Enerji verimliliği destekleri yüzde 25,49 arttı: Sanayi için yeterli mi?

Enerji verimliliği projelerine verilen destek tutarları 2026 için yeniden değerleme oranına göre güncellendi. Verimlilik Artırıcı Proje üst limiti 27.092.663 TL’ye, enerji gideri desteği 18.061.775 TL’ye yükseldi. Ancak maliyet artışları ve finansman koşulları, bu güncellemenin tek başına yeterli olup olmadığı sorusunu gündeme taşıyor.

Hızlı Bakış

• Enerji verimliliği destekleri 2026 için yüzde 25,49 artırıldı, VAP ve enerji gideri üst limitleri yükseltildi.
• Sanayide maliyet ve finansman baskısı, bu artışın gerçek teşvik gücünü sınırlayabiliyor.
• 2035’te 510 TWh’yi aşacağı öngörülen elektrik talebi, verimlilik yatırımlarını zorunlu hale getiriyor.
• Lisanssız üretimde kapasite krizi, talep tarafı verimliliğini şebeke için kritik bir araç yapıyor.
• Küçük ve orta ölçekli projelerde destek artışı etkili olurken, büyük dönüşüm yatırımlarında uzun vadeli finansman belirleyici kalıyor.

2026 destek tutarları: Yüzde 25,49 güncelleme ve yeni üst limitler

Enerji verimliliği destek bedelleri, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında her yıl yeniden değerleme oranına göre güncelleniyor. 2026 yılı için açıklanan güncellemeyle destek üst limitleri, 2025’teki seviyelerin üzerine yüzde 25,49 oranında artırıldı.

VAP üst limiti: 2025’te 21.589.500 TL iken 2026’da 27.092.663 TL. Enerji gideri desteği üst limiti: 2025’te 14.393.000 TL iken 2026’da 18.061.775 TL.

Bu rakamlar, sanayi işletmelerinin verimlilik projeleri için başvurabilecekleri azami destek tutarlarını tanımlıyor. Başvuruların elektronik ortamda alınması ve süreç yönetiminin öngörülebilirliği, destek tutarı kadar belirleyici bir parametre haline geliyor.

Yeniden değerleme artışı ile reel yatırım etkisi arasındaki fark

Destek tutarlarındaki artış, nominal olarak projelerin fizibilitesini iyileştiriyor. Ancak sanayi tarafında ekipman, mühendislik, uygulama ve bakım kalemlerindeki maliyet artışları ile yüksek finansman maliyetleri, verimlilik projelerinin geri ödeme süresini uzatabiliyor.

Bu nedenle kritik soru şurada düğümleniyor: Güncelleme, yatırım kararını gerçekten hızlandıran bir teşvik mi, yoksa desteklerin enflasyon karşısında geride kalmamasını sağlayan bir denge koruması mı? Özellikle büyük ölçekli proses ve hat modernizasyonu projelerinde, destek artışının toplam proje maliyeti içindeki payı sınırlı kalabiliyor.

Talep artışı ve verimlilik yatırımlarının kritik rolü

Küresel ölçekte yenilenebilir kapasite büyürken, elektrik talebindeki artış birçok bölgede sistemi rahatlatmak yerine yeni darboğazlar üretebiliyor. Bu çerçevede enerji verimliliği yatırımları, üretim tarafındaki büyümeyi tamamlayan en hızlı ve en düşük maliyetli esneklik bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de 2035’e doğru elektrik talebi projeksiyonlarının yükselmesi, verimliliğin yalnızca tasarruf değil, aynı zamanda rekabetçilik ve şebeke planlaması açısından stratejik bir başlık olduğunu gösteriyor. Bu arka plan için Yeşil Haber’in Türkiye’de elektrik talebi 2035’te 510 TWh’ye çıkacak ve 2025 dünya enerji retrospektifi: Yenilenebilir büyüdü, talep daha hızlı büyüdü analizleri birlikte okunabilir.

Şebeke kapasitesi baskısı: Verimlilik emniyet supabı olabilir mi?

Lisanssız üretim ve öz tüketim odaklı GES projeleri artarken, TEİAŞ’ın transformatör merkezi bazlı tablolarında bazı bölgelerde kapasite kısıtlarının daha görünür hale geldiği görülüyor. Lisanssız üretimde üst üste aylar boyunca sıfır MW kapasite açıklanan bir ortamda, yeni yenilenebilir projelerin sisteme bağlanması giderek zorlaşıyor.

Bu tabloda talep tarafında verimlilikle sağlanacak yük azaltımı; yeni bağlantı, trafo ve hat yatırımlarının zaman kazandıran tamamlayıcısı olabilir. Şebeke kapasitesi baskısının sanayi projelerine yansımasını anlamak için Yeşil Haber’in TEİAŞ verileri: lisanssız üretimde dört aydır sıfır MW kapasite ve Lisanssız üretimde kapasite krizi 5. ayında, 81 ilde sıfır MW başlıklı dosyaları önemli bir referans sunuyor.

2026 penceresi: Yatırım iştahını belirleyen süreç ve denetim maliyetleri

Desteklerin yatırım kararına etkisi, sadece üst limitlerle değil; başvuru, değerlendirme, denetim ve uygulama sonrası doğrulama süreçlerinin hız ve öngörülebilirliği ile ölçülüyor. Projelerin hazırlanması, onaylanması ve sahada uygulanması sırasında oluşan işlem maliyetleri, özellikle orta ölçekli sanayi işletmeleri için önemli bir karar parametresi haline geliyor.

2026 için açıklanan VAP denetim bedellerinin (uygulama öncesi ve sonrası) netleşmesi, proje bütçelerinde işlem maliyeti kalemini daha görünür kılıyor. Bu kalemin toplam proje ekonomisine etkisi, özellikle 10–25 milyon TL bandındaki yatırmalarda verimlilik projelerinin tercih edilip edilmeyeceğini doğrudan etkileyebiliyor.

Mini çerçeve: Hangi projede gerçek teşvik, hangisinde tavan etkisi?

2026 için açıklanan üst limitler, VAP tarafında 27.092.663 TL, enerji gideri desteğinde 18.061.775 TL seviyesinde. Bu rakamlar alınacak kesin tutar değil; uygun harcama kalemleri, değerlendirme ve uygulama kurgusuna göre değişen desteklerin tavan sınırını gösteriyor. Yine de tavanın proje bütçesine oranı, etkinliği okumak için pratik bir gösterge sunuyor.

1) 10–25 milyon TL bandı (tek hat iyileştirme, yardımcı sistemler): Bu bantta VAP tavanı çoğu senaryoda bağlayıcı değil; yani sorun tavan değil, projeyi hazırlayıp hızla başlatabilecek netlik ve finansman erişimi. Çimento tesislerinde öğütme devreleri, fan ve motor modernizasyonu, basınçlı hava ve yardımcı sistemlerdeki verimlilik uygulamaları bu grupta sık görülüyor. Bu segmentte güncelleme, geri ödeme süresini kısaltarak karar alma eşiğini aşağı çekebiliyor.

2) 25–60 milyon TL bandı (proses verimliliği ve geri kazanım): Çimentoda atık ısı geri kazanımı, ön ısıtıcı ve klinker hattında proses optimizasyonu, büyük ölçekli sürücü ve kontrol modernizasyonları bu bantta yer alıyor. Bu aralıkta tavan bazı projelerde devreye giriyor; destek hissedilir hale geliyor ancak yatırımın asıl belirleyeni çoğu zaman finansman maliyeti ve uygulama takvimi oluyor. Kritik soru şu: Destek, geri ödeme süresini gerçekten bir alt sınıfa indiriyor mu, yoksa sadece bütçede sınırlı bir rahatlama mı sağlıyor?

3) 60 milyon TL ve üzeri (hat dönüşümü, fırın modernizasyonu, entegre revizyon): Ana fırın modernizasyonu, büyük hat dönüşümleri ve entegre tesis iyileştirmeleri bu sınıfta. Bu segmentte üst limitler neredeyse her zaman bağlayıcı hale geliyor; yatırım ölçeği büyüdükçe tek başına yeniden değerleme artışının projeyi başlatması zorlaşıyor. Bu grupta oyun değiştirici unsur, uzun vadeli ve uygun maliyetli finansman, karbon maliyeti sinyali ve başvuru–denetim süreçlerinin hız ve öngörülebilirliği oluyor.

Hızlı okuma: VAP tavanı, 10 milyon TL’lik bir projede teorik olarak bütçenin tamamını aşarken, 60 milyon TL’lik projede yaklaşık yarısına, 120 milyon TL’lik projede ise yaklaşık dörtte birine denk geliyor. Bu nedenle küçük ve orta ölçekli projelerde destek artışı daha görünür bir kaldıraç üretirken, büyük dönüşüm projelerinde destek tek başına belirleyici olmaktan çıkıyor; finansman, karbon fiyatlaması ve süreç tasarımı öne geçiyor.

Firecarrier bakışı: Nerede gerçek teşvik, nerede kozmetik artış?

Orta ölçekli projelerde, özellikle 10–25 milyon TL aralığındaki proses iyileştirme, motor ve pompa verimliliği veya atık ısı geri kazanımı gibi uygulamalarda destek üst limitlerindeki artış, yatırım kararını olumlu yönde etkileyebilecek bir kaldıraç sağlayabiliyor. Bu tür projelerde destek oranı, geri ödeme süresini kısaltarak yönetim kurulu nezdinde verimlilik projelerinin öncelik sırasını yükseltebiliyor.

Buna karşılık, çok daha yüksek bütçeli hat dönüşümü, fırın modernizasyonu veya entegre tesis verimlilik projelerinde, yalnızca yeniden değerleme kaynaklı artışın tek başına yatırımı tetiklemesi zor görünüyor. Bu segmentte asıl hızlandırıcı; daha uzun vadeli ve daha düşük maliyetli finansman, karbon maliyeti sinyalleri ve iklim finansmanı araçlarının destek mekanizmalarıyla birlikte tasarlanması olarak öne çıkıyor.

Enerji verimliliği yatırımlarında yeni denge arayışı

Türkiye’nin 2024–2030 dönemine yönelik Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı, tüm sektörlerde toplam 20,2 milyar ABD doları tutarında enerji verimliliği yatırımı yapılmasını hedefliyor. Bu ölçekte bir yatırımın hayata geçebilmesi için, destek mekanizmalarının da nicelik ve nitelik olarak dönüşmesi zorunlu görünüyor.

Güncelleme önemli bir sinyal olsa da, yatırım açığını tek başına kapatması beklenmemeli. Asıl fark; enerji verimliliğinin kriz dönemlerinde ilk kısılacak kalem olmaktan çıkarılıp, rekabetçilik ve risk yönetiminin temel yatırım başlığına dönüştürülmesiyle ortaya çıkacak. Destek tutarları, finansman araçları ve karbon politikaları uyumlu ilerlediğinde, hem sanayi hem de enerji sistemi daha dayanıklı bir dengeye yaklaşabilir.

Okuyucuya açık soru: 2026 güncellemesi ne kadar yeterli?

Siz ne düşünüyorsunuz? 2026 güncellemesi, sanayide ertelenen enerji verimliliği yatırımlarını yeniden başlatmaya yeterli mi; yoksa asıl farkı yaratacak olan finansman koşulları, karbon sinyalleri ve süreç tasarımı mı olacak?

İlgili haberler

• Türkiye’de elektrik talebi 2035’te 510 TWh’ye çıkacak
• TEİAŞ verileri: lisanssız üretimde dört aydır sıfır MW kapasite
• Lisanssız üretimde kapasite krizi 5. ayında, 81 ilde sıfır MW
• CBAM 2026: AB’den Türkiye’ye yeşil finansman desteği
• TEB EBRD GEFF II ile 100 milyon Euro’luk yeşil finansman