Ana Sayfa AI Türkiye’nin “Veri Vadisi”nde enerji sınavı: Yapay zeka yatırımları şebeke duvarına mı çarpıyor?

Türkiye’nin “Veri Vadisi”nde enerji sınavı: Yapay zeka yatırımları şebeke duvarına mı çarpıyor?

Yazar

Oca 10, 2026 @ 12:00 Değiştirilme tarihi: Oca 10, 2026 @ 12:00

İstanbul ve Gebze hattında yoğunlaşan veri merkezi yatırımları, yapay zeka iş yükleriyle birlikte elektrik şebekesini ciddi bir stres testine sokuyor. Sektör, artan işlem yoğunluğu karşısında enerji altyapısının hızının yetersiz kalabileceğini tartışırken; benzer bir “fiziksel limit” senaryosu 22 yıl önce ABD’de yaşanmıştı.

Gebze’de sessiz darboğaz: Enerjiye erişim, yatırım hızını belirliyor

Türkiye’nin dijital dönüşümünün kalbi sayılan İstanbul-Gebze hattında, veri merkezi işletmecileri ile enerji altyapısı planlaması arasında zamana karşı bir yarış oluşuyor. Bölgenin zaten yüksek olan sanayi yüküne, yapay zeka odaklı veri işleme kapasitesinin enerji talebi ekleniyor.

Şebeke kapasitesi ve bağlantı takvimi, veri merkezi yatırımlarında belirleyici bir değişken haline geliyor.

Piyasa aktörleri, yeni ve büyük ölçekli projeler için gerekli bağlantı görüşlerinin ve kapasite planlarının daha uzun takvimlere yayıldığını, bazı lokasyonlarda bölgesel trafo ve iletim kapasitesi kısıtlarının daha görünür hale geldiğini dile getiriyor. Resmi bir “kapasite yok” açıklaması olmasa da fiili tabloda, yatırım takvimleri giderek “enerjiye erişim” hızına endeksleniyor.

Bir tanık, bir uyarı: Fiziksel limit, teknoloji dalgasını yavaşlatabilir

Yapay zeka nedeniyle yükselen enerji yoğunluğu tartışması teknoloji tarihinde ilk kez görülmüyor. Yeşil Haber kurucusunun 2004 yılında ABD, Teksas’ta bir veri merkezinde bizzat şahit olduğu örnek, bugüne ışık tutuyor.

“O dönemde internet trafiği hızla büyürken, yeni sunucu kapasitesi eklemenin önündeki engel yer değil elektrikti. Talep vardı, büyüme vardı, ancak binaya daha fazla elektrik getiremediğiniz noktada fiziksel limit, dijital büyümeyi yavaşlatıyordu. Bugün benzer limit, yapay zeka iş yüklerinin enerji yoğunluğuyla yeniden gündemde.”

Sorun yer değil yoğunluk: Aynı alanda çok daha fazla güç ihtiyacı

Bugünkü tartışmanın merkezinde “yoğunluk” var. Yapay zeka eğitimi ve çıkarımı için kullanılan GPU ağırlıklı altyapı, geleneksel sunucu yüklerine kıyasla çok daha yüksek güç çekişi ve soğutma ihtiyacı yaratıyor. Bu da aynı metrekarede, geçmişe göre katlar düzeyinde daha fazla enerji talebi anlamına geliyor.

GPU ağırlıklı iş yükleri, veri merkezlerinde enerji yoğunluğunu ve soğutma gereksinimini yükseltiyor.

Mevcut şehir şebekeleri ve OSB altyapıları, veri merkezlerinde bu ölçekte ani yoğunluk artışlarına göre tasarlanmadı. Bu nedenle şebeke yatırımlarının planlama ve devreye alma takvimi ile teknoloji yatırımının hızı arasındaki fark, giderek kritikleşiyor.

Çözüm arayışı: Şebekeden bağımsızlaşan enerji adaları gündemde

İletim hattı ve trafo merkezi gibi altyapı yatırımlarının doğası gereği yıllar sürmesi, veri merkezi yatırımcılarını alternatif senaryolara itiyor. Sektörde, veri merkezlerinin kendi arazileri içinde yerinde üretim çözümleri geliştirmesi; güneş enerjisi ile desteklenen büyük ölçekli batarya depolama sistemleriyle talep zirvelerini yönetmesi ve şebekeyi daha çok yedekleyici bir katman olarak kullanması gibi yaklaşımlar daha fazla konuşuluyor.

Yerinde üretim ve batarya depolama, veri merkezlerinde operasyonel süreklilik için öne çıkan seçenekler arasında.

Bu model, şebekeyi beklemek yerine kendi enerjisini kurgulayan “dijital adalar” fikrini öne çıkarıyor.

Sürdürülebilirlik, veri merkezleri için operasyonel süreklilik testine dönüyor

Bu tablo, Yeşil Haber’in sürdürülebilirlik yaklaşımında sık vurgulanan bir noktayı güçlendiriyor: Veri merkezleri için sürdürülebilirlik yalnızca karbon ayak izini düşürmek değil; şebeke yetersiz kaldığında bile kesintisiz çalışmayı sağlayabilmek, yani operasyonel sürekliliği koruyabilmektir.