Batarya sağlık durumu, bir bataryanın yeni olduğu döneme göre kapasitesini veya güç verme yeteneğini ne ölçüde koruduğunu anlatan göstergedir. İngilizce state of health ifadesinin kısaltması olan SOH ile gösterilir. Elektrikli araçlarda ve sabit enerji depolama sistemlerinde yaşlanmayı değerlendirmek için kullanılır. Ancak bütün üreticilerin aynı yöntemle hesapladığı tek bir SOH tanımı yoktur.
SOH nasıl hesaplanır?
Kapasiteye dayalı basit yaklaşımda, bugünkü tam şarj kapasitesi başlangıçtaki referans kapasiteye bölünür. MathWorks’ün batarya değerlendirme örneği bu oranı kullanır. Yüzde olarak ifade etmek için sonuç 100 ile çarpılır:
Kapasite temelli SOH = güncel kapasite ÷ başlangıç kapasitesi × 100
Öğretici örnek: Yeni durumunda 100 Ah kapasitesi bulunan bir bataryanın, karşılaştırılabilir test koşullarında artık 80 Ah sağlayabildiğini düşünelim. Hesap 80 ÷ 100 × 100 = yüzde 80 SOH olur. Bu batarya tam şarj edildiğinde doluluk göstergesi yüzde 100 olabilir; buna rağmen başlangıçtaki kapasitesinin yüzde 80’ini koruyor olabilir. Örnekteki sayılar gerçek bir araç veya ürünün ölçümü değildir.
Batarya sağlık durumu nasıl belirlenir?
Batarya yönetim sistemi, gerilim, akım ve sıcaklık verilerini izleyerek çeşitli modellerle durum tahmini yapar. MathWorks’ün BMS açıklamasında kapasite ve iç direnç, sağlık değerlendirmesinde kullanılan farklı göstergeler olarak ele alınır. Bu nedenle bir rapordaki SOH yüzdesini yorumlarken kullanılan tanımı ve referans değeri bilmek gerekir.
Kapasite karşılaştırmasında sıcaklık, şarj ve deşarj koşulları ile ölçüm yöntemi önemlidir. Tek bir gösterge okuması yerine aynı yöntemle izlenen değişim daha anlamlıdır. SOH değeri tek başına bataryanın güvenliğini, kalan kullanım yılını veya belirli bir aracın menzilini kesin olarak göstermez.
SOH ile SOC ve çevrim verimliliği farkı
SOC, yani state of charge, bataryanın o andaki doluluğunu anlatır; SOH ise başlangıca göre korunan performansla ilgilidir. Çevrim verimliliği de ayrı bir kavramdır: şarj için verilen enerjiye karşılık geri alınabilen enerjinin oranını ifade eder. Yüzde 80 SOH, yüzde 80 çevrim verimliliği demek değildir.
Örnekteki yüzde 80’i değerlendirirken test koşullarını sorgulamak gerekir. Yeşil Haber’in 21 Aralık 2025 tarihli batarya performansı rehberi, kapasite korunumu ile çevrim sayısının ve deney koşullarının birlikte okunmasının neden önemli olduğunu açıklıyor.
