Şarj durumu, bir bataryanın o anda ne kadar dolu olduğunu gösteren orandır. İngilizce state of charge ifadesinin kısaltması olan SOC ile belirtilir. Genellikle yüzde 0 ile yüzde 100 arasında gösterilir. Elektrikli araçtaki doluluk göstergesi buna günlük bir örnektir; aynı kavram sabit enerji depolama sistemlerinde de kullanılır.
SOC nasıl hesaplanır?
Basitleştirilmiş bir hesapta, bataryada kalan elektrik yükü seçilen tam dolu referans kapasitesine bölünür ve 100 ile çarpılır. Burada kapasite amper saat yani Ah cinsindendir; enerji birimi kWh ile aynı şey değildir. MathWorks’ün SOC açıklaması, doluluk tahmininde toplam kapasitenin ve yaşlanmanın dikkate alınması gerektiğini gösterir.
SOC = kalan yük ÷ referans kapasite × 100
Öğretici örnek: Referans kapasitesini sabit 100 Ah kabul ettiğimiz bir bataryada 60 Ah yük kaldığını düşünelim. SOC, 60 ÷ 100 × 100 = yüzde 60 olur. Batarya daha sonra iki saat boyunca sabit 10 A akım verirse 20 Ah yük aktarır. Kayıpları ve kapasite değişimini ihmal eden bu örnekte kalan yük 40 Ah, yeni SOC ise yüzde 40 olur. Düşüş 20 yüzde puanıdır. Bu sayılar gerçek bir araç ölçümü veya menzil tahmini değildir.
Doluluk tahmininin uygulamadaki önemini, Yeşil Haber’in 10 Ağustos 2025 tarihli SOC tahmin yöntemi haberi üzerinden inceleyebilirsiniz. Haberdeki çalışma bir araştırma yaklaşımıdır; yöntemin bütün elektrikli araçlarda kullanıldığı anlamına gelmez.
Şarj durumu doğrudan ölçülür mü?
Batarya yönetim sistemi, akım ve gerilim gibi ölçümlerden yararlanarak SOC’yi tahmin eder. Yaygın yöntemlerden Coulomb sayımı, zaman içinde bataryaya giren ve çıkan elektrik yükünü izler. MathWorks’ün Coulomb sayımı modeli bu işlemi akımın zamana göre birikimiyle açıklar. Başlangıç doluluğundaki veya akım ölçümündeki hata tahmine yansıyabilir; sıcaklık ve yaşlanmayla değişen kapasite de hesaba katılmalıdır.
SOC ile SOH arasındaki fark nedir?
SOC anlık doluluğu, batarya sağlık durumu SOH ise başlangıca göre korunan kapasiteyi veya performansı anlatır. Yaşlanmış bir batarya da yüzde 100 SOC gösterebilir. Ayrıca yüzde 60 SOC, her araçta aynı kilometre menzil veya aynı kWh enerji demek değildir; bataryanın kapasitesi ve kullanım koşulları farklı olabilir.
