Türkiye’de ücretli plastik poşet uygulaması 2019’da başladı, 2026’da taban ücret 1 TL’ye çıkıyor

Hızlı bakış

Türkiye’de plastik poşetlerin ücretlendirilmesi: başlangıç tarihi ve amacı

Türkiye plastik poşet uygulaması kapsamında ücretli poşet dönemi ve plastik poşet ücreti 2026 güncellemesiTürkiye’de ücretli plastik poşet uygulaması: başlangıç tarihi ve 2026 güncellemesi

Türkiye’de plastik poşetlerin ücretlendirilmesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın plastik kaynaklı atık kirliliğini azaltma hedefi kapsamında 1 Ocak 2019 itibarıyla yürürlüğe girdi. Uygulamanın temel amacı, tek kullanımlık plastik poşetler yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanlarına geçişi teşvik ederek atık oluşumunu azaltmak ve Sıfır Atık hedeflerine katkı sağlamaktı.

Uygulama başlangıcında plastik poşetler adet başına 25 kuruş taban ücretle ücretli hale getirildi. 2026 yılı için yeni taban bedelin belirlenmesi amacıyla 12 Kasım 2025 tarihinde kamu kurum ve kuruluşları ile sektör dernek ve federasyon temsilcilerinin katılımıyla Ambalaj Komisyonu – Plastik Poşet Alt Komisyonu toplantısı düzenlendi.


2026 plastik poşet ücreti: yeni taban bedel ve yürürlük tarihi

Toplantı sonucunda, 2026’da plastik poşetlere uygulanacak taban ücretin vergiler dahil 1 TL olmasına karar verildi. Karar, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak.

Politikanın ölçülen etkisi: atık önleme, tasarruf ve emisyon azaltımı

Resmi verilerle plastik poşet politikasının atık, tasarruf ve iklim etkisi

Resmi açıklamaya göre, uygulamanın başladığı 2019’dan 2025’in ilk dokuz ayına kadar olan dönemde plastik poşet kaynaklı toplam 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumu engellendi. Bu azalmayla plastik poşet üretimi için gerekli ham madde ithalatının da önüne geçildiği, yaklaşık 28 milyar TL tasarruf sağlandığı ve 167 bin 984 ton sera gazı emisyonunun önlendiği bildirildi.

Bu tür sonuçlar, fiyatlamanın tek başına bir “tüketici ücreti” olmadığını; atık önleme, kaynak verimliliği ve iklim etkisi açısından ölçülebilir çıktılar doğurabildiğini gösteriyor.

Avrupa’da plastik poşet yaklaşımı: ücret, ücretsiz dağıtımın bitmesi ve kısıtlamalar

Avrupa plastik poşet politikası çerçevesinde ücret ve kısıtlama modeli ile plastik poşet ücreti 2026 karşılaştırmasıAvrupa’da plastik poşet yaklaşımı: Ücret, ücretsiz dağıtımın bitmesi ve kısıtlamalar

Avrupa’da plastik poşet politikası ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, ortak çizgi hafif plastik poşet tüketimini azaltmak ve ücretsiz dağıtımı bitirmek üzerine kurulu. Avrupa Birliği’nde bu çerçeve, hafif plastik poşet tüketiminin azaltılmasına yönelik düzenleme ile güçlendirildi; üye ülkelerin tüketimi düşürmek için ücret gibi araçlar dahil önlemler alması ve belirli tarihten itibaren ücretsiz poşet verilmemesi yönünde yaklaşım benimsendi.

Almanya: Hafif plastik poşetlere yasak, çok ince poşetlere istisna

Almanya’da 1 Ocak 2022 itibarıyla, satış noktasında tüketiciye verilen hafif plastik poşetlerin dağıtımı yasaklandı; 15–50 mikron arası tek kullanımlık plastik poşetler yasağa dahil edilirken manav reyonundaki çok ince torbalar istisna kapsamında kaldı. Bu yaklaşım, “ücret”ten çok “piyasadan çekme” mantığıyla ilerliyor.

Birleşik Krallık: Asgari ücret modeli ve kapsam genişlemesi

Birleşik Krallık’ta tek kullanımlık poşetler için asgari ücret uygulaması bulunuyor; İngiltere’de ücret 2021’de 10 peni seviyesine çıkarıldı ve daha fazla işletmeyi kapsayacak şekilde genişletildi. Bu tür uygulamalarda hedef, poşeti pahalılaştırmaktan çok, “poşet isteme” davranışını azaltıp çok kullanımlık alternatifleri norm haline getirmek.

Fransa: Yasak ve malzeme dönüşümü odaklı hat

Fransa’da tek kullanımlık hafif plastik poşetlere yönelik kısıtlamalar ve yasaklar 2016 itibarıyla devreye girdi; kompostlanabilir ve yeniden kullanılabilir alternatiflere izin veriliyor. Yaklaşım, piyasada tek kullanımlık poşetin alanını daraltıp yeniden kullanılabilir ve çevresel etkisi daha düşük seçenekleri öne çıkarmaya dayanıyor.

Firecarrier notu: Fiyat artışı doğru, ama kalıcı dönüşüm için çok kullanımlık seçenekler zayıf kaldı

Plastik poşet ücreti 2026 artışı sonrası çok kullanımlık çanta tercihinin davranış değişimindeki rolüFirecarrier notu: Fiyat artışı doğru, ama kalıcı dönüşüm için çok kullanımlık seçenekler zayıf kaldı

Türkiye’de 2026’da 1 TL’ye çıkan fiyat, enflasyon ve alım gücü dinamikleri dikkate alındığında “caydırıcılığı geri çağıran” bir güncelleme olarak okunabilir. Ancak Avrupa örneklerinin ortak noktası, ücretin tek başına bırakılmaması; ücretsiz dağıtımın sonlandırılması, bazı poşet türlerinin kısıtlanması ve çok kullanımlık seçeneklerin perakende içinde görünür ve erişilebilir hale getirilmesiyle davranış dönüşümünün kalıcılaştırılmasıdır.

Türkiye’de bez çanta, file ve çok kullanımlık alternatifler yaygınlaşsa da, bu seçenekler uzun süre “tam norm” haline gelecek şekilde sistematik olarak güçlendirilmedi. Birçok noktada poşet ücreti, tüketici için küçük bir kalem gibi algılanmaya devam ederken, çok kullanımlık taşıma çözümleri her zaman aynı erişilebilirlik ve teşvik düzeyine sahip değil.

Bu nedenle 1 TL güncellemesi, plastik poşet tüketimini yeniden düşürme potansiyeli taşırken, kalıcı davranış değişimi için perakende uygulamalarının ve kamu iletişiminin “çok kullanımlık taşıma” ekseninde daha güçlü kurgulanması gerekiyor.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Poşet ücretinin 1 TL’ye çıkması alışkanlıkları kalıcı olarak değiştirir mi?

Poşet ücretinin 1 TL’ye çıkması sizce alışkanlıkları kalıcı olarak değiştirir mi, yoksa çok kullanımlık çözümler için ek adımlar mı gerekiyor?

İlgili haberler


İlgili HaberlerYazarın Diğer İçerikleri

Bir Cevap Bırakın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz