SKD Türkiye’nin 103 terim ve 41 kısaltmadan oluşan COP31 rehberi, iklim dilini şirketler için raporlama, finansman ve rekabet meselesine taşıyor.
Hızlı bakış
- SKD Türkiye, COP31 öncesinde iş dünyası için 103 terim ve 41 kısaltmadan oluşan Türkçe-İngilizce İklim Terminolojisi Rehberi’ni yayımladı.
- Rehber, kavramları dokuz bölümde toplayarak iklim dilini ihracat, finansman, raporlama ve tedarik zinciri kararlarıyla ilişkilendiriyor.
- Çalışma, uluslararası anlaşmalara dayanan resmi terimlerle SKD Türkiye’nin kendi analitik çerçevelerini aynı kaynakta buluşturuyor ve ikincileri ayrıca işaretliyor.
- COP31’in Türkiye-Avustralya görev paylaşımı, ev sahibi, COP31 Başkanı ve Müzakereler Başkanı ifadelerinin ayrı kullanılmasını gerektiriyor.
- CBAM’in 1 Ocak 2026’da kesin döneme geçmesi, iklim terminolojisini Türkiye’deki ihracatçılar için doğrudan pazar erişimi meselesine dönüştürüyor.
- Yeşil Haber değerlendirmesine göre ortak dil gerekli ama yeterli değil; gerçek dönüşüm hedeflerin yatırım ve doğrulanabilir performansa bağlanmasını gerektiriyor.
İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye), COP31 öncesinde hazırladığı İklim Terminolojisi Rehberi’ni 24 Temmuz 2026’da yayımladı. Türkçe ve İngilizce hazırlanan çalışma, iklim müzakereleri, emisyon yönetimi, finansman, raporlama ve sistem dönüşümü alanlarındaki kavramları tek bir başvuru kaynağında topluyor. Rehberin ilk taslakları, Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İklimBU Direktörü Prof. Dr. M. Levent Kurnaz’ın görüşleri doğrultusunda geliştirildi.
Neden önemli?
İklim terminolojisi artık yalnızca müzakere heyetlerinin dili değil. Karbon maliyeti, emisyon kapsamları, geçiş planı ve sürdürülebilirlik raporlaması; şirketlerin ihracat, finansmana erişim, yatırım ve tedarik zinciri kararlarını doğrudan etkiliyor.
Kim etkilenir?
Rehber öncelikle sürdürülebilirlik ve iklim yöneticileri, ihracat ve tedarik zinciri ekipleri, finans ve yatırımcı ilişkileri birimleri, kurumsal iletişim profesyonelleri ile yönetim kurulu üyelerine sesleniyor. AB’ye ihracat yapan ve CBAM kapsamındaki ürünleri üreten şirketler için kullanılan kavramların ölçüm yöntemi ve mevzuat karşılığı ayrıca önem taşıyor.
Rehberin kapsamı ve kullanım sınırı
Rehber, 103 terimi sekiz tematik bölümde, 41 kısaltmayı ise dokuzuncu bölüm olarak sunuyor. NDC, BTR, ETF, GST, CBAM, ISSB, TCFD, TNFD ve GHG Protocol gibi iklim politikası ile kurumsal raporlamada sık kullanılan kısaltmalar Türkçe karşılıklarıyla açıklanıyor.
Çalışmanın amacı kavramların yalnızca anlamını vermek değil; şirketlerin bu dili ihracat, finansman, yatırım, tedarik zinciri ve kurumsal raporlama kararlarında tutarlı kullanmasına yardımcı olmak. Rehber bu yönüyle bir mevzuat veya teknik standart değil, karar öncesinde birincil kaynaklara geçişi kolaylaştıran bir başvuru metni.
Dokuz bölüm hangi iklim kavramlarını kapsıyor?
Rehberde COP Süreci ve Müzakere Terminolojisi başlığı altında 18, Küresel İklim Rejimi başlığı altında 8, Azaltım başlığı altında 20, Uyum ve Dirençlilik başlığı altında 7, İklim Finansmanı ve Piyasa Mekanizmaları başlığı altında 10, Yönetişim ve Raporlama başlığı altında 13, Türkiye’ye Özgü COP31 Perspektifi başlığı altında 12 ve Stratejik Analiz, Modelleme ve Sistem Dönüşümü başlığı altında 15 terim bulunuyor. Kısaltmalar Listesi ise çalışmanın dokuzuncu bölümünü oluşturuyor.
Resmi sitesine göre iş dünyasından 193 üyesi bulunan SKD Türkiye, çalışmayı şirketlerin iklim hedeflerini, dönüşüm uygulamalarını ve sürdürülebilirlik performanslarını uluslararası terminolojiyle daha tutarlı biçimde anlatmasına yardımcı olacak bir kaynak olarak konumlandırıyor. Çevrimiçi sürüm ücretsiz ve kayıt gerektirmeden kullanılabiliyor; içerik ayrıca PDF biçiminde indirilebiliyor.
SKD Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Ediz Günsel, kavramların doğru anlaşılmasını sağlıklı karar alma, güvenilir raporlama ve etkili iş birlikleri açısından temel bir gereklilik olarak tanımlıyor. Günsel’e göre rehber, farklı paydaşlar arasında ortak bir iletişim zemini kurulmasını ve iş dünyasının küresel iklim gündemini daha kolay takip etmesini amaçlıyor.
Resmi terimlerle analitik çerçeveler nasıl ayrılıyor?
Rehberin önemli özelliklerinden biri, hukuki veya teknik çerçevelerde yerleşik hale gelmiş terimlerle yorumlayıcı kavramları aynı çalışma içinde buluşturması. NDC, BTR, Geliştirilmiş Şeffaflık Çerçevesi, Paris Anlaşması Madde 6, Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları ile CBAM; dayanağı belirli uluslararası anlaşmalara, düzenlemelere veya standartlara uzanan kavramlar arasında yer alıyor.
Buna karşılık Bölgesel Enerji Dönüşüm Merkezi, Bölgesel İklim Diplomasisi, Geçiş İçin Karma Finansman, İklim ve Rekabet İlişkisi, Karbon Rekabetçiliği ve Fizibilite Açığı gibi bazı ifadeler çevrimiçi rehberde SKD Türkiye’nin stratejik veya analitik çerçevelemeleri olarak işaretleniyor. Bu notlar, söz konusu ifadelerin UNFCCC, Paris Anlaşması, IPCC veya GHG Protocol kapsamında tanımlanmış resmi terimler olmadığını gösteriyor.
Bu ayrım şirketler açısından kritik. Bir kavramın stratejik anlatımda yararlı olması, düzenleyici raporlamada veya yatırımcı açıklamalarında otomatik olarak standart kabul edildiği anlamına gelmiyor. Kurumsal iletişimde rehberden yararlanılırken bağlayıcı yükümlülükler için ilgili mevzuatın ve standart kuruluşunun güncel metnine dönülmesi gerekiyor.
Türkiye ile Avustralya’nın COP31 görev paylaşımı neden doğru adlandırılmalı?
COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya EXPO Center’da düzenlenecek. Türkiye konferansa ve Dünya Liderleri Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak; COP31 Eylem Gündemi’nin sorumluluğunu üstlenecek. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31 Başkan Adayı olarak atanmış durumda. Başkanın COP31 oturumlarının başlangıcında taraflarca seçilmesi öngörülüyor.
Ancak COP31’in yönetişim modeli klasik ev sahibi ülke anlatısından daha farklı. Türkiye-Avustralya ortaklık düzenlemesine göre COP31 Başkanı, Avustralya temsilcisini Müzakereler Başkanı olarak görevlendirecek; bu temsilci müzakereler konusunda münhasır yetkiye sahip olacak. Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen bu görevi yürütürken Türkiye COP31 başkanlığını, ev sahipliğini ve Eylem Gündemi sorumluluğunu üstlenecek. Ortaklık metni ayrıca iki tarafın birbirine danışmasını ve görüş ayrılıklarını karşılıklı mutabakatla çözmesini öngörüyor.
Bu nedenle COP31 terminolojisinde “ev sahibi”, “COP31 Başkanı” ve “Müzakereler Başkanı” ifadelerinin birbirinin yerine kullanılmaması gerekiyor. Ortak dil ihtiyacının en somut örneklerinden biri bizzat COP31’in bu yeni görev paylaşımı modeli.
İklim dili şirketlerin bilançosuna ve pazar erişimine nasıl yansıyor?
Rehberdeki kavramların kurumsal etkisi dört alanda belirginleşiyor: karbon sınır maliyeti, emisyon hesaplama sınırı, sürdürülebilirlik açıklamaları ve ülkelerin iklim hedeflerini izleme sistemi.
CBAM 1 Ocak 2026’da kesin döneme geçti
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, 1 Ocak 2026’da kesin uygulama dönemine girdi. Düzenleme çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünleri kapsıyor. CBAM yükümlülükleri hukuken AB’deki ithalatçıya veya dolaylı gümrük temsilcisine ait olsa da gömülü emisyon verisinin sağlanması Türkiye’deki üreticiler için somut bir ticari uyum ve pazar erişimi meselesi.
Kapsam 1, 2 ve 3 aynı emisyonu anlatmıyor
GHG Protocol’e göre Kapsam 1 doğrudan, Kapsam 2 satın alınan enerjiden kaynaklanan dolaylı, Kapsam 3 ise değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonları ifade ediyor. Rehber, Kapsam 4 veya önlenen emisyonların henüz resmi bir standart olmadığını ve GHG Protocol kapsamı dışında kaldığını da belirtiyor. Bu ayrım, şirketlerin emisyon hesabıyla olumlu iklim katkısı iddialarını birbirine karıştırmaması açısından önemli.
TCFD sona erdi, yaklaşımı ISSB standartlarında yaşamaya devam ediyor
Rehber, iklim geçiş riski ve senaryo analizinde TCFD’yi kaynak gösteriyor. TCFD Ekim 2023’te görevini tamamladı ve izleme görevi IFRS Vakfı’na geçti. TCFD önerileri kullanılmaya devam edebilse de güncel kurumsal raporlama çerçevesi ISSB’nin IFRS S1 ve IFRS S2 standartları üzerinden ilerliyor; rehber bu geçişi kısaltmalar bölümünde açıklıyor.
NDC ile BTR farklı işlevlere sahip
Ulusal Katkı Beyanı ülkelerin iklim hedeflerini ortaya koyarken İki Yıllık Şeffaflık Raporu ilerlemeyi, emisyon envanterini ve verilen veya alınan desteği düzenli biçimde raporluyor. NDC’ler beş yılda bir sunuluyor; BTR’ler ise Geliştirilmiş Şeffaflık Çerçevesi altında iki yılda bir hazırlanıyor. Hedef ile performansı ayırmak, COP31’in “taahhütten uygulamaya” geçiş iddiasını ölçebilmek için gerekli.
AB, CBAM’ı aşağı akım ürünlere genişletiyor: Türkiye sanayisi için 2028 uyarısı
Ortak iklim dili uygulamaya dönüşmeden yeterli olmayacak
SKD Türkiye’nin rehberi, iklim müzakerelerinin ve kurumsal raporlamanın giderek karmaşıklaşan dilini Türkçe kullanan iş dünyası için erişilebilir hale getiriyor. Türkçe ve İngilizce karşılıkların yan yana verilmesi, özellikle uluslararası rapor hazırlayan, AB’ye ihracat yapan veya küresel finansman arayan şirketler açısından pratik bir başlangıç noktası sunuyor.
Bununla birlikte rehberde kaynaklar çoğunlukla kurum adı düzeyinde gösteriliyor; her maddede dayanak belgenin tam adı, sürümü, tarihi ve doğrudan bağlantısı bulunmuyor. İklim mevzuatı ve raporlama standartları hızla değiştiği için karar veya açıklama öncesinde UNFCCC, Avrupa Komisyonu, IFRS Vakfı, GHG Protocol ya da ilgili düzenleyicinin güncel birincil metnine dönülmesi gerekiyor.
Asıl eşik de burada bulunuyor. Ortak terminoloji, şirketlerin aynı konuyu konuşmasını sağlayabilir; ancak gerçek dönüşüm için hedeflerin yatırım bütçelerine, tedarikçi koşullarına, emisyon azaltım planlarına ve doğrulanabilir performans göstergelerine bağlanması gerekiyor. Yeşil Haber’in daha önce CDP Türkiye verileri üzerinden ele aldığı raporlamadan uygulamaya geçiş açığı, terminolojinin neden hedef değil altyapı olduğunu gösteriyor.
Siz ne düşünüyorsunuz?
COP31 öncesinde şirketlerin en büyük ihtiyacı ortak bir terminoloji mi, düzenlemelere uyum kapasitesi mi, yoksa açıklanan hedefleri yatırıma dönüştürecek finansman ve uygulama planları mı? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
COP31 öncesi gerçek iklim liderliği: Raporlamadan uygulamaya
Kaynaklar
SKD Türkiye COP31 İklim Terminolojisi Rehberi: https://www.skdturkiye.org/cop31/
SKD Türkiye yayın sayfası ve PDF: https://www.skdturkiye.org/cop31-terminoloji-rehberi-yayimlandi/
UNFCCC COP31 konferans sayfası: https://unfccc.int/cop31
Türkiye-Avustralya COP31 Ortaklık Düzenlemesi: https://unfccc.int/sites/default/files/resource/20251121_COP31_Presidency_Modalities-CLEAN-AGREED.pdf
Avrupa Komisyonu CBAM sayfası: https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en
IFRS Vakfı ISSB ve TCFD açıklaması: https://www.ifrs.org/sustainability/tcfd/
GHG Protocol Kapsam 1, 2 ve 3 açıklamaları: https://ghgprotocol.org/sites/default/files/2022-12/FAQ.pdf
UNFCCC İki Yıllık Şeffaflık Raporları: https://unfccc.int/biennial-transparency-reports
İlgili haberler
- Sürdürülebilirlik raporlaması belirli Türk şirketleri için gönüllülükten zorunluluğa dönüştü
- Türkiye’de doğa dönüşümü hızlanıyor: Şirketlerin yüzde 24’ü riskleri ölçebiliyor
- Sector Connect 2. döneminde 40 girişim COP31 öncesi kurumlarla buluştu
- Türkiye COP31 ev sahipliği: Antalya’da zirve, müzakerelerde Avustralya lider
© 2026 Yeşil Haber