Kuzey Ren-Vestfalya’da 1 Ocak 2026’dan itibaren çatı kaplaması tamamen yenilenen mevcut binalarda PV kurulumu yükümlülüğü devreye girdi. Çerçeve, BauO NRW içindeki §42a ve bunu uygulamaya indiren Solaranlagenverordnung (SAN-VO NRW) ile tanımlanıyor.
Hızlı bakış
- Kuzey Ren-Vestfalya’da 1 Ocak 2026’dan itibaren kapsamlı çatı yenilemesi yapılan mevcut binalarda PV kurulumu yükümlülüğü devreye girdi.
- Uygulamada, güneş için uygun net çatı alanının en az %30’unun PV ile değerlendirilmesi yaklaşımı öne çıkıyor.
- Teknik imkansızlık ve “unbillige Härte” kapsamında ekonomik aşırılık durumlarında istisna mekanizmaları uygulanabiliyor.
- Bazı koşullarda solar termal gibi PV dışı çözümler, yükümlülüğün alternatif ifası olarak kabul edilebiliyor.
- Model, Türkiye’de kentsel dönüşüm sürecinde yenilenen çatıların yerinde üretim için stratejik bir kaldıraç olabileceğini gösteren bir vaka sunuyor.
“Dachhaut tamamen yenileniyorsa” eşiği ne demek?
Kuzey Ren-Vestfalya (NRW) düzenlemesi, küçük onarımları değil, çatının dachhaut olarak tanımlanan dış katmanının tamamen yenilendiği kapsamlı çatı yenilemelerini hedefliyor. Bu tür yenilemeler çoğu zaman ayrı bir inşaat ruhsatı süreci gerektirmediği için uygulamada kritik ölçüt, çalışmaya başlama tarihinin 1 Ocak 2026 sonrası olması olarak anlatılıyor. Amaç, mevcut bina stokundaki büyük çatı alanlarını planlı bir şekilde enerji üretimine kazandırmak.
Uygulama nasıl işliyor: En az %30 “uygun çatı alanı” kuralı
Mevcut binalarda kapsamlı çatı yenilemesi yapıldığında, PV sisteminin teknik olarak güneş için uygun net çatı alanının en az %30’unu kapsaması, uygulama anlatımlarında temel yaklaşım olarak öne çıkıyor. Net alan hesabında gölgelenen, yalnızca kuzeye bakan veya başka zorunlu kullanımlara ayrılmış yüzeyler dikkate alınmayabiliyor. Ayrıca bazı rehber ve yorumlarda, 50 metrekarenin altındaki küçük çatı yüzeyleri için istisna yaklaşımına işaret edilerek çok küçük ölçekli işlerin orantısız bir yük altına sokulmamasının hedeflendiği vurgulanıyor.
“İskele zaten kurulu” etkisi: Maliyet ve zaman neden düşebiliyor?
Düzenlemenin pratik mantığı, kapsamlı çatı yenilemelerinde erişim, iskele, iş güvenliği ve lojistiğin zaten kurulmuş olması. Bu durum, PV montajının yenileme planına eklenmesini kolaylaştırabiliyor ve toplam iş maliyetine göre daha verimli bir kurulum penceresi yaratabiliyor. Yasa koyucu, her çatı yenilemesinin enerji üretimi için bir fırsata dönüşmesini ve yenileme tamamlandıktan sonra “sonradan kurulum” maliyetinin yeniden doğmamasını hedefliyor.
İstisnalar nasıl çalışıyor: Teknik imkansızlık ve “unbillige Härte”
NRW’de yükümlülüğün teknik olarak mümkün olmadığı veya ekonomik açıdan orantısız bir yük doğurduğu durumlarda istisnalar öngörülüyor. Teknik gerekçeler arasında yetersiz statik kapasite, çatının yalnızca kuzeye bakması veya belirli bina koşullarında kurulumun fiilen mümkün olmaması gibi başlıklar anılıyor. Ekonomik tarafta ise unbillige Härte (hakkaniyete aykırı aşırı yük) yaklaşımı devreye giriyor; bazı açıklama metinlerinde, optimal kurulum varsayımıyla amortisman süresinin 25 yılı aşması veya zorunlu ek uygulama maliyetlerinin (örnegin statik, güvenlik, yangın gibi) PV kurulum maliyetine göre orantısız seviyeye çıkması gibi ölçütlerden söz ediliyor.
PV yerine alternatif ifa mümkün mü: Solar termal seçeneği
Buradaki “ifa” kavramı, yükümlülüğün hangi teknik çözümle yerine getirildiğini ifade ediyor. Yani asıl amaç, mutlaka PV panel takılması değil, çatı alanının enerji üretimine kazandırılması. Bu nedenle uygulama anlatımlarında, bazı koşullarda PV dışındaki güneş enerjisi çözümlerinin de kabul edilebildiği belirtiliyor.
Özellikle çatı geometrisi veya kullanım senaryosu PV’ye tam uygun olmayan yapılarda, güneş enerjisiyle sıcak su üreten solar termal sistemler belirli durumlarda “alternatif ifa” olarak değerlendirilebiliyor. Bu yaklaşımın temel fikri, panel türünden bağımsız olarak, yenilenen çatıların enerji dönüşümüne katkı sağlamasını garanti altına almak.
2024–2026 kademeli takvim: Yeni binalardan mevcut binalara genişleme
NRW’de solardach yaklaşımı kademeli bir takvimle ilerledi. Yeni konut dışı binalarda 2024 itibarıyla başlayan yükümlülüğün, yeni konut binalarında 2025’e uzandığı; mevcut binalarda ise kapsamlı çatı yenilemeleri için 1 Ocak 2026 itibarıyla devreye girdiği çerçevesi, sık kullanılan özetlerden biri. Bu kademeli geçiş, sektör kapasitesinin ve bina sahiplerinin teknik-finansal planlamasının daha yönetilebilir olmasını hedefleyen bir yöntem olarak okunuyor.
Uyum baskısı da var: Yükümlülük ihlali ve yaptırım ihtimali
Düzenleme, tavsiye niteliğinde değil, belirli koşullarda doğan bir yükümlülük olarak kurgulanıyor. Bu nedenle PV kurulmadığı veya istisna şartlarının doğru şekilde belgelendirilmediği durumlarda idari yaptırım riski gündeme gelebiliyor. Uygulamada denetim yoğunluğu ve yaptırım pratiği yerel idarelerin süreçlerine bağlı olarak şekillense de, istisna kullanımının da sonradan kontrol edilebileceği hatırlatılıyor.
Türkiye için vaka analizi: Kentsel dönüşümde çatı alanı neden stratejik?
NRW örneği, Türkiye’de kentsel dönüşüm ve güçlendirme gündemi sürerken “yenilenen çatılar neyi kaçırıyor” sorusunu öne çıkarıyor. Yenilenen çatılar yalnızca ısı yalıtımı ve yapı güvenliği için mi kullanılacak, yoksa aynı anda enerji üretimi de tasarıma entegre edilecek mi? Bu modelin güçlü yanı, dönüşümü yalnızca yeni binalara değil, mevcut bina stokuna da taşıması ve çatı yenilemesi gibi zaten yapılan bir işi enerji dönüşümü için kaldıraç haline getirmesi.
Türkiye’de olası bir “zorunlu güneş çatısı” kuralı nasıl kurgulanabilir?
NRW yaklaşımının Türkiye’ye tercüme edilebilir tarafı, “çatıyı zaten yeniliyorsan” penceresini kullanması ve istisnaları net gerekçelere bağlaması. Olası bir çerçevede, kapsamlı çatı yenilemesinin tanımı, “uygun çatı alanı” kriteri, küçük çatı istisnası, teknik imkansızlık hallerinin belgelendirilmesi ve ekonomik aşırılık ölçütlerinin nasıl hesaplanacağı açık yazılmadan sahada tartışma üretmesi kaçınılmaz olur. Bu nedenle ana ders, yükümlülüğün kendisinden çok, yükümlülüğün öngörülebilir, uygulanabilir ve adil bir uygulama metnine dönüştürülmesinde yatıyor.
Kaynak çerçevesi
Landesbauordnung Nordrhein-Westfalen (BauO NRW) §42a; Solaranlagenverordnung Nordrhein-Westfalen (SAN-VO NRW); NRW’de solardach uygulamasına dair resmi bilgilendirme metinleri ve hukuk/uzman rehberleri.
Okura soru
Sizce Türkiye’de kentsel dönüşüm ve büyük çatı yenilemelerinde çatı GES için “zorunluluk” getirilmeli mi, yoksa teşvik modeli daha mı doğru olur?
İlgili haberler
- 50 kW sınırı, çatı GES pazarında güç dengesini nasıl değiştiriyor?
- EPDK lisanssız üretim taslağı büyük değişiklikler içeriyor
- PV modül TSE standartları mecburi oldu: Resmi Gazete tebliği ne getiriyor?
- ÇED Yönetmeliği Haziran 2025: rüzgar ve güneş projelerinde kriterler değişti
- Bir evin tüm elektriği için 5 kW güneş sistemi yeterli mi?
- Türkiye’nin çatı üstü güneş enerjisi potansiyeli: 10 bin MW
© 2026 Yeşil Haber