Türkiye ETS piyasasında kayıt, ihale ve spot işlem kuralları belirlendi. Yönetmeliğin yürürlüğü, fiili ticaretin başladığı anlamına gelmiyor.
Hızlı bakış
- EPİAŞ, kayıt sistemi ile birincil ve ikincil piyasaları işletecek.
- İhalede ve spot piyasada asgari standart teklif 100 tahsisatlık bir lot olacak.
- Sanal uygulamada teslimat, faturalama ve ödeme yükümlülüğü doğmayacak.
21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi piyasasının işletilmesi ile İşlem Kayıt Sisteminin esaslarını belirledi. EPDK tarafından çıkarılan düzenleme yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Metin; tahsisatların kaydı, ihaleyle satışı, ikincil piyasada ticareti, teminatlar ve uzlaştırmayı kapsıyor.
Kayıt sistemi ve piyasaları EPİAŞ işletecek
Yönetmelik, piyasa işletmecisini Enerji Piyasaları İşletme AŞ olarak tanımlıyor. EPİAŞ, tahsisatların ihale yöntemiyle dağıtıldığı birincil piyasayı ve dağıtılmış tahsisatların alınıp satıldığı ikincil piyasaları işletecek. İşlemler ETS Piyasası Yönetim Sistemi üzerinden yürütülecek; İşlem Kayıt Sistemi ise tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi ve itfası gibi işlemleri tesis hesapları üzerinden izleyecek.
ETS kapsamındaki işletmelerin kayıt sisteminde hesap açması gerekiyor. Hesap açılışı için merkezi uzlaştırma kuruluşu katılımcı anlaşması, EPİAŞ’a elektronik başvuru ve kayıt sistemi katılım anlaşması aranıyor. Birincil piyasa ve spot piyasaya katılımda ayrıca ilgili piyasa anlaşmalarının imzalanması gerekiyor. Ücretsiz tahsisatlar, başvuru ve onay süreçleri tamamlandıktan sonra tesis hesaplarına aktarılacak.
İhale ve spot piyasada teklif birimleri belirlendi
Birincil piyasadaki ihaleler, İklim Değişikliği Başkanlığının belirleyeceği takvim doğrultusunda EPİAŞ tarafından yapılacak. Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra ihale takvimi 15 iş günü içinde ilan edilecek. İhale miktarı ve seans saatleri gibi bilgiler, ihale tarihinden en az 10 iş günü önce duyurulacak.
Standart asgari teklif büyüklüğü bir lot, yani 100 tahsisat olacak. Her tahsisat bir ton karbondioksit eşdeğerine karşılık geliyor. Teklif fiyatları ton karbondioksit eşdeğeri başına Türk lirası cinsinden 50 kuruş ve katlarıyla verilecek. Bu tutar karbonun belirlenmiş fiyatı değil, teklif fiyatı adımıdır. İhalede miktarı karşılayan son teklif fiyatı, eşleşen katılımcılar için tahsisat referans fiyatını oluşturacak.
Spot tahsisat piyasasında sürekli ticaret yöntemi uygulanacak. Genel seans düzeni ayda en az dört iş günü, 10.00–15.00 saatleri olarak belirlendi; EPİAŞ önceden bildirimle gün ve süreleri değiştirebilecek. Teminatını aşan alım teklifi verilemeyecek. Vadeli tahsisat piyasasının kurulmasına ilişkin ayrıntılar ise ilgili bakanlıklar ve Sermaye Piyasası Kuruluyla koordinasyon içinde ayrıca belirlenecek.
Yürürlük ile fiili işlem başlangıcı ayrı
Geçici maddeye göre kayıt sistemi, birincil piyasa ve spot piyasa faaliyete başlayıncaya kadar sanal uygulama yapılacak. Bu aşamada ETS Piyasası Yönetim Sisteminde teslimat, faturalama veya ödeme yükümlülüğü doğmayacak. Yönetmeliğin yayımlanması tek başına ilk ihalenin yapıldığını ya da fiili spot ticaretin başladığını göstermiyor.
2026 sistem yılı için ayrı bir geçiş hükmü de bulunuyor. Talep eden işletmelere, tesislerinin doğrulanmış sera gazı emisyonuna eşdeğer tahsisat miktarı için tamamlayıcı tahsisat fiyatı uygulanabilecek. Bu mekanizmada ihale referans fiyatı hesaplanmayacak; alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılacak ve yükümlülüğün yerine getirilmesinde dikkate alınmayacak. Başvuru, ihraç ve itfa ayrıntılarını İklim Değişikliği Başkanlığı belirleyecek.
Yeni metin, daha önce görüşe açılan piyasa işletim taslağının ardından gelen nihai düzenleme. Pilot kapsamı ve tahsisat politikasıyla piyasanın teknik işleyişi ayrı karar katmanları oluşturuyor. Katılımcılar açısından izlenecek sonraki somut belgeler, takvim ve katılım anlaşmalarıyla uygulama duyuruları olacak.
Kaynak
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, özellikle 3–12, 15–17, 21–23, 30 ve geçici 1–2’nci maddeler.
İlgili haberler
- Türkiye ETS pilotu beş sektörde başlıyor: 2026 raporlama, 2027 karbon fiyatı
- Türkiye ETS Yönetmeliği yürürlükte: Pilot takvim ve karbon maliyeti Kurul kararlarında
- EPDK, Emisyon Ticaret Sistemi Piyasası taslağını görüşe açtı
