AB dijital batarya pasaportu 18 Şubat 2027’de belirli batarya grupları için zorunlu olacak; tedarik zinciri özen yükümlülükleri 18 Ağustos 2027’de başlayacak.
AB Batarya Tüzüğü, batarya pasaportu, karbon ayak izi ve tedarik zinciri özen yükümlülükleri için farklı kapsamlar ve uygulama takvimleri belirliyor. Türkiye’den AB pazarına yönelik çalışan işletmelerin hazırlıklarını batarya kategorisine ve tedarik zincirindeki rollerine göre yürütmesi gerekiyor.
Hızlı bakış
- 18 Şubat 2027’den itibaren hafif ulaşım aracı bataryaları, 2 kWh üzerindeki endüstriyel bataryalar ve elektrikli araç bataryaları dijital pasaport kapsamına giriyor.
- Batarya pasaportundaki model ve kullanım verilerine QR kod üzerinden, bilgi türüne göre farklı erişim haklarıyla ulaşılacak.
- Türkiye’den AB’ye yönelik batarya ve araç tedarikinde yükümlülükler, ürün kategorisi ve işletmenin rolüne göre değerlendirilecek.
- Kapsama giren işletmeler için tedarik zinciri özen yükümlülükleri 18 Ağustos 2027’de başlayacak; karbon ayak izi gereklilikleri ayrı takvime tabi olacak.
- Küçük ve orta ölçekli tedarikçiler için doğrudan mevzuat yükümlülükleri ile müşterilerin veri talepleri ayrı değerlendirilmelidir.
- AB batarya pasaportunda açık standartlar ve birlikte çalışabilirlik esas alınırken belirli bir blokzincir teknolojisi zorunlu tutulmuyor.
Dijital batarya pasaportu: 18 Şubat 2027’den itibaren zorunlu
Avrupa Birliği’nin 2023/1542 sayılı Batarya Tüzüğü’nün 77. maddesine göre, 18 Şubat 2027’den itibaren AB pazarına sunulan veya AB’de hizmete alınan hafif ulaşım aracı (LMT) bataryaları, kapasitesi 2 kWh’ı aşan endüstriyel bataryalar ve elektrikli araç (EV) bataryaları için elektronik kayıt niteliğinde bir batarya pasaportu bulunması gerekiyor.
2 kWh eşiği yalnızca endüstriyel bataryalar için geçerli. Elektrikli araç ve LMT bataryaları bu maddede aynı kapasite eşiğine bağlanmıyor. Pasaporta, benzersiz tanımlayıcıyla bağlantılı QR kod üzerinden erişilecek.
Tüzüğün genel kapsamı ile dijital pasaport kapsamı aynı değil. Tüzük çeşitli batarya kategorilerini düzenlerken pasaport zorunluluğu yukarıdaki gruplarla sınırlı. Türkiye’den yapılan tedarikte de ürünün kategorisi, AB pazarına sunulma tarihi ve işletmenin üretici, ithalatçı veya diğer ekonomik işletmeci olarak rolü dikkate alınmalı.
İhracatın yeni teknik şartnamesi: İzlenebilirlik ve şeffaflık
Batarya pasaportu, tüzüğün Ek XIII bölümünde tanımlanan model bilgilerini ve tekil bataryanın kullanımından doğan verileri içeriyor. Bütün çevresel etkilerin veya bütün tedarik belgelerinin sınırsız biçimde kamuya açıldığı bir sistem olarak değerlendirilmemeli.
- Batarya kimliği, üretici bilgileri, kategori ve malzeme bileşimi
- İlgili hükümlere bağlı karbon ayak izi bilgileri ve geri dönüştürülmüş içerik verileri
- Tedarik zinciri özen yükümlülükleri hakkında ilgili maddede tanımlanan rapor bilgileri
- Kapasite, performans, dayanıklılık ve batarya sağlık durumu (SOH) verileri
- Uygunluk beyanı, ilgili test raporları ve kullanım durumuna ilişkin bilgiler
- Söküm, güvenli işlem ve yedek parçalarla ilgili bilgiler
Bilgilerin bir bölümü kamuya açık olacak; bazı teknik bilgiler ve tekil bataryanın kullanım verileri ise yetkili kurumlara veya meşru menfaati bulunan kişilere ayrılan erişim düzeylerine tabi olacak. Bu nedenle QR kodun bulunması, bütün verilerin herkes tarafından görülebileceği anlamına gelmiyor.
Karbon ayak izi, geri dönüştürülmüş içerik ve pasaport aynı tarihte başlayan tek bir yükümlülük değil. Karbon ayak izinde tüzüğün 7. maddesindeki kategoriye özgü tarihler ve ikincil düzenlemelerin yürürlüğüne bağlı süreler; geri dönüştürülmüş içerikte ise 8. maddedeki ayrı koşullar izlenmeli.
Türkiye’deki yatırımları doğrudan etkileyen düzenleme
Türkiye’deki batarya üreticileri, araç üreticileri ve yan sanayi işletmeleri açısından temel ayrım, hangi ürünün hangi pazara sunulduğu ve pasaport verilerini kimin sağlayacağı. Belirli bir şirket veya tesisin bütün yükümlülüklere aynı biçimde tabi olduğu, yalnızca yatırımın Türkiye’de bulunmasına bakılarak söylenemez.
Yeşil Haber’in sektörel değerlendirmesine göre üretici, ithalatçı ve tedarikçi arasındaki veri sorumluluklarının sözleşmelerde netleştirilmesi hazırlığın önemli bir parçası. Karbon verisinin kaynağı, güncelleme sorumluluğu ve erişim yetkileri ürün bazında belirlenmeli. Bütün işletmeler için geçerli genel bir “12–18 ayda tamamlama” süresi bulunmuyor; her yükümlülüğün kendi uygulama tarihi esas alınmalı.
Uyum süreci: Hangi adımlar atılmalı?
Türkiye’deki batarya üreticileri ve otomotiv sanayisi için hazırlık, kapsam ve takvim kontrolüyle başlamalı:
1) Karbon ayak izi hesaplama: Yaşam döngüsü verileri, ilgili batarya kategorisi için tüzüğün 7. maddesi ve buna bağlı yöntem ve beyan düzenlemeleri dikkate alınarak hazırlanmalı. ISO 14067’ye dayalı bir çalışma, tek başına AB Batarya Tüzüğü’ne uyumun sağlandığı anlamına gelmez.
2) Tedarik zinciri özen yükümlülüğü: 2025/1561 sayılı değişiklik, kapsamdaki ekonomik işletmeciler için başlangıç tarihini 18 Ağustos 2027 olarak belirledi. Bu tarih, pasaportun 18 Şubat 2027 tarihinden ayrıdır. Hammadde ve risk kapsamı, yönetim sistemi, risk yönetimi ve üçüncü taraf doğrulama gereklilikleri birlikte ele alınmalı.
Tüzüğün 47. maddesi, son mali yıldan önceki mali yılda net cirosu 40 milyon avronun altında kalan ve konsolide olarak 40 milyon avro sınırını aşan bir grubun parçası olmayan işletmeleri bu bölümün dışında tutuyor. Bu istisna, dijital batarya pasaportu için genel bir muafiyet oluşturmuyor.
3) Dijital altyapı kurulumu: Verilerin depolanması, güncellenmesi ve erişim haklarına göre paylaşılması için açık standartlara dayalı, birlikte çalışabilir bir yapı hazırlanmalı. Tüzük belirli bir blokzincir teknolojisini zorunlu tutmuyor.
4) Geri dönüşüm stratejisi: Ömrünü tamamlayan bataryaların toplanması, yeniden kullanım veya farklı amaçla kullanım değerlendirmesi ve geri dönüşüm süreçleri, ilgili atık ve ürün yükümlülükleriyle birlikte planlanmalı.
Pazar erişimi değerlendirmesinde her şartın uygulanabilirliği ve başlangıç tarihi ayrı kontrol edilmeli. Hazırlık tavsiyeleri ile yürürlüğe girmiş hukuki yükümlülükler birbirine karıştırılmamalı.
Rekabet avantajı mı, yük mü? Sektörün beklentileri
Yeşil Haber değerlendirmesi: Ürün ve tedarik verilerini doğrulanabilir biçimde yöneten işletmeler için uyum çalışmaları, müşteri taleplerine yanıt verme kapasitesini geliştirebilir. Bununla birlikte yazılım, veri toplama, doğrulama ve personel ihtiyacı işletme bazında maliyet yaratabilir.
Küçük ve orta ölçekli yan sanayi firmalarında doğrudan mevzuat yükümlülüğü ile müşterinin sözleşmeden kaynaklanan veri talebi ayrı değerlendirilmeli. Özen yükümlülüğü bölümündeki ciro istisnası, bütün müşteri taleplerinin veya diğer tüzük hükümlerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Teknik destek ve ortak veri altyapıları bu nedenle hazırlık gündeminde değerlendirilebilir.
2027 sonrası: Batarya pasaportu ekosistemi genişliyor
AB Batarya Tüzüğü’nün 77 ve 78. maddeleri, pasaport verilerinin açık standartlara dayanmasını ve sistemin AB mevzuatındaki diğer dijital ürün pasaportlarıyla birlikte çalışabilmesini öngörüyor. Bu yaklaşım, veri taşınabilirliği ve erişim haklarını dijital altyapı tasarımının merkezine yerleştiriyor.
AB pasaportuna uyum, diğer ülkelerin batarya veya tedarik zinciri kurallarına otomatik uyum sağlamaz. Türkiye’de farklı pazarlara çalışan işletmeler için her pazarın gerekliliklerini ayrı izlemek ve aynı verilerin farklı sistemlerde kullanılabilirliğini değerlendirmek önem taşıyor.
Resmi kaynaklar
2023/1542 sayılı AB Batarya Tüzüğü: Özellikle 7, 8, 47, 77 ve 78. maddeler ile Ek XIII. 2025/1561 sayılı değişiklik: Tedarik zinciri özen yükümlülüklerinin 18 Ağustos 2027’ye ertelenmesi.
Düzeltme ve güncelleme — 14 Eylül 2026: Önceki sürümde 2 kWh eşiği elektrikli araç bataryalarını da kapsayacak biçimde aktarılmış, LMT bataryaları kapsamda belirtilmemişti. Pasaport kapsamı düzeltildi; pasaport, karbon ayak izi ve tedarik zinciri özen yükümlülüklerinin farklı takvimleri açıklığa kavuşturuldu. Veri erişimi ve teknik altyapıya ilişkin ifadeler güncellendi.
Okura soru
Sizce Türkiye’deki batarya üreticileri ve otomotiv yan sanayisi 18 Şubat 2027’de başlayacak dijital batarya pasaportu gerekliliklerine uyum sağlayabilir mi? Hangi alanların önceliklendirilmesi gerektiğini düşünüyorsunuz?
İlgili haberler
- LFP mi NCM mi? 2026 elektrikli araç batarya rehberi
- Yeni bataryalar ve atık bataryalar yönetmelik taslağı: Türkiye AB uyumu
- AB kamu alımlarında “Made in Europe” şartı hazırlanıyor
- GO Enerji & LG Energy Solution Ankara Temelli’de 45 milyon Euro’luk batarya fabrikası kuruyor
- Alarko ve Gotion’dan Türkiye’de batarya ve depolama yatırımı
- Plazma ile temiz ve verimli EV batarya malzemesi üretimi
- CATL Freevoy: Yeni nesil hibrit batarya ile 400 km saf elektrik menzili
- CATL sodyum iyon, Ford mimarisi ve Türkiye elektrikli araç üretimi
- Almanya 1 GWh sodyum-iyon pil yatırımını destekledi
- Elektrikli araçlarda ibre değişiyor: 2026 neden menzil uzatıcılı EREV araçların yılı olacak
- CBAM 2026 yürürlükte: Acil fren mekanizması tartışılıyor
