Elektroliz, elektrik enerjisi kullanılarak bir kimyasal tepkimenin yürütülmesidir. Enerji uygulamalarında suyun elektrolizi, suyun hidrojen ve oksijene ayrılması anlamına gelir. İngilizce karşılığı electrolysis, bu işlemi gerçekleştiren cihazın adı ise elektrolizördür (electrolyzer). Hidrojen üretiminin yanında endüstride farklı elektroliz işlemleri de bulunur; burada su elektrolizi ele alınır.
Suyun elektrolizi nasıl çalışır?
Elektrolizörün hücresinde iki elektrot ve iyonların hareketini sağlayan bir elektrolit bulunur. Dışarıdan verilen doğru akım, suyun ayrışmasını sağlar. Hidrojen katot tarafında, oksijen anot tarafında oluşur; gazlar ayrı hatlarda toplanır. Toplam tepkime 2 H₂O → 2 H₂ + O₂ şeklindedir.
PEM sistemlerde iyon ileten polimer membran, alkali sistemlerde ise farklı bir elektrolit düzeni kullanılır. Yüksek sıcaklıkta çalışan katı oksit sistemleri de vardır. Bu teknolojiler aynı amaç için farklı hücre tasarımları kullanır. ABD Enerji Bakanlığının elektroliz açıklaması, temel çalışma prensibini ve teknoloji farklarını ayrıntılandırır.
500 kWh ile 10 kg hidrojen hesaplama örneği
Öğretici bir örnekte, bir sistemin her kilogram hidrojen için 50 kWh elektrik tükettiğini varsayalım. Sisteme 500 kWh elektrik verilirse üretim hesabı 500 ÷ 50 = 10 kg hidrojen olur. Bu değer gerçek bir tesisin ölçümü veya bütün elektrolizörler için sabit tüketim değildir. Karşılaştırmada su hazırlama, soğutma ve sıkıştırma gibi yardımcı işlemlerin hesap sınırına dahil olup olmadığı belirtilmelidir.
Güç ile üretim miktarı da ayrıdır. Yeşil Haberin 16 Ocak 2026 tarihli Bandırma hidrojen vadisi incelemesi, HYSouthMarmara için 4 MW PEM elektrolizör ölçeğini ve yıllık en az 500 ton hidrojen hedefini aktarır. Bunlar projeye ilişkin kapasite ve üretim hedefleridir; doğrulanmış yıllık işletme üretimi olarak okunmamalıdır. Gerçek üretim, çalışma süresi ve sistem tüketimine bağlıdır.
Elektroliz ile yeşil hidrojen aynı şey mi?
Elektroliz bir üretim yöntemidir; hidrojenin çevresel niteliği kullanılan elektriğin kaynağına da bağlıdır. ABD Alternatif Yakıtlar Veri Merkezine göre güneş veya rüzgar gibi yenilenebilir kaynaklarla yapılan elektroliz yenilenebilir hidrojen üretir. Dolayısıyla her elektroliz ürünü otomatik olarak yeşil hidrojen sayılmaz.
Yakıt hücresi ise hidrojeni kullanarak elektrik üretir; elektrolizör elektrik kullanarak hidrojen üretir. Hidrojen enerji taşıyıcısı olarak değerlendirilir. Elektriğin kaynağını anlamak için yenilenebilir enerji, tüketim birimini okumak için kilovatsaat maddelerine de bakabilirsiniz.
