Ana Sayfa Sürdürülebilirlik Haberleri IPCC’de AR7 takvimi karara bağlanamadı: 2028 için belirsizlik sürüyor

IPCC’de AR7 takvimi karara bağlanamadı: 2028 için belirsizlik sürüyor

Yazar

Eki 21, 2026 @ 5:52 Değiştirilme tarihi: Eki 21, 2026 @ 5:52

IPCC Başkanı Jim Skea, toplantı salonu, iklim raporları ve dünya görüntüsüyle AR7 takvim belirsizliğini anlatan kolaj. — IPCC’nin üç AR7 çalışma grubu raporunun takvimi üzerinde uzlaşma sağlanamadı. Jim Skea’nın fotoğrafı kullanılarak hazırlanan editoryal illüstrasyon.

IPCC’nin Addis Ababa oturumu AR7 raporlarının takvimi ve bütçe kararı çıkmadan askıya alındı; raporların 2028 değerlendirmesine yetişmesi belirsizleşti.

Hızlı bakış

IPCC’nin 65. oturumu, planlanan sürenin aşılması ve birçok heyetin ayrılmak zorunda kalması üzerine 16 Ekim’de askıya alındı.
ENB’ye göre Türkiye, üç çalışma grubu raporunun 2028’de tamamlanmasını isteyen ülkeler arasında yer aldı.
İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi, Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 kapsamında başlayacak ve Kasım 2028’de tamamlanacak.
IPCC’nin 16 ve 19 Ekim açıklamalarında oturumun yeniden toplanması için kesin bir tarih verilmedi.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) 12–16 Ekim 2026’da Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da toplanan 65. oturumu, Yedinci Değerlendirme Raporu’nun (AR7) üç çalışma grubu katkısının takvimi ve Panel’in bütçesi karara bağlanmadan askıya alındı. IPCC’nin 16 Ekim tarihli duyurusuna göre bu iki gündem maddesi açık ve görüşülmeye devam ediyor. Oturumun bekleyen gündemle ilk fırsatta yeniden toplanacağı belirtildi; ancak bir tarih verilmedi.

Oturum neden askıya alındı?

IPCC’nin duyurusuna göre IPCC Başkanı Jim Skea, toplantı planlanan süreyi aştıktan ve en az gelişmiş ülkeler ile küçük ada devletlerinden birçok heyet ayrılmak zorunda kaldıktan sonra oturumu 16 Ekim akşamı askıya aldı. Duyuru, kararın, Panel’in önemli kararlarını uzlaşmayla aldığı genel kurulların kapsayıcılığını koruduğunu vurguluyor.

Boşalan toplantı salonunda mikrofon, tercüme kulaklığı ve dosyayla IPCC oturumunun askıya alınmasını betimleyen illüstrasyon. — Toplantının uzaması ve birçok heyetin ayrılmak zorunda kalması üzerine 65. oturum askıya alındı. Temsili editoryal illüstrasyon.

Müzakereleri salondan izleyen Earth Negotiations Bulletin (ENB) da bu adımın, o heyetler salonda yokken önemli kararların alınmasını önlemeye yönelik olduğunu aktarıyor.

Takvim tartışması 2024’ten bu yana sürüyor

Greenpeace International’a göre Addis Ababa, delegelerin 2024 başından bu yana üç bölümlük raporun zamanlaması konusunda uzlaşamadığı altıncı toplantı oldu. IPCC, bu döngüde üç çalışma grubu raporunu hazırlama kararını Ocak 2024’te İstanbul’daki 60. oturumunda almıştı.

Üç rapor cildi, takvim ve cam kürenin okyanus, ada ve rüzgar türbinleriyle birleştiği AR7 temalı illüstrasyon. — AR7 takvimi tartışması, bilimsel inceleme süresi ve kapsayıcılık ile raporların 2028 değerlendirmesine yetişmesi üzerinde yoğunlaşıyor. Temsili editoryal illüstrasyon.

ENB’nin ayrıntılı toplantı raporuna göre Suudi Arabistan, Hindistan ve Rusya’nın da bulunduğu ülkeler, etkiler ve uyumu ele alan ikinci çalışma grubu ile azaltımı ele alan üçüncü çalışma grubunun raporlarının 2029’da tamamlanmasını savundu. Bu ülkeler, daha erken bir takvimin hükümetlerin ve uzmanların inceleme süresini sıkıştıracağını, bilimsel titizliği ve kapsayıcılığı zedeleyebileceğini ileri sürdü. Çin, raporların ikinci Küresel Durum Değerlendirmesi’ne bağlanmasının gerekli olmadığını; Kenya ise teknik katkı takviminin kaçırılmasının bilimin politikaya katkısını ortadan kaldırmayacağını belirtti.

ENB’ye göre Palau, Timor-Leste, Haiti, Malawi, Zambiya, Nepal, Dominik Cumhuriyeti ve Barbados’un da aralarında bulunduğu ülkeler, üç raporun ikinci Küresel Durum Değerlendirmesi’ne yetişecek şekilde 2028’de tamamlanmasını istedi. Türkiye de aynı çağrıyı yapan ülkeler arasında yer aldı. Antigua ve Barbuda takvimin siyasi değil teknik bir konu olduğunu savunurken, Solomon Adaları raporları geciktirmenin hakkaniyet açığını kapatmayacağını belirtti. İklim Haber’in aktarımına göre Avrupa ve Latin Amerika ülkelerinin de bulunduğu 30 ülkelik bir koalisyon, raporların 2028 değerlendirmesine yetişmemesinden endişe ediyor.

ENB, en az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletlerinden bazı temsilcilerin, kapsayıcılık çağrılarının bir kısmının en kırılgan ülkelerin acilen ihtiyaç duyduğu adımları geciktirmek için kullanıldığı kaygısını dile getirdiğini de aktardı.

İkinci değerlendirme Antalya’da başlıyor

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (UNFCCC) göre Küresel Durum Değerlendirmesi, Paris Anlaşması’nın amaçlarına ve uzun vadeli hedeflerine yönelik ortak ilerlemeyi ölçen, iklim eylemi ve destekte eksik kalan alanları belirleyen süreç. İlk değerlendirme 2023’te Dubai’deki COP28’de tamamlandı.

Antalya kıyısı ve limanını dünya, açık rapor ve konferans mikrofonuyla birleştiren COP31 temalı illüstrasyon. — İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi, Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 kapsamında başlayacak. Kent ve iklim diplomasisi bağlantısını anlatan temsili illüstrasyon.

UNFCCC’nin ikinci değerlendirme için açıkladığı takvim, Kasım 2026’daki CMA8’den Kasım 2028’deki CMA10’a uzanıyor. Kurumun süreç açıklaması da başlangıcı COP31/CMA8, tamamlanmayı COP33/CMA10 olarak tanımlıyor. CMA8, Paris Anlaşması taraflarının sekizinci toplantısı ve 9–20 Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek COP31 kapsamında yapılacak. Böylece raporların bilimsel katkı sağlaması beklenen ikinci değerlendirme, Türkiye’nin ev sahipliğinde başlayacak.

IPCC’ye göre önceki döngüde Altıncı Değerlendirme Raporu Mart 2023’te tamamlanmış ve ilk değerlendirmeye doğrudan bilimsel girdi sağlamıştı. AR7’nin Sentez Raporu’nun ise çalışma grubu raporları tamamlandıktan sonra hazırlanarak 2029 sonuna kadar yayımlanması planlanıyor. Bu nedenle 2028 tartışmasının odağında Sentez Raporu değil, üç çalışma grubu raporunun değerlendirmeye zamanında katkı sağlaması bulunuyor.

Greenpeace: Raporlar değerlendirme bitmeden yayımlanmalı

Greenpeace International, 19 Ekim tarihli açıklamasında üç AR7 çalışma grubu raporunun da ikinci Küresel Durum Değerlendirmesi tamamlanmadan yayımlanması çağrısı yaptı. Kuruluş, raporların hükümetlerin emisyon azaltımı, uyum ve finansman kararlarına girdi sağlaması gerektiğini vurguladı.

Kuruluşun iklim politikası uzmanı Tracy Carty, hakkaniyet ve Küresel Güney temsiline ilişkin kaygıların bu döngüde ele alınması gerektiğini kabul etti; ancak bilimi geciktirmenin bu kaygılara çözüm olmayacağını savundu. Bu, kuruluşun çağrısı ve risk değerlendirmesi; IPCC’nin açıkladığı bir erteleme kararı değil.

Bundan sonra ne olacak?

Skea, 19 Ekim tarihli açıklamasında gündem maddelerinin büyük bölümünün tamamlandığını belirtti. Bunlar arasında yapay zekânın IPCC çalışmalarında uygun biçimde kullanılmasını sağlayacak yeni bir süreç üzerinde varılan uzlaşma da var. Uzlaşı sağlanamayan iki konu ise çalışma grubu raporlarının takvimi ve bu çalışmayı destekleyecek bütçe.

Skea, rapor takviminde uzlaşmanın hayati önem taşıdığını, oturumu üye hükümetler ve IPCC’nin bilimsel yönetimiyle birlikte ilk fırsatta yeniden toplayacağını söyledi. ENB’nin aktarımına göre Skea, kapanış konuşmasında Panel’in en çalkantılı aylarından birini yaşadığını kabul ederken IPCC’nin “makine dairesinin” çalıştığını ve sağlıklı olduğunu da vurgulamıştı.

IPCC’nin 16 ve 19 Ekim açıklamalarında oturumun devamı için kesin bir tarih verilmiyor. Oturumun yeniden toplanma tarihi, üç çalışma grubu raporu için kabul edilecek takvim ve bütçe açıklanana kadar, AR7 raporlarının 2028 değerlendirmesine yetişip yetişmeyeceği sorusu açık kalıyor.