El Niño’nun küresel etkileri: Iguazú’dan Doğu Afrika’ya riskler

El Niño güçlenirken Güney Amerika’da sel, Güneydoğu Asya’da pus ve Pasifik’te yoğun kasırga sezonu yaşanıyor; Doğu Afrika için de yağış uyarısı var.

Pasifik’te kayıtların en güçlüleri arasına giren El Niño, henüz zirvesine ulaşmadı. Ancak dünyanın farklı bölgelerinde bu olayın beslediği koşullarla bağlantılı sonuçlar şimdiden görülüyor. Brezilya ile Arjantin arasındaki Iguazú Şelaleleri’nde debi tarihsel ortalamanın on katını aştı. Endonezya’nın Kalimantan bölgesindeki turbalık yangınlarının pusu dört ülkeye yayıldı. Doğu Pasifik ise olağanüstü yoğun bir kasırga sezonu yaşıyor. Doğu Afrika’da da meteoroloji kurumları normalden yağışlı bir sezon bekliyor. BBC’nin 20 Ekim’de yayımladığı küresel El Niño dosyasından yola çıkan bu yazıda gerçekleşen etkileri ve önümüzdeki aylar için öngörülen riskleri ayrı ayrı ele alıyoruz.

El Niño ne kadar güçlü, rekor hangi ölçüye göre?

BBC bu yılki olayı kayıtlardaki en güçlü El Niño olarak tanımlıyor. Bu ifade, hangi bölgeye, hangi veri serisine ve hangi zaman ortalamasına bakıldığına göre değişiyor. Carbon Brief’in derlediği verilere göre Niño 3.4 bölgesindeki günlük sıcaklık sapması 21 Eylül’de 3,11°C’ye ulaştı ve 18 Kasım 2015’te ölçülen 3,08°C’lik önceki günlük rekoru geçti. Bu, günlük seri için bir rekor; olayın bütün ölçütlere göre nihai sıralaması ise ancak El Niño sona erdiğinde belli olacak. Karşılaştırma için: Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi (Met Office) uzun vadeli tahmin başkanı Adam Scaife’a göre tipik bir El Niño ekvator Pasifiği’nde 1-2 derecelik ısınma yaratıyor ve 2 derece bile çok büyük bir olay sayılıyor.

Kurumların değerlendirmeleri de farklı ölçülere dayanıyor. AFP’nin 19 Ekim tarihli derlemesine göre Japonya Meteoroloji Ajansı, doğu Pasifik’teki Niño 3 bölgesinin sıcaklık sapmasına bakarak olayı 1949’dan bu yana ölçülen en güçlü El Niño ilan etti. Met Office ise 22 Eylül’de, orta ekvator Pasifiği’ndeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının önceki bütün El Niño olaylarında ölçülen seviyeleri aştığını açıkladı.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ise artık “göreli” bir endeks kullanıyor: Pasifik’in ilgili bölgesini, tropik okyanusların geri kalanıyla karşılaştırıyor. Bu yöntem, iklim değişikliğinin bütün okyanusları ısıtmasının etkisini ayıklamayı amaçlıyor. NOAA İklim Tahmin Merkezi’nin 8 Ekim tarihli değerlendirmesine göre ekim-aralık döneminde üç aylık göreli endeksin +2,5°C ya da üzerine çıkma olasılığı yüzde 83. Bu eşik aşılırsa olay, 1950’den bu yana kaydedilen en güçlü El Niño olacak.

Güney Amerika: Iguazú’dan Paraná’ya üç nehir taştı

BBC dosyasının açılış görüntüsü, Arjantin-Brezilya sınırındaki Iguazú Şelaleleri’ydi. Brezilya tarafında ziyaretçi işletmesini yürüten Urbia+Cataratas, 11 Ekim’de şelalelere uzanan yürüyüş yolunu önlem amacıyla kapattı. Debi ertesi gün saniyede 11,8 milyon litreye çıktı; bu, saniyede yaklaşık 1,5 milyon litre olan tarihsel ortalamanın 8 katına yakın. Yükselişin sürmesi üzerine park ekipleri 13 Ekim’de yürüyüş yolunun koruma korkuluklarını söktü. Brezilya basınına yansıyan verilere göre debi 14 Ekim’de saniyede 15 milyon litreyi aşarak ortalamanın on katının üzerine çıktı.

Şelalenin en ünlü noktası olan Şeytan’ın Boğazı’na (Garganta del Diablo) uzanan Arjantin tarafındaki yürüyüş yolunda ise müdahale çok daha önce başladı. Arjantin Milli Parklar İdaresi, eylül ve ekim için öngörülen aşırı debilere karşı yolun zemin ve korkuluk parçalarını 3 Ağustos’tan itibaren kademeli olarak söktü. Park, 2023 ve 2024’teki önceki El Niño döneminde de taşkın nedeniyle kapanmış ve bu bölümdeki yürüyüş yolları zarar görmüştü.

Su, yalnızca turistik bir alanı etkilemiyor. AP’nin 16 Ekim tarihli haberine göre kaynağını Brezilya’dan alan Paraná, Uruguay ve Iguazú nehirleri günlerdir süren yağışlarla birlikte yükseldi; kuzeydoğu Arjantin, güney Paraguay ve batı Uruguay’da taşkınlar binlerce kişiyi evinden etti. Paraná Nehri, Arjantin’in Corrientes eyaletindeki Ituzaingó’da 4,7 metreye çıktı. En fazla tahliye Paraguay’da yaşandı: Karşı kıyıdaki Ayolas’ta 2 binden fazla kişi evini terk etti. Belediye başkanına göre nehir, kentte 40 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.

Enerji altyapısı da selle mücadelenin bir parçası oldu. Uruguay ile Arjantin’in ortak işlettiği Salto Grande hidroelektrik barajı, Uruguay Nehri’ndeki yükselişi hafifletmek için kapaklarını kademeli olarak açtı; bu da mansaptaki bazı yerleşimlerde taşkına yol açtı. Brezilya ulusal meteoroloji servisi, üç nehrin doğduğu güney Brezilya için aralık ayına kadar ortalamanın üzerinde yağış bekliyor.

Güneydoğu Asya: Yerin altında yanan turbalıklar

El Niño, Pasifik’teki yağış kuşağını doğuya kaydırdığı için Endonezya ve çevresinde kurak ve sıcak bir mevsimin olasılığını artırıyor. Bu yıl bunun en görünür sonuçlarından biri, Borneo adasının Endonezya’ya ait kesimi Kalimantan’da ortaya çıktı. Orta Kalimantan’daki orman ve turbalık yangınları temmuzdan bu yana sürüyor.

Yangınları yalnızca El Niño’ya bağlamak eksik olur. Kurak koşullar alevlerin yayılmasını kolaylaştırıyor; ancak yangınların başlaması ve büyümesinde arazi kullanımı ile turbalıkların durumu da belirleyici. Endonezya hükümeti yangınlardan turbalıkların bozulmasını sorumlu tuttu ve bu alanları yeniden canlandırma sözü verdi. BBC muhabirinin eyalet başkenti Palangka Raya’dan aktardığı gibi, yüzeyde alev görünmese de duman topraktan yükselmeye devam ediyor. Reuters’ın aktardığına göre turba yüzeyin altında yavaşça için için yanıyor, her an yeniden alevlenebiliyor ve daha yoğun duman üretiyor. Turbalıklar binlerce yıl içinde biriken karbonu tuttuğu için bu yangınlar hem hava kirliliği hem de karbon salımı açısından ağır sonuçlar doğuruyor.

Reuters’ın 15 Ekim tarihli haberine göre bölgede ölçülen hava kirliliği endeksi, “tehlikeli” kabul edilen 300 sınırının çok üzerine çıktı: Orta Kalimantan’ın Katingan bölgesinde değer 1.600’e, Palangka Raya’da 1.300’e yaklaştı. Ajans, en çok etkilenen eyaletlerde yüz binlerce kişinin solunum yolu hastalığına yakalandığını bildirdi. Viory’nin eyalet yangın komuta merkezine dayandırdığı habere göre 13 Ekim itibarıyla Orta Kalimantan’da 18 binden fazla hektar alan yandı. Aynı habere göre Palangka Raya’da sağlık yetkilileri haziran ile ekim başı arasında 10.240 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydetti ve acil oksijen noktaları kurdu.

Yangınlar geçen hafta da hız kesmedi. Malezya haber ajansı Bernama’nın 19 Ekim’de Endonezya Ormancılık Bakanlığı verilerine dayanarak aktardığına göre ülke genelindeki sıcak nokta sayısı bir günde 270’ten 1.104’e çıktı; en sert artış 92’den 495’e yükselen Orta Kalimantan’da yaşandı. Kalimantan’da yangın söndürme ve hava devriyesi için 61 hava aracı görevlendirildi. Endonezya Ulaştırma Bakanlığı’na göre 11 Ağustos ile 17 Ekim arasında pus nedeniyle 2.458 iç hat seferi rötar ya da iptalden etkilendi.

Pus sınırları da aştı. Singapur Ulusal Çevre Ajansı’nın (NEA) 12 Ekim’de paylaştığı bölgesel izleme verilerine göre orta ve yoğun duman tabakası Malezya Yarımadası’nı, Singapur’u, Sumatra’nın orta ve güney kesimlerini, Borneo’nun bazı bölgelerini ve güney Filipinler’i kapladı. Malezya’nın Johor eyaleti okulları 16 Ekim’e kadar kapalı tuttu; Kuala Lumpur ve Selangor’daki dört eğitim bölgesinde de okullar kapatıldı. Singapur’da 14 Ekim’de bir saatlik ince partikül madde (PM2,5) ölçümleri batı ve orta bölgelerde “çok yüksek” bandına ulaştı; 24 saatlik hava kirliliği endeksi (PSI) ise “sağlıksız” aralığında kaldı. Doğu Timor da okulları ülke genelinde üç gün süreyle kapattı.

Pasifik’te fırtına bolluğu, Atlantik’te sessizlik

El Niño’nun en net izlerinden biri kasırga haritasında görülüyor. ABD Ulusal Kasırga Merkezi’nin (NHC) 20 Ekim tarihli özetine göre Doğu Pasifik’te bu sezon 19 adlandırılmış fırtına oluştu; bu, 1991-2020 normalinin 5 üzerinde. Bunların 9’u kasırgaya, 7’si büyük kasırgaya dönüştü; büyük kasırga sayısı normalin 4 üzerinde. Fırtınaların gücünü ve süresini birlikte ölçen birikimli siklon enerjisi (ACE) normalin yüzde 130 üzerinde. BBC’nin aktardığı 22 adlandırılmış fırtına ve 10 büyük kasırga rakamı, Hawaii çevresindeki Orta Pasifik fırtınalarının da hesaba katıldığı toplamı yansıtıyor. İki havza arasında geçen sistemler olduğu için bu toplam, iki tablonun fırtına bazında eşleştirilmesiyle elde ediliyor.

Bölgede bu yıl iki kez üç kasırga aynı anda aktif oldu. Karina, Lowell ve Marie eylül başında birlikte hareket etti. BBC ikinci üçlünün, yani Nolo, Odalys ve Polo’nun, ekimde oluştuğunu söylüyor; ancak NHC kayıtlarına göre bu fırtınalar eylülün ikinci yarısında aktifti. Polo, 892 milibarlık merkez basıncıyla sezonun en güçlü fırtınası oldu. BBC’nin baş meteoroloğu Elizabeth Rizzini, fırtınaların bu kadar hızlı güçlenmesini sıcak sulara ve üst atmosferdeki zayıf rüzgâr kesmesine bağlıyor. Doğu ve Orta Pasifik’in enerji rekorunu daha önce ayrı bir haberde ele almıştık.

Atlantik’te tablo tam tersi. Sezonun ilk kasırgası Isaias, ABD yerel saatiyle 7 Ekim gece yarısına doğru (UTC’ye göre 8 Ekim) kasırga gücüne ulaştı. Kayıtlarda ilk kasırganın bu kadar geç oluştuğu tek önceki sezon 1905. Isaias, 9 Ekim’de Florida’nın Destin kenti yakınlarında 2. kategori kasırga olarak karaya çıktı ve Florida ile Alabama’da yüz binlerce aboneyi elektriksiz bıraktı. El Niño, Atlantik üzerinde yükseklerdeki rüzgârların hızını ve yönünü değiştiriyor; bu “rüzgâr kesmesi” fırtınaların örgütlenmesini bozarak kasırga oluşumunu bastırıyor.

Batı Pasifik’te ise BBC’ye göre El Niño yıllarında tayfunlar daha doğuda oluşuyor ve karaya ulaşmadan önce enerji toplayabilecekleri daha uzun bir yol kat ediyor. Bu yaz bölgedeki ağır örneklerden biri, temmuzda Çin’in Zhejiang eyaletinde karaya çıkan Bavi tayfunuydu: Fırtına öncesinde iki milyondan fazla kişi tahliye edildi ve ülkenin doğusu ile kuzeyinde ağır seller yaşandı. Eylülde ise Dujuan tayfunu, Tokyo’nun da bulunduğu Kanto bölgesinde sel ve heyelanlara yol açtı. Japonya Yangın ve Afet Yönetimi Ajansı’nın 24 Eylül tarihli ön verilerine göre o tarih itibarıyla 12 kişi hayatını kaybetmişti, 3 kişi kayıptı. Tokyo’ya bağlı Oshima adasında 48 saatlik yağış 832 milimetreyle istasyon rekoru kırdı.

Doğu Afrika: Kısa yağmurlar için yüksek risk

Doğu Afrika’da tablo henüz bir gözlem değil, güçlü bir tahmin. Ekim-aralık dönemi Kenya, Somali, Uganda ve doğu Etiyopya’da “kısa yağmurlar” sezonu olarak biliniyor; Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre Etiyopya, Kenya ve Somali’nin bazı bölgelerinde yıllık yağışın yüzde 70’ine kadarını getiriyor. Bölgesel iklim merkezi ICPAC’ın 18 Ağustos’ta yayımladığı görünüm, bu yıl için normalden yağışlı bir sezona işaret ediyor ve bunu iki etkene bağlıyor: güçlenen El Niño ve gelişmesi beklenen pozitif Hint Okyanusu Dipolü. Hint Okyanusu’nun batısının doğusuna göre daha sıcak olduğu bu faz, bölgede yağışı normalde artırıyor. Serimizin üç okyanus dosyasında da ele aldığımız gibi, El Niño’nun bölgesel etkisi diğer okyanusların durumuna bağlı.

ICPAC görünümünde güney Etiyopya, orta ve güney Somali ile kuzeydoğu Kenya için normalin üzerinde yağış olasılığı yüzde 90 olarak veriliyor. Kenya Meteoroloji Servisi Otoritesi ise ülkenin yüzde 80’inde ortalamanın üzerinde yağış bekliyor ve sezonun uzun yağışlı dönemler ile yer yer fırtınalarla geçeceğini öngörüyor. Bu iki rakam farklı şeyleri ölçüyor: İlki belirli bölgeler için bir tahmin olasılığı, ikincisi ülke topraklarının ne kadarının ortalama üstü yağış alacağına dair bir beklenti.

ICPAC, 1997 ve 2023’ü benzer yıllar olarak gösteriyor. Bu iki tarih bölge için ağır anılar taşıyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) 5 Şubat 1998 tarihli raporuna göre 1997’nin ekim ayında başlayan şiddetli yağışlar Somali’de onlarca yılın en kötü sellerine yol açtı; rapor tahminen 2 bin ölüm ve 250 bin yerinden edilmiş kişi bildiriyor. Kenya hükümetinin 2026-2030 afet riski finansmanı stratejisi ise 2023-24 sellerinin ülkeye yaklaşık 187,8 milyar Kenya şilini tutarında hasar ve kayıp verdiğini hesaplıyor.

BBC’nin Nairobi’den aktardığına göre en büyük risk, nehir kenarlarındaki düşük gelirli yerleşimlerde yaşayanlar için geçerli. Kent yönetimi kurtarma merkezleri kurduğunu, kanalları temizlediğini ve nehir kıyısındaki bazı yerleşimleri boşalttığını açıkladı. Yetkililer sel riskinin yanı sıra heyelan, tarım arazilerinde hasar ve yerel gıda üretiminde aksama olasılığına da dikkat çekiyor.

Afrika’da El Niño’nun tek bir yüzü yok. Doğu Afrika’yı yağışlı bir sezon beklerken Met Office, olayın etkilerinin güney Afrika’da da hissedileceği uyarısında bulunuyor. Bölge, El Niño yıllarında kasım-mart yağış sezonunda sıklıkla kuraklıkla karşılaşıyor.

İklim değişikliği El Niño’yu güçlendiriyor mu?

BBC’nin iklim editörü Justin Rowlatt, El Niño’nun doğal bir döngü olduğunu ve bilim insanlarının iklim değişikliğinin onu güçlendirdiğini ortaya koymadığını vurguluyor. Bu soruyu ikiye ayırmak gerekiyor. Birincisi, El Niño’nun deniz yüzeyi sıcaklığındaki salınımının gelecekte büyüyüp büyümeyeceği. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) altıncı değerlendirme raporuna göre bu konuda iklim modelleri arasında uzlaşma yok. İkincisi, El Niño’ya bağlı yağış değişkenliği. IPCC’ye göre orta ve yüksek emisyon senaryolarında doğu-orta tropik Pasifik’teki yağış değişkenliğinin yüzyılın ikinci yarısında belirgin biçimde artması çok olası. Yani El Niño’nun kendisi güçlenmese bile yol açtığı yağış dalgalanmaları büyüyebilir.

Bugünkü olay açısından kesin olan şu: Bu doğal ısı dalgası, sera gazı salımları nedeniyle zaten belirgin biçimde ısınmış bir gezegenin üzerine ekleniyor. Met Office’ten Nick Dunstone’a göre büyük El Niño olaylarında okyanus atmosfere çok daha fazla ısı veriyor ve bu etki en çok olayın kış zirvesini izleyen takvim yılında hissediliyor. Bu nedenle Met Office, 2027’nin 2024’ü geride bırakarak kayıtlardaki en sıcak yıl olmasını ve küresel sıcaklığın geçici olarak sanayi öncesine göre 1,5°C eşiğinin üzerine çıkmasını “çok olası” görüyor. WMO da mayıs ayında, 2026-2030 döneminde en az bir yılın 2024’ü geçme olasılığını yüzde 86’ya yükseltmişti.

Bu veriler neyi göstermez?

• Bu yazıdaki afetlerin her birinin yalnızca El Niño’dan kaynaklandığını göstermez. El Niño koşulları elverişli ortamı güçlendiriyor; arazi kullanımı, altyapı ve yerel hava sistemleri de sonucu belirliyor.
• Pasifik’teki günlük endeks rekorunun her bölgede rekor zarara dönüşeceğini göstermez. El Niño’nun zirvesi ile bölgesel etkilerin zirvesi aynı zamana denk gelmek zorunda değil.

Bölgelere göre gözlemler ve tahminler

Zirvenin yıl sonunda gerçekleşmesi bekleniyor

NOAA, El Niño’nun yıl sonuna kadar güçlenmeye devam edeceğini öngörüyor; WMO da zirvenin aralık civarında gerçekleşmesini ve olayın Şubat 2027’ye kadar sürmesini çok yüksek olasılıkla bekliyor. Bunlar güçlü tahminler, ancak henüz gerçekleşmiş sonuçlar değil. Kasım ayında Antalya’da toplanacak COP31 de bu haftalara denk geliyor. Bu yılki El Niño aylar önceden öngörüldü. Iguazú’da yürüyüş yolunun ağustosta sökülmeye başlanması ve Nairobi’de kurtarma merkezlerinin kurulması, erken uyarının somut önlemlere dönüştüğü örnekler. Önümüzdeki aylarda sorulacak asıl soru, bu uyarıların en kırılgan bölgelerde ne ölçüde hazırlığa dönüşebildiği olacak.

Siz ne düşünüyorsunuz?

El Niño gibi aylar öncesinden tahmin edilebilen bir olayda erken uyarının somut hazırlığa dönüşmesini en çok ne belirliyor sizce: uyarının kalitesi mi, kurumların harekete geçme kapasitesi mi, yoksa bütçe mi?

İlgili haberler

• 1877 kıtlığı ve 2026 El Niño’su: Üç okyanus, farklı koşullar
• Rekor El Niño beklentisi: Türkiye’de kuraklıktan çok ılık kış, asıl soru kar
• Doğu ve Orta Pasifik’te kasırga enerjisi rekoru
• WMO: El Niño’nun Şubat 2027’ye kadar sürmesi neredeyse kesin
• Eylül 2026 en sıcak ikinci eylül: Pasifik’te El Niño rekoru

Kaynaklar

BBC News: El Niño’nun küresel etkileri, video dosyası, 20 Ekim 2026.

Carbon Brief: Analysis: ‘Super El Niño’ breaks ‘remarkable’ all-time record. https://www.carbonbrief.org/analysis-super-el-nino-reaches-remarkable-all-time-record

AFP / Phys.org: Record El Niño? Depends who’s counting, 19 Ekim 2026. https://phys.org/news/2026-10-el-nio.html

Met Office: Record-breaking El Niño surpasses previous benchmarks, 22 Eylül 2026. https://www.metoffice.gov.uk/blog/2026/record-breaking-el-nino-surpasses-previous-benchmarks

NOAA İklim Tahmin Merkezi: ENSO Diagnostic Discussion, 8 Ekim 2026. https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso_advisory/ensodisc.shtml

NOAA Ulusal Kasırga Merkezi: 2026 Eastern Pacific Hurricane Season, 20 Ekim 2026 özeti. https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/index.php?basin=epac&season=2026

Maringá Post (Urbia+Cataratas verisi): Cataratas do Iguaçu retiram grades após três anos, 14 Ekim 2026. https://maringapost.com.br/2026/10/14/cataratas-do-iguacu-retiram-grades-apos-tres-anos/

Metrópoles: Vazão das Cataratas do Iguaçu supera 15 milhões de litros por segundo, 14 Ekim 2026. https://www.metropoles.com/brasil/vazao-das-cataratas-do-iguacu

Buenos Aires Times: Iguazú Falls closed amid flood warnings linked to El Niño, 12 Ekim 2026. https://www.batimes.com.ar/news/argentina/iguazu-falls-closed-amid-flood-warnings-linked-to-el-nino.phtml

FTN News: Iguazu Falls closes main walkways again after reopening, 14 Ekim 2026. https://ftnnews.com/travel-news/tours/iguazu-falls-reopens-but-devils-throat-stays-closed/

AP: El Niño rains flood South America, sending residents fleeing and cattle swimming, 16 Ekim 2026. https://www.washingtontimes.com/news/2026/oct/16/el-nino-rains-flood-south-america-sending-residents-fleeing-cattle/

Reuters / US News: Indonesia blames peatland degradation for raging fires, vows restoration, 15 Ekim 2026. https://www.usnews.com/news/world/articles/2026-10-15/indonesia-blames-peatland-degradation-for-raging-fires-vows-restoration

Viory: Thick haze smothers Indonesia’s Palangka Raya for months, 15 Ekim 2026. https://www.viory.video/en/videos/a3117_15102026/city-gasping-for-air-thick-haze-smothers-indonesia-s-palangka-raya-for-months-as-forest-and-land-fires-rage

Bernama (Endonezya Ormancılık ve Ulaştırma bakanlıkları verisi): Indonesia fire hotspots surge, 19 Ekim 2026. https://www.bernama.com/en/news.php?id=2622426

TravelMole (NEA/ASMC verisi): Southeast Asia haze crisis, 12 Ekim 2026. https://travelmole.com/news/southeast-asia-haze-crisis-travel

HRO (NEA verisi): Haze in Singapore: 1-hr PM2.5 reading hits 284 in West, 14 Ekim 2026. https://www.humanresourcesonline.net/haze-in-singapore-1-hr-pm2-5-reading-hits-284-in-west-206-in-central-region-as-at-2pm-on-14-oct

AFP / Malay Mail: Indonesia haze spikes pollution in Malaysia and Singapore, shuts Timor-Leste schools, 14 Ekim 2026. https://www.malaymail.com/news/world/2026/10/14/indonesia-haze-spikes-pollution-in-malaysia-and-singapore-shuts-timor-leste-schools/239120

AP: Isaias makes landfall along the US Gulf Coast as a dangerous Category 2 hurricane, 10 Ekim 2026. https://abc30.com/19924496/

WJAR: Isaias becomes season’s first Atlantic hurricane, setting record for latest formation, Ekim 2026. https://turnto10.com/newsletter-daily/hurricane-isaias-forms-with-remnant-rain-headed-to-the-northeast-storm-fall-2026-rhode-island-connecticut-massachusetts

Sky News: Typhoon Bavi: Millions evacuated in China, 13 Temmuz 2026. https://www.radiox.co.uk/news/uk-world/typhoon-bavi-millions-evacuated-in-china-as-s/

The Watchers (FDMA verisi): Typhoon Dujuan leaves 12 dead and 3 missing, 24 Eylül 2026. https://watchers.news/2026/09/24/typhoon-dujuan-leaves-12-dead-and-3-missing-record-rain-floods-and-landslides-hit-japan/

WMO: El Niño impacts Greater Horn of Africa (ICPAC GHACOF74 görünümü), 19 Ağustos 2026. https://wmo.int/media/news/el-nino-impacts-greater-horn-of-africa

Kenya Meteoroloji Servisi Otoritesi: Ekim-Aralık 2026 yağış görünümü, 26 Ağustos 2026. https://x.com/MeteoKenya/status/2092587225355542688

FAO GIEWS: Special report, 5 Şubat 1998. https://www.fao.org/3/w7832e/w7832e00.htm

Clyde & Co: El Niño and Kenya’s short rains, Eylül 2026. https://www.clydeco.com/en/insights/2026/09/el-nino-and-kenyas-short-rains

NOAA Climate.gov: ENSO and climate change: What does the new IPCC report say? https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/enso-and-climate-change-what-does-new-ipcc-report-say

Climate Home News (WMO): El Niño expected to bring next record-hot year as soon as 2027, 28 Mayıs 2026. https://www.climatechangenews.com/2026/05/28/el-nino-expected-to-bring-next-record-hot-year-as-soon-as-2027/