Champi’nin ulaştığı yüksek rüzgâr hızı, güçlenen El Niño döneminde tayfunların nerede doğduğu ve nasıl geliştiği sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
Batı Pasifik’te Japonya Meteoroloji Ajansı’nın (JMA) 2630 koduyla izlediği Champi, 21 Ekim’de Guam Ulusal Hava Durumu Servisi’nin bülteninde saatte 185 mil, yaklaşık 298 kilometre sürekli rüzgârla kaydedildi. Bu değer bir dakikalık ortalamayı ifade ediyor; ani rüzgâr hamlesi değil. Fırtına daha sonra zayıfladı. Tayvan Merkezi Hava Durumu İdaresi’nin güncel sayfasında deniz ve kara tayfun uyarıları sürerken JMA tahmini, sistemin kuzeye yönelerek ilerleyen günlerde zayıflamasını öngörüyor.
El Niño, her yerde aynı hava sonucunu üretmiyor. NOAA İklim Tahmin Merkezi’nin 8 Ekim değerlendirmesinde Niño-3.4 bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklık sapması +2,1°C olarak verildi. Güçlü ile çok güçlü düzeyde bir El Niño’nun Ocak–Mart 2027’ye kadar sürme olasılığı yüzde 83’ün üzerinde değerlendirildi. WMO’nun 3 Eylül’de yayımladığı görünüm ise olayın Şubat 2027’ye kadar sürmesini neredeyse kesin olasılıkla bekliyor. Bunlar iklim görünümü; tek bir tayfunun şiddetine ilişkin tahmin değil.
2018’de Journal of Climate dergisinde yayımlanan hakemli çalışma, gözlemler ve model deneylerinde El Niño sırasında Batı Pasifik’te daha yoğun ve uzun ömürlü tayfunların görülebildiğini gösteriyor. Oluşum yerlerinin güneydoğuya kayması, fırtınaların okyanus üzerinde gelişebileceği yolu uzatabiliyor. Dikey rüzgâr kesmesindeki, yani farklı yüksekliklerdeki rüzgârların hız ve yön farkındaki değişimler de önemli. Ancak etki, sıcaklığın yalnız büyüklüğüne değil, orta veya doğu ekvatoral Pasifik’te yoğunlaşmasına göre değişiyor. Çalışma, orta Pasifik ısınmasının eşit büyüklükteki doğu Pasifik ısınmasına göre bazı tayfun ölçütlerini daha fazla artırabildiğini buluyor.
Bu mekanizma, Champi’nin gücünü bütünüyle El Niño’ya bağlamaya yetmiyor. Araştırma 2026’daki bu fırtınayı incelemiyor; belirli olay için neden payı hesaplamıyor. Champi’yi doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlayan bir atıf sonucu da bu kaynaklarda bulunmuyor. WMO’nun vurguladığı gibi, El Niño’nun şiddeti bir bölgedeki etkinin büyüklüğüne doğrudan çevrilemiyor. Daha geniş bölgesel bağlamı El Niño’nun küresel etkileri dosyasında ele aldık.
Kaynaklar: NWS Guam, 21 Ekim bülteni; rüzgâr ortalaması açıklaması; JMA; CWA; NOAA CPC; WMO; Patricola ve çalışma arkadaşları, 2018.
