Çin, belirlenen teknik ölçütleri karşılayan perovskit ve tandem üretim teknolojilerinin ihracatını yasaklamaya hazırlanıyor; şimdilik yalnızca kayıt zorunlu.
Çin Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, 16 Ekim 2026 tarihli 2026/48 sayılı ortak duyuruyla “İhracatı Yasaklanan ve Kısıtlanan Teknolojiler Kataloğu”nu genişletmek için bir taslak yayımladı. Taslak yapay zekâ, biyotıp ve fotovoltaik alanlarında toplam 40 teknolojiyi kapsıyor. Bunların 12’si güneş enerjisinde polisilikon, wafer ve hücre üretimiyle ilgili.
Bakanlık gerekçe olarak ulusal güvenliği gösteriyor. Açıklamaya göre fotovoltaik teknolojiler havacılık ve uzay, savunma, insansız sistemler ve yüksek güvenlik düzeyli altyapı gibi hassas alanlarda giderek daha fazla kullanılıyor.
Yasak önerisi belirlenen teknik ölçütleri karşılayan teknolojileri kapsıyor
Bakanlık sözcüsünün açıklamasına göre 40 teknolojinin 14’ü yasaklı, 26’sı kısıtlı kategori için öneriliyor. Güneş tarafında iki öne çıkan kalem var:
- Perovskit ve tandem hücre-modül üretim teknolojisi, yasaklanması önerilenler arasında.
- Tek hatta yılda 30 bin ton ve üzeri kapasiteli polisilikon mühendislik teknolojisi, kısıtlanması önerilenler arasında.
Bu teknoloji ailesinin tamamı kapsamda değil. Bakanlık, teknik eşikleri karşılamayan teknolojilerin serbestçe ihraç edilmeye devam edeceğini belirtiyor. Listedeki ekipmanlar da yalnızca bu ölçütleri karşılayan teknolojiyi taşıyan az sayıda ekipmanı kapsıyor.
| Teknoloji | Taslaktaki eşik |
|---|---|
| Perovskit-silisyum tandem hücre | En az 182 mm wafer, en az %30 verim |
| Perovskit kaplama (slot-die) süreci | En az 1,1 metre kaplama genişliği |
| Tek eklemli büyük alan perovskit modül | En az 1 m², en az %18 verim |
| Büyük alan tandem perovskit modül | En az 1 m², en az %28 verim |
Eşikler, taslağın ekini inceleyen pv magazine’in aktarımına dayanıyor ve nihai katalogda değişebilir. Aynı habere göre taslak yalnızca perovskit ve tandemle sınırlı değil:
- Yasak önerilenler arasında ayrıca: Yüksek kapasiteli bazı polisilikon hammadde süreçleri ve 70 mikrometre ve altı inceliğe sahip wafer üretimi.
- Kısıtlı kategoride: İleri kristal çekme ve wafer kesme süreçleri ile belirli yüksek performanslı TOPCon, BC ve HJT hücre üretim süreçleri.
Bugün yürürlükte olan: ihracat öncesi kayıt
Yasak ve lisans hükümleri henüz yürürlükte değil, bunlar öneri aşamasında. Taslak için görüş süresi 15 Kasım 2026’da doluyor.
Duyuruyla birlikte uygulamaya giren hüküm, ihracat öncesi kayıt zorunluluğu. Nihai katalog yürürlüğe girene kadar, listedeki teknolojileri ihraç etmek isteyen şirketler önce Ticaret Bakanlığı’nın teknoloji ticareti sistemine kayıt yaptırmak zorunda. Kayıt gerektiren durumlar şunlar:
- Teknolojinin mülkiyetinin yurt dışına devri
- Yurt dışına lisans verilmesi
- Teknolojinin sahibi ya da fiilen kontrol edeninin yabancı bir kuruluş olması
- Listedeki kritik güneş ekipmanlarının ihracatı
Kayıt yükümlülüğü, başlamış ancak henüz tamamlanmamış teknoloji ihracatı işlemlerini de kapsıyor.
Bakanlık sözcüsü, kataloğun 2001’den bu yana düzenli olarak güncellendiğini, bu revizyonun da olağan çalışmanın parçası olduğunu ve belirli bir ülke, bölge ya da şirketi hedeflemediğini açıkladı.
Panel ticareti kapsam dışı, üretim bilgisinin transferi kapsamda
Bakanlığa göre bu teknolojilerle üretilen ürünler düzenlemenin kapsamında değil. Yani bitmiş panel, hücre ya da wafer ihracatı önerilen yasakla doğrudan etkilenmiyor.
Ancak Bakanlık, kritik güneş teknolojilerinin ihracatının çoğunlukla üretim hatlarının ihracatı, kurulumu, devreye alınması, iyileştirilmesi ve yükseltilmesi sırasında gerçekleştiğine dikkat çekiyor. Bakanlığın açıklamasına göre katalog kesinleştiğinde, kısıtlı listedeki teknolojiler için bu faaliyetler lisansa bağlanacak; yasaklı listedeki teknolojilerin ise ihracatı mümkün olmayacak. Şimdilik bu işlemler için geçerli olan yükümlülük yalnızca kayıt. Dolayısıyla taslağın asıl hedefi, yurt dışında fabrika kurmak için gereken üretim bilgisi, ekipman ve teknik destek.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Türkiye’de açıklanan büyük hücre yatırımlarının bir kısmı Çinli teknoloji ortaklarıyla yürüyor:
- Astronergy, Temmuz 2025’te açıkladığı yatırım planına göre Balıkesir’de ilk fazı 3 GW olan ve toplamda 5 GW’a ulaşması hedeflenen bir wafer ve hücre tesisi kuracak. İlk aşamada TOPCon 4.0 hücre teknolojisi kullanılacak, tam kapasite hedefi 2028.
- Schmid Pekintaş, Haziran 2025’te açıkladığı plana göre Düzce’de 5 GW’lık bir hücre fabrikası kuracak. Teknoloji sağlayıcısı Çinli JTPV, üretilecek hücreler TOPCon+. İlk üretim hedefi 2026.
Bu yatırımların kapsam dışında olduğu, yalnızca silisyum hücre teknolojisine dayanmalarından çıkarılamaz. Taslağın kısıtlı kategorisinde belirli TOPCon süreçleri de bulunuyor. Olası etki üç şeye bağlı:
- Aktarılacak üretim süreçlerinin teknik eşikleri
- Ekipman kapsamı
- Teknoloji transferinin hangi aşamada olduğu
Yeşil Haber değerlendirmesi: Düzenleme kesinleşirse Türkiye’nin bugünkü panel ticaretini değil, bir sonraki teknoloji adımının hangi yoldan atılacağını etkileyebilir. Tandem ve perovskite geçişte Çin’den lisans almak zorlaşırsa, bu bilginin yerli ar-ge ve Çin dışı ortaklıklarla birlikte kurulması önem kazanır. Taslağın olası bir sonucu da Çin’in yeni nesil güneş üretiminde kurduğu öncülüğü daha uzun süre korumak olabilir. Bu Bakanlığın açıkladığı gerekçe değil, düzenlemenin muhtemel etkisine dair bir okuma.
Bu neyi göstermez?
- Taslak henüz kesinleşmiş bir yasak değil. Görüş sürecinde eşikler ve kapsam değişebilir.
- Türkiye’ye yapılan panel ithalatı ve santral kurulumları için doğrudan bir kısıt getirmiyor.
- Türkiye’deki belirli bir yatırımın etkilenip etkilenmeyeceğini göstermiyor. Bu, nihai katalogdaki teknik eşiklere ve teknoloji transferi sözleşmelerinin içeriğine bağlı.
- Yazıda anılan yatırımların güncel inşaat ve üretim durumunu göstermiyor. Bu bilgiler şirketlerin 2025’teki açıklamalarına dayanıyor.
Siz ne düşünüyorsunuz? Türkiye, yeni nesil güneş hücrelerinde yerli ar-ge ile uluslararası teknoloji ortaklıklarını nasıl birleştirmeli?
Kaynaklar
- Çin Ticaret Bakanlığı ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, 2026/48 sayılı duyuru (16 Ekim 2026)
- Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsünün açıklaması (16 Ekim 2026)
- pv magazine, 16 Ekim 2026
İlgili haberler
- Dünyada 690 GW güneş: Türkiye’de 2025’te eklenen 4,7 GW’ı ağırlıkla lisanssız kurulumlar taşıdı
- YEKA 2026’da 2.285 MW için yarış: Güneşte üç yarışma iptal edildi
- Smart Güneş’in 1 milyar TL’lik borçlanma tavanına SPK onayı
