COP31 gündemi gecikmeli kabul edildi: İklim finansmanı çalışma programı gündemde, uyum finansmanı ve ticaret mevcut başlıklarda görüşülecek.
BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’in Antalya’daki açılış gününde konuşmaların gölgesinde kalan asıl gelişme, müzakere gündeminin nasıl kabul edildiği oldu. AFP’nin haberine göre açılış töreni, açıklama yapılmadan yaklaşık bir buçuk saat gecikmeyle başladı. Carbon Brief’in sahadan aktardığına göre gündem, heyet başkanlarının gece geç saatlere uzanan toplantısının ardından kabul edildi. COP31 Başkanı Murat Kurum, sonucu bir “gündem kavgasının” önlenmesi olarak değerlendirdi.
Türkiye’yi ilgilendiriyor mu?
Türkiye, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nde gelişmekte olan ülkelere finansman sağlamakla yükümlü Ek-II ülkeleri arasında yer almıyor. Bu, pazarlığın Türkiye’yi ilgilendirmediği anlamına gelmiyor. Ticaret başlığında tartışılan tek taraflı iklim önlemleri arasında AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) da var ve bu mekanizma AB’ye ihracat yapan Türk sanayisi için doğrudan bir maliyet konusu. Başkan ülke olarak Türkiye’nin sınavı da bu dosyada: Zengin ve yoksul ülkeler arasındaki finansman pazarlığını kopmadan sonuca taşımak.
Ne istenmişti?
UNFCCC’nin yayımladığı ek gündem belgelerine göre Gana, Afrika Müzakereciler Grubu adına 26 Ekim’de sekretaryaya başvurarak üç yeni gündem maddesi istedi: uyum finansmanının üç katına çıkarılması, ticaret ve iklim değişikliği diyaloğu ve Yeşil İklim Fonu’nun (GCF) finansman düzenlemeleri. Kırgızistan da Dağ Grubu adına dağlar ve iklim değişikliğine ilişkin bir madde talep etti. Afrika grubunun hibe temelli uyum finansmanı çağrısının ayrıntılarını daha önce aktarmıştık.
Gündem nasıl kabul edildi?
Carbon Brief’in aktardığı karara göre talepler şöyle ele alındı:
| Talep | Sonuç |
|---|---|
| İklim finansmanı çalışma programı | Gündeme alındı |
| Uyum finansmanını üçe katlama | Ayrı madde olmadı; uzlaşı sağlanamadı, başka başlıklarda gündeme gelmesi mümkün |
| Ticaret ve iklim değişikliği | Ayrı madde olmadı; Bonn’daki bir sonraki diyalog için konu önerileri istenecek |
| Yeşil İklim Fonu finansmanı | Ayrı madde olmadı; GCF raporu ve GCF’ye rehberlik maddeleriyle birlikte ele alınacak |
| Dağlar ve iklim değişikliği | Ayrı madde olmadı; başkanlık istişareleri ve Bonn’da araştırma diyalogları |
Kurum, uyum finansmanı maddesi için uzlaşı bulunmadığını, ancak bunun konunun başka başlıklarda ele alınmasına engel olmadığını belirtti. Aynı ifade ticaret başlığı için de kullanıldı. Diğer bir deyişle talepler reddedilmedi; ayrı gündem maddesi olarak açılmadı.
Taraflar ne dedi?
Tartışma, gündem kabul edildikten sonra da devam etti. Carbon Brief’e göre AB, iklim finansmanı çalışma programının gündeme alınmasından “derin endişe” duyduğunu açıkladı. AB’ye göre COP30’daki uzlaşı ayrı bir gündem maddesi öngörmüyordu ve programın kapsamı önceden belirlenmişti. Hindistan ise COP30’da programın ayrı bir gündem maddesi olacağının kabul edildiğini savundu ve uyum finansmanının gündeme alınmamasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi.
Birleşik Krallık’ın temsil ettiği Şemsiye Grup, uyum finansmanının “sahipsiz olmadığını” ve ele alınmaya devam edeceğini söyledi. Çevresel Bütünlük Grubu adına konuşan İsviçre ise COP31’in kapsamlı nihai kararının gündem maddesi önerileri üzerinden şekillenmemesini istedi.
Gelişmekte olan ülkelerin elinde artık resmi bir finansman başlığı var, ancak bağışçı ülkelerden ek para sinyali gelmiyor. AFP’ye konuşan üst düzey bir AB yetkilisi, COP31’de ek finansman taahhüdü için “siyasi irade olmayacağını” söyledi.
Sırada ne var?
- 10 Kasım: Enerji ve Ulaşım Günü. Türkiye başkanlığının elektrifikasyon taahhüdünü imzacılarıyla birlikte açıklaması bekleniyor.
- 11–12 Kasım: Dünya Liderler Zirvesi.
- 13 Kasım: UNFCCC takvimine göre iklim finansmanı üzerine yedinci iki yıllık üst düzey bakanlar diyaloğu.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Ayrı bir gündem maddesi olmadan uyum finansmanında somut bir sonuç çıkabilir mi, yoksa konu yine bir sonraki COP’a mı kalır?
İlgili haberler
- Afrika’dan COP31’e hibe temelli uyum finansmanı çağrısı
- COP31 açılışında hızlanma çağrısı, elektrifikasyonda temiz kaynak tartışması
- WMO: 2026 en sıcak dört yıldan biri, El Niño 2027’ye uzanıyor
Kaynaklar: Carbon Brief, “COP31: Agenda adopted” (9 Kasım 2026); AFP (9 Kasım 2026); UNFCCC ek gündem belgeleri FCCC/CP/2026/1/Add.1 ve FCCC/PA/CMA/2026/1/Add.1
