025 tarihli toplantısında ele aldığı HSBC reklamında, “Hem sizi hem doğayı düşünen kart!” ifadesi kullanılıyordu.
ÇEVKO bülteninde aktarılan bilgiye göre, kartların geri dönüştürülmüş içeriği belgelenmesine rağmen reklamın çevresel faydayı abarttığı değerlendirildi. Kurul, genel çevrecilik ifadelerinin yeterince açıklanmadığı ve kartların çevresel katkısının olduğundan daha olumlu gösterildiği gerekçesiyle ilgili reklamlara durdurma cezası verdi.
Bu örnek, bir ürünün belirli bir özelliğine ilişkin kanıtın, daha geniş çevresel fayda iddialarını kendiliğinden doğrulamadığını gösteriyor. Tüketiciye sunulan çevresel mesajın, kanıtlanan özelliğin kapsamıyla uyumlu olması gerekiyor.
Elektrikli araç reklamlarında kapsam farkı kararı değiştirdi
Koç’un aktardığı elektrikli araç örnekleri de çevresel iddianın sınırlarının açıkça belirtilmesinin önemini ortaya koydu. Reklam Kurulu’nun 11 Eylül 2025 tarihli toplantısında incelenen Citroën ë-C4 reklamındaki “Artık hayatınızda karbon salınımı yok” ifadesi, aracın üretim, kullanım ve bertaraf süreçlerinin hiçbirinde karbon salımı olmadığı izlenimini yarattığı için yanıltıcı bulundu. İlgili reklamlara durdurma cezası uygulandı.
Aynı toplantıda değerlendirilen Renault/MAİS reklamında ise mevzuata aykırılık tespit edilmedi. Kurul, reklamın bütününden çevresel iddianın yalnızca sürüş aşamasını kapsadığının anlaşıldığını ve kirletici maddelere ilişkin açıklamayla tüketicinin bilgilendirildiğini belirtti.
İki karar arasındaki fark, çevresel faydanın hangi aşamada sağlandığının tüketiciye nasıl anlatıldığına dayanıyor. Sürüş sırasında sağlanan bir avantajın, üretimden kullanım sonrasına kadar bütün süreçleri kapsayan bir iddia olarak sunulmaması önem taşıyor.
Çevresel ifadelerde açıklama ve belge yükümlülüğü
Seminerde, 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişiklikleri de ele alındı. Ticaret Bakanlığının açıkladığı düzenlemeye göre, “çevre dostu” ve “doğa dostu” gibi genel ifadeler açıklama yapılmadan veya tüketicide belirsizlik yaratacak biçimde kullanılamıyor.
Çevresel beyanın ürünün hangi bölümüne, parçasına ya da yaşam döngüsündeki hangi sürece ilişkin olduğunun reklamda açıkça belirtilmesi gerekiyor. Reklamlarda yer verilen sertifika ve onayların da yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması zorunlu.
Yönetmeliğin 17. maddesindeki hükümler, çevresel etkilerin ölçüm ve değerlendirme yöntemlerinin de tüketiciye açıklanmasını öngörüyor. Bu bilgiler reklamda veya reklamdan yönlendirilen bir internet sayfası ya da açılır ekranda sunulabiliyor.
Açık ve anlaşılır beyanlar tüketicinin doğru seçim yapmasını destekliyor
Seminerde ele alınan örneklerin ortak noktası, çevresel faydanın somut ve anlaşılır biçimde aktarılması. Bir kartın geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmesi veya bir aracın sürüş sırasında karbon salmaması gibi özelliklerin kapsamıyla birlikte açıklanması, tüketicilerin ürünleri daha sağlıklı değerlendirmesine yardımcı oluyor.
ÇEVKO’nun bülteninde paylaşılan seminer kaydına buradan ulaşılabilir. Etkinliğin programını daha önce 18 Ekim tarihli Yeşil Hap haberimizde duyurmuştuk.
İlgili haberler
- Çevreci reklam iddiaları artık yönetmelikle denetleniyor: Yeşil aklamada yeni dönem
- “Geri dönüştürülmüş” etiketi ne demek: Aynı iddia, üç farklı tedarik zinciri gerçeği
- Şirketlerin “yeşil yıkama” taktiği tüketicileri yanıltıyor
- Reklam sektörü sürdürülebilirliğe geçiyor: Ad Net Zero Türkiye
- Sürdürülebilirlikte pazarlama ve iletişimin artan önemi
- Karbon piyasalarında yeşil yıkamaya karşı kurallar sertleşiyor
- ÇEVKO, çevresel reklam beyanlarını 19 Ekim’de ele alacak
