Brezilya’da Lula dördüncü kez seçildi. Flávio Bolsonaro karşısında elde ettiği zafer, Amazon ormanlarının korunması ve 2030 net sıfır ormansızlaşma hedefini yeni dönemin gündemine taşıyor.
Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya’da 25 Ekim 2026’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda Flávio Bolsonaro’yu yenerek dördüncü kez başkanlığa seçildi. Brezilya Temsilciler Meclisinin sonuç haberine göre Lula geçerli oyların yüzde 51,77’sini, Bolsonaro yüzde 48,23’ünü aldı.
Sonucun çevre açısından önemi, Brezilya’nın Amazon üzerindeki ağırlığından kaynaklanıyor. Dünya Bankasına göre Amazon yağmur ormanlarının yaklaşık yüzde 60’ı Brezilya’da bulunuyor. Ülkenin denetim, arazi kullanımı ve koruma kararları, küresel iklim açısından önemli bir ekosistemin büyük bölümünü etkiliyor.
Amazon karbon depoluyor, yağışı besliyor
Amazon’un önemi ağaçların kapladığı alanla sınırlı değil. Orman, büyüme sırasında atmosferden karbondioksit alıyor ve karbonu bitki örtüsünde depoluyor. Yangın, kesim ve bozulma bu birikimin atmosfere dönmesine yol açabiliyor; ormanın gelecekte karbon tutma kapasitesini de zayıflatabiliyor.
Su döngüsü de bu sistemin parçası. NASA’nın açıkladığı mekanizmada ağaçlar, köklerinden aldıkları suyu yaprakları üzerinden atmosfere veriyor. Bu nem havanın serinlemesine, bulutlara ve yağışa katkı sağlıyor. Yağmur yeniden toprağı besleyerek döngüyü sürdürüyor.
Hava akımlarıyla taşınan nem, Güney Amerika’nın başka bölgelerindeki tarım ve hidroelektrik üretimi için de önemli. Bu nedenle ormanın zayıflaması; su güvenliği, gıda üretimi ve enerji sistemi açısından sonuçlar doğurabiliyor.
Orman aynı zamanda bir yaşam alanı
Amazon, çok sayıda bitki ve hayvan türünün yanında milyonlarca insanın yaşamını destekliyor. UN-REDD’in değerlendirmesi, bölgenin biyolojik çeşitliliği ile yerli halkların ve yerel toplulukların kültürel devamlılığı arasındaki bağı vurguluyor. Koruma politikaları, bu toplulukların haklarını ve geçim olanaklarını da ilgilendiriyor.
Orman kaybındaki düşüş yeni dönemin başlangıç noktası
Brezilya Ulusal Uzay Araştırmaları Enstitüsü INPE’nin açıkladığı tahmine göre, Brezilya Amazonu’nda Ağustos 2025–Temmuz 2026 dönemindeki ormansızlaşma 3.335 kilometrekare oldu. Önceki döneme göre yüzde 41,8 düşüş gösteren değer, 1988’de başlayan serinin en düşük düzeyi.
Yeşil Haber’in seçim arifesinde aktardığı bu ölçüm henüz kesinleşmiş yıllık sonuç değil. Ayrıca ekim yangınları ölçüm döneminin dışında kalıyor. Daha düşük orman kaybı, yangınların veya ekosistem bozulmasının sona erdiğini göstermiyor.
2030 hedefinde uygulama dönemi
Lula’nın seçim kurulunda yayımlanan programı, 2030’a kadar net sıfır ormansızlaşma hedefini yeniden teyit ediyor. Program; ormansızlaşmayla mücadele planları, yangın yönetimi, kamu arazilerinin korunması ve çevresel denetimin güçlendirilmesine yer veriyor.
13 Ekim’de karşılaştırdığımız aday hedefleri, seçim sonrasında uygulama açısından izlenecek. Net sıfır hedefi ile INPE’nin yıllık orman kaybı ölçümü aynı gösterge değil: INPE, restorasyonu yıllık kayıptan düşmüyor.
Yeni dönemin çevresel bilançosunu seçim sonucu tek başına belirlemeyecek. Denetimin sahadaki etkisi, yangınlara hazırlık, korunan alanlar ve yerli halkların haklarına ilişkin kararlar, verilen taahhütlerin nasıl hayata geçtiğini gösterecek.
İlgili haberler
- Amazon’da orman kaybı rekor düşük, Brezilya yarın sandıkta
- Brezilya cumhurbaşkanlığı seçiminde adayların orman hedefleri farklı
- Brezilya, Amazon ormanlarındaki kaybı %11 azaltmayı başardı
- COP30 açılışından bugüne: Amazonun kalbinde iklim adaleti ve liderlik boşluğu
