EPDK’nin 14 Şubat 2026 tarihli yönetmeliği, enerji ve çevresel piyasalarda ticareti veri disiplini, dahili bilginin yönetimi ve piyasa bozucu davranışların önlenmesi ekseninde yeniden tanımlıyor/ EPİAŞ’a dahili bilgi ve şeffaflık için merkezi platform işletme sorumluluğu getiriyor.
Hızlı bakış
- EPDK’nin 14 Şubat 2026 tarihli yönetmeliği enerji ve çevresel piyasalarda şeffaflık ve piyasa bozucu davranış kurallarını yeniden tanımlıyor.
- Yönetmelik kapsamına elektrik, doğal gaz, emisyon ticaret sistemi ve yenilenebilir enerji piyasaları ile ikili anlaşmalar dahil ediliyor.
- EPİAŞ, dahili bilgi ve genel piyasa verileri için merkezi veri platformları işletmekle yükümlü kılınıyor.
- Piyasa katılımcılarının içsel bilgi açıklama, suistimal ve manipülasyon eylemleri idari para cezasına tabi tutuluyor.
- Kuruma geniş gözetim ve denetim yetkisi veriliyor; uyum için sistem ve süreç altyapısı zorunlu hale geliyor.
Kapsam genişledi: Elektrik, doğal gaz ve emisyon ticareti tek çerçevede
Yönetmelik; vadeli elektrik, gün öncesi, gün içi, dengeleme güç, yan hizmetler, vadeli doğal gaz, spot doğal gaz, emisyon ticaret sistemi piyasası ve organize yenilenebilir enerji kaynak garanti piyasası ile bu piyasalarda toptan satış amacıyla yapılan ikili anlaşmaları kapsıyor. Borsa İstanbul AŞ tarafından işletilen vadeli işlem ve opsiyon piyasasındaki sözleşmeler ile nihai tüketicilerle yapılan ikili anlaşmalar kapsam dışında bırakılıyor.
Firecarrier yorumu: Enerji ticareti, veri ve davranış gözetimiyle daha finansal bir disipline yaklaşıyor. AB’deki REMIT mantığına benzer gözetim yaklaşımı, özellikle spot ve dengeleme piyasasında bilgi asimetrisini azaltmaya odaklanıyor.
6446 ve 7552 ile iklim odaklı yeni gözetim hattı
Düzenleme; Elektrik Piyasası Kanunu (6446) ile İklim Kanunu (7552) dayanaklarına bağlanıyor. Bu vurgu, enerji piyasaları ile çevresel piyasaların birlikte gözetildiği bir döneme işaret ediyor.
Firecarrier yorumu: Enerji ve çevre ürünleri aynı şeffaflık rejimine alınırken, karbon yönetimi ile finansman ve ihracat tarafı arasındaki bağ güçleniyor. Uyum kapasitesi, operasyonun ayrılmaz parçası haline geliyor.
Temel tanımlar sertleşti: Dahili bilgi ve enerji ve çevre ürünleri
Yönetmelik; dahili bilgiyi, enerji ve çevre ürünleriyle ilgili kamuya açıklanmadığı takdirde fiyatları önemli ölçüde etkileyebilecek nitelikte bilgi olarak tarif ediyor. Enerji piyasaları tanımı elektrik ve doğal gaz piyasalarını ve bu piyasalardaki ikili anlaşmaları kapsıyor. Çevresel piyasalar ise emisyon ticaret sistemi piyasası ve organize yenilenebilir enerji kaynak garanti piyasasını içeriyor.
Firecarrier yorumu: Santral arızası, planlı veya plansız kapasite değişimi, iletim kısıtı gibi olaylar sadece operasyonel veri değil, piyasa etkisi olan bilgi. Kurum içi akışta “kim biliyor, ne zaman biliyor, ne zaman açıklanıyor” soruları artık regülasyon konusu.
Dahili bilgi platformu: EPİAŞ’a merkezi veri altyapısı görevi
EPİAŞ, enerji ve çevresel piyasalarda dahili bilgilerin kamuya açıklanması ve piyasa katılımcıları arasındaki bilgi asimetrisinin önlenmesi için Dahili Bilgi Platformu adı altında merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü kılınıyor. Dahili bilgi; tesislerin üretim, depolama, tüketim ve iletim kapasitesi ve kullanımı gibi asgari veri başlıklarını kapsıyor.
Firecarrier yorumu: Piyasa avantajı sağlayan erken bilgi alanı daralıyor. Açıklama zamanlaması ve biçimi standardize oldukça, kısa vadeli stratejilerde “bilgi farkı” yerine “veri yönetimi” belirleyici olacak.
Şeffaflık Platformu: Fiyat ve hacim gibi genel piyasa verileri de merkezileşiyor
EPİAŞ ayrıca, dahili bilgi dışındaki fiyat, hacim ve benzeri genel piyasa verilerini yayımlamak üzere Şeffaflık Platformu adı altında merkezi veri platformu işletmekle yükümlü. Platformda yayımlanacak verilerin zamanlaması ve biçimi Kurul kararlarıyla belirleniyor.
Firecarrier yorumu: Piyasa izlenebilirliği yalnız işlem verisiyle değil, verinin standardizasyonu ve zamanlı yayınıyla güçleniyor. Veri, gözetimin ana girdisi haline geliyor.
Gecikmeli açıklama istisnası: Dar, gerekçeli ve denetlenebilir
Piyasa katılımcıları, Kurulca belirlenen dahili bilgileri gecikmeksizin açıklamakla yükümlü. Ancak meşru menfaatlerin zedelenmemesi için üç koşul birlikte sağlanıyorsa açıklama geciktirilebiliyor: gecikmenin kamuyu yanıltmaması, bilginin gizliliğinin sağlanması ve piyasa katılımcısının alım-satım kararı vermemesi. Gecikme gerekçeleri bildiriliyor ve EPİAŞ ile Kuruma raporlanıyor; Kurum gerekli görürse inceleme yapabiliyor.
Firecarrier yorumu: Geciktirme kapısı var ama keyfi değil. Kriz anlarında bile açıklama kararını yazılı gerekçeyle ve izlenebilir bir süreçle yönetmek gerekecek.
Dahili bilgi suistimali: Teklif ve işlem davranışları için açık yasaklar
Dahili bilgiye sahip olanların bu bilgiyi kullanarak teklif vermesi, işlem yapması, mevcut teklifi veya işlemi değiştirmesi ya da iptal etmesi; bu bilgileri üçüncü kişilere iletmesi; dahili bilgiye dayanarak tavsiye veya yönlendirmede bulunması dahili bilgi suistimali olarak tanımlanıyor.
Firecarrier yorumu: Ticaret masası, planlama, bakım ve saha operasyonu arasındaki erişim sınırları netleşiyor. Algoritmik teklif stratejileri dahil, karar zincirinin denetlenebilir olması bekleniyor.
Piyasa manipülasyonu: Yanlış sinyal ve yapay fiyat seviyesi hedefte
Enerji veya çevre ürünlerinin arzı, talebi veya fiyatıyla ilgili yanlış ya da yanıltıcı işaretler vermek; piyasa uygulamalarına dayanmadan fiyatları yapay bir seviyeye taşımak; tertip kurmak; piyasa kurallarını suistimal ederek diğer katılımcıların zararına olacak şekilde davranmak gibi fiiller piyasa manipülasyonu kapsamında sayılıyor. İnternet dahil medya organları aracılığıyla yanlış veya yanıltıcı işaret yaymak da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Firecarrier yorumu: Manipülasyon sadece işlem ekranında değil, bilgi yayılımı kanallarında da risk yaratıyor. Kamusal iletişim ve piyasa yorumları daha dikkatli bir kurumsal çerçeveyle yönetilecek.
Sorumluluklar netleşti: Piyasa katılımcısı, piyasa işletmecisi ve sistem işletmecisi
Piyasa katılımcıları; dahili bilgiyi tespit etmek, işlemek, suistimali önlemek, doğru zamanda platformda açıklamak ve şüpheli durumları Kuruma ve ilgili piyasa işletmecisine bildirmekle yükümlü. Piyasa işletmecileri; gözetim birimi kurmak, personel ve sistem altyapısı oluşturmak, gözetim sonuçlarını Kuruma bildirmek ve talep edilen bilgi ve belgeleri sağlamakla yükümlü. Sistem işletmecisi de piyasa işletmecilerinin gözetim yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için gerekli verileri sağlamak ve Kurumun sürekli erişimine açık altyapıyı işletmekle yükümlü.
Firecarrier yorumu: Bu yük, şirketlerde uyum, iç kontrol ve IT arasında ortak bir süreç mimarisi gerektiriyor. Uyum artık “yan süreç” değil, ticaret ve operasyonun çekirdeği.
Gözetim ve denetim: Kuruma geniş inceleme ve isteme yetkisi
Kurum, gözetim ve denetim faaliyetini re’sen, ihbar veya şikayet üzerine yürütüyor. İncelemelerde başvuru sahibinin kimliği gizli tutuluyor. Kurum; elektronik ortam kayıtlarını isteme, bilgi sistemlerini inceleme, erişim talep etme, örnek alma, işlem ve hesapları denetleme, yazılı ve sözlü bilgi alma ve tutanak düzenleme yetkilerine sahip.
Firecarrier yorumu: Denetim seti geniş. Veri saklama, loglama, erişim kayıtları ve işlem izleri gibi teknik alanlar yatırım konusu. Kayıt yoksa savunma da yok dönemi başlıyor.
İdari yaptırımlar: Milyon TL ölçeğinde caydırıcılık
Yönetmelik ihlallerinde, 6446 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesi çerçevesinde idari para cezaları uygulanıyor. 7’nci madde hükümlerinin ihlalinde piyasa katılımcısına 2.509.800 TL’ye kadar; 8’inci madde kapsamında dahili bilgi suistimali fiilini işleyen piyasa katılımcısına 25.098.000 TL’ye kadar; 8’inci madde kapsamında dahili bilgi suistimali fiilini işleyen gerçek kişiye 2.509.800 TL’ye kadar; 9’uncu madde kapsamında piyasa manipülasyonu fiilini işleyen piyasa katılımcısına 25.098.000 TL’ye kadar; 9’uncu madde kapsamında piyasa manipülasyonu fiilini işleyen gerçek kişiye 2.509.800 TL’ye kadar idari para cezası öngörülüyor.
Firecarrier yorumu: Ceza ölçeği uyarı değil, uyum mesajı veriyor. Bu risk, ticaret fonksiyonunu bilanço etkisi yaratabilecek bir alana taşıyor.
Tedbirler: Teminat, bloke, askı ve işlem yasağı seçenekleri
Piyasa bozucu davranışlarda bulunulduğunun tespiti veya kuvvetli şüphenin bulunması halinde; ilave teminat talep edilmesi, alacaklara bloke konulması, teklif veya işlemin askıya alınması ya da iptali, piyasanın bir kısmında veya tamamında geçici işlem yapma yasağı gibi tedbirler uygulanabiliyor. Tedbirler Kurul onayına sunuluyor ve piyasanın etkin ve sağlıklı işleyişini temin amacıyla sınırlı tutuluyor.
Firecarrier yorumu: Yaptırım yalnız ceza değil; piyasa erişimini etkileyen tedbirlerle de güçleniyor. Teminat yönetimi ve limit disiplini daha stratejik hale gelecek.
Yürürlük takvimi: 1 Haziran 2026 öncesi uyum penceresi
Yönetmelik 1/6/2026 tarihinde yürürlüğe giriyor ve hükümlerini EPDK Başkanı yürütüyor. Bu tarih, piyasa katılımcıları açısından süreç, sistem ve insan kaynağı uyumunun tamamlanması gereken net bir eşik.
Firecarrier yorumu: Dahili bilgi envanteri, açıklama akışı, erişim yetkileri, işlem kayıtları ve şüpheli davranış bildirim prosedürlerini 1 Haziran 2026 öncesinde test etmek kritik. Özellikle üretim şirketleri, portföy yönetim şirketleri, ticaret masaları ve EPİAŞ ile TEİAŞ tarafındaki teknik ekipler için uyum yükü belirgin şekilde artacak.
Siz ne düşünüyorsunuz
Enerji ve çevresel piyasalarda şeffaflık kurallarının sıkılaşması, sizce fiyat oluşumunda güveni artırır mı yoksa ticaret esnekliğini daraltır mı? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
İlgili haberler
- EPDK şeffaflık ve piyasa davranışları yönetmelik taslağı
- EPDK enerji piyasası bildirimleri güncellendi şeffaflık artıyor
- EPDK emisyon ticaret sistemi piyasası taslağını görüşe açtı
© 2026 Yeşil Haber